Eliminimi i njërit prej figurave më të fuqishme të trafikut global të drogës, të njohur si “El Mencho”, po konsiderohet nga autoritetet si një goditje e rëndë ndaj rrjeteve kriminale. Megjithatë, sipas burimeve të sigurisë në SHBA dhe Meksikë, vrasja e tij nuk pritet të çmontojë strukturat thelbësore të kartelit në territorin amerikan, të cilat vazhdojnë të gjenerojnë fitime dhe të mbështesin dominimin e organizatës nëse Uashingtoni nuk forcon veprimet brenda vendit.
Forcat speciale meksikane vranë Nemesio Oseguera më 22 shkurt, në një operacion të mbështetur nga SHBA, duke shënuar rrëzimin më të madh të një lideri karteli në më shumë se një dekadë. Organizata e tij, Jalisco Nueva Generación Cartel, reagoi me akte të koordinuara dhune, përfshirë zjarrvënie dhe bllokime rrugësh në pjesë të ndryshme të Meksikës, duke demonstruar shtrirjen dhe kapacitetin e saj operacional.
Ndërsa dhuna në territorin meksikan mori vëmendje të gjerë ndërkombëtare, rrjetet e kartelit në SHBA – më pak të dukshme publikisht – mbeten thelbësore për funksionimin e tij. Sipas zyrtarëve aktualë dhe ish-zyrtarëve amerikanë e meksikanë, këto struktura i mundësojnë sigurimin e armëve të avancuara, kontrabandën e karburanteve në vlera miliardëshe dhe pastrimin e shumave të mëdha parash. Alamdar Hamdani theksoi se territori amerikan është bërë gjithnjë e më kritik për prosperimin e kartelit, veçanërisht atij të Jalisco-s.
Nga ana e administratës amerikane, zëdhënësja e Shtëpia e Bardhë, Anna Kelly, deklaroi se bashkëpunimi i ngushtë me qeverinë meksikane kontribuoi në eliminimin e “El Mencho”-s dhe se përpjekjet për të luftuar trafikun e drogës dhe krimin e organizuar do të vijojnë. Ajo shtoi se presidenti Donald Trump do të përdorë të gjitha mjetet në dispozicion për të garantuar sigurinë kombëtare.
Para operacionit, Uashingtoni kishte ushtruar presion të konsiderueshëm ndaj Meksikës për të intensifikuar luftën kundër kartelit. Këto ndërhyrje mbartin rreziqe të mëdha politike dhe të sigurisë për Meksikën, ku konfliktet e lidhura me drogën kanë shkaktuar dhjetëra mijëra viktima.
Presidentja Claudia Sheinbaum vendosi të përshkallëzojë ofensivën, duke nxitur zëra që kërkojnë që SHBA të forcojë përpjekjet në territorin e vet. Deputeti meksikan Alfonso Ramirez Cuellar argumentoi se SHBA duhet të intensifikojë luftën kundër pastrimit të parave, kontrabandës së karburantit dhe veçanërisht trafikut të armëve drejt Meksikës, duke paralajmëruar se pa kufizimin e furnizimit me armë nga veriu, kapacitetet ushtarake të karteleve do të mbeten të paprekura.
Edhe pse autoritetet amerikane kanë ngritur qindra çështje penale kundër rrjeteve të lidhura me kartelin, administrata Trump vitin e kaluar zhvendosi mijëra agjentë – përfshirë specialistë të drogës, armëve dhe pastrimit të parave – drejt operacioneve të dëbimit masiv. Raportime të medias treguan një rënie të ndjeshme të padive për konspiracion droge dhe pastrim parash.
Ekspertja e sigurisë Vanda Felbab-Brown vlerësoi se fokusi i administratës ka qenë kryesisht në operacione të militarizuara jashtë vendit, me më pak theks mbi infrastrukturën kriminale brenda SHBA-së. Një zëdhënës i Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së deklaroi se prioritetet mbeten siguria kufitare, ndjekja penale e trafikantëve dhe dëbimi i anëtarëve të rrjeteve kriminale.
Pas vrasjes së liderit, hetime dhe analiza të dokumenteve gjyqësore zbuluan se aktivitetet me bazë në SHBA janë thelbësore për fuqinë financiare të kartelit dhe nuk pritet të preken ndjeshëm nga humbja e drejtuesit të tij. Raportimi evidentoi gjithashtu rolin e disa aktorëve amerikanë – nga tregtarë karburanti dhe shitës celularësh deri te ndërmjetës financiarë – në lehtësimin e operacioneve të kartelit.
Gjatë bastisjes ku u vra “El Mencho”, trupat meksikane u përballën me zjarr të rëndë nga armë të prodhuara kryesisht në SHBA. Sipas autoriteteve meksikane, rreth 80% e 23,000 armëve të sekuestruara që nga marrja e detyrës nga Sheinbaum kanë origjinë amerikane.
Përtej trafikut të drogës, karteli ka ndërtuar brenda pak vitesh një rrjet fitimprurës ndërkufitar në sektorin e energjisë. Dominimi i Jalisco Nueva Generación Cartel në këtë fushë mbështetet në bashkëpunimin e kompanive amerikane, përfshirë rafineri, tregtarë dhe depo karburanti.
Skemat përfshijnë vjedhjen e naftës bruto nga Pemex për ta shitur në SHBA ose blerjen e karburanteve në tregun amerikan përmes kompanive fantazmë dhe futjen e tyre ilegalisht në Meksikë për të shmangur taksat. Pastrimi i parave realizohet edhe përmes pasurive të paluajtshme; në fund të vitit 2024, dhëndri i “El Mencho”-s u arrestua në një pronë 1.2 milion dollarëshe në Kaliforni, e blerë me të ardhura nga droga përmes një kompanie fiktive tequile.
Ish-diplomati meksikan Alejandro Celorio shprehu shpresën se vendimi i Sheinbaum për të goditur figurën më të fuqishme të kartelit do të shërbejë si katalizator që SHBA të dyfishojë përpjekjet kundër infrastrukturës financiare dhe logjistike të karteleve brenda kufijve të saj, shkruan Reuters.
