SHBA-ja e Ekuadori kanë zhvilluar operacione të përbashkëta ushtarake kundër “organizatave terroriste të përcaktuara në Ekuador”, sipas një njoftimi të Komanda Jugore e SHBA-së (SOUTHCOM).
Ky zhvillim shënon herën e parë që nga vitet 1980 që ushtria amerikane angazhohet zyrtarisht në operacione tokësore luftarake kundër karteleve të drogës dhe bandave në Amerikën e Jugut.
Koordinimi operacional
Presidenti Daniel Noboa njoftoi në platformën X se në mars do të kryhen operacione të përbashkëta me aleatët rajonalë, përfshirë SHBA-në. Ai zhvilloi bisedime në Kito me kreun e SOUTHCOM, Francis Donovan, dhe me Mark Schafer, drejtues i operacioneve speciale amerikane për Amerikën Qendrore, Jugore dhe Karaibet.
Sipas zyrës presidenciale, diskutimet u fokusuan në ndarjen e inteligjencës dhe koordinimin operacional në aeroporte dhe porte detare — pika kritike për trafikun ndërkombëtar të narkotikëve.
Kohët e fundit, angazhimi amerikan kishte qenë i kufizuar në operacione ajrore kundër varkave të trafikimit në Paqësorin Lindor dhe Karaibe, me 152 trafikantë të dyshuar të eliminuar.
Goditja ndaj “Mafias Shqiptare” dhe lidhjet ndërkombëtare
Ambasada e SHBA-së në Ekuador raportoi arrestimin e 16 personave, përfshirë një ish-deputet, të dyshuar për lidhje me mafian shqiptare dhe bandën Los Lobos. Ky rrjet dyshohet se eksportonte drogë drejt Evropës përmes kontejnerëve detarë.
Në gusht 2023, kandidati presidencial Fernando Villavicencio u vra nga atentatorë kolumbianë, pasi kishte denoncuar lidhjet mes Los Choneros dhe Karteli Sinaloa, si dhe korrupsionin në nivele të larta shtetërore.
Ekuadori konsiderohet aktualisht si pika kryesore globale e tranzitit të kokainës: rreth 70% e drogës së prodhuar në Kolumbi dhe Peru kalon përmes territorit të tij drejt Amerikës së Veriut dhe Evropës.
Ekstradime dhe akuza politike
Lideri historik i Los Choneros, Jose Adolfo Macias (“Fito”), është paraqitur para gjykatës në SHBA pas rikapjes dhe ekstradimit. Ndërkohë, prokurorët ekuadorianë kanë akuzuar Wilmer Geovanny Chavarria (“Pipo”), drejtues i Los Lobos, aktualisht i ndaluar në Spanjë, si të përfshirë në planifikimin e vrasjes së Villavicencio-s.
Sipas Ministrisë Publike, pas atentatit qëndronte një rrjet biznesmenësh të lidhur me skema korrupsioni të hetuara nga kandidati, si dhe ish-ministri Jose Serrano.
Ish-presidenti Rafael Correa ka akuzuar Noboa-n për përgjegjësi indirekte, pasi Chavarría pretendoi se Noboa kishte urdhëruar vrasjen — një akuzë që presidenti aktual e mohon. Correa ka deklaruar publikisht se Noboa fitoi zgjedhjet e 2023 përmes “vrasjes” dhe ato të 2025 përmes “mashtrimit”.
Korniza ligjore dhe dimensioni ushtarak
Në kuadër të “konfliktit të armatosur të brendshëm”, qeveria e Noboa-s ka klasifikuar disa banda si organizata terroriste. Administrata e Donald Trump i ka shpallur gjithashtu Los Choneros dhe Los Lobos si organizata terroriste të huaja, me lidhje respektivisht me Kartelin Sinaloa dhe Karteli Jalisco New Generation.
Noboa kërkoi rihapjen e një baze ushtarake amerikane të mbyllur, por kjo u refuzua në një referendum në nëntor. Megjithatë, në dhjetor, SHBA njoftuan dislokimin e përkohshëm të personelit të Forcave Ajrore në ish-bazën amerikane në Manta, shkruan Borderland Beat.
