Borxhi global u ngjit në një rekord prej 348 trilionë dollarësh në fund të vitit 2025, pasi u shtuan afro 29 trilionë dollarë gjatë vitit në akumulimin më të shpejtë vjetor që nga rritja e periudhës së pandemisë, raportoi të mërkurën një grup tregtar bankar.
Rritja u nxit kryesisht nga qeveritë, të cilat llogaritën më shumë se 10 trilionë dollarë të rritjes, ku Shtetet e Bashkuara, Kina dhe eurozona ishin përgjegjëse për rreth tre të katërtat e këtij kërcimi, tha Instituti i Financave Ndërkombëtare (IIF) në Monitorin e tij të fundit të Borxhit Global.
Të dhënat tregojnë për një cikël global të borxhit që tani udhëhiqet më pak nga familjet ose kompanitë dhe më shumë nga deficitet fiskale të vazhdueshme në ekonomitë kryesore, pasi tregjet e obligacioneve kanë thithur shitje rekord të borxhit në fillim të vitit.
Me rritjen globale që pritet të mbetet e qëndrueshme por e moderuar, pyetja për investitorët është nëse huamarrja mund të vazhdojë të përshpejtohet pa i shtyrë përsëri lart raportet e borxhit ose pa testuar kërkesën për letra me vlerë sovrane.
Si pjesë e prodhimit, borxhi global ra lehtë në rreth 308% të PBB-së (GDP) në vitin 2025, thuhet në raport, i nxitur kryesisht nga ekonomitë e zhvilluara. Raportet e borxhit në tregjet në zhvillim vazhduan të rriten, duke arritur një rekord mbi 235% të PBB-së.
“Një përzierje e fuqishme e zgjerimit fiskal, politikës monetare akomoduese dhe thjeshtimit rregullator ‘më të lehtë’ mund të nxisë akumulimin e mëtejshëm të borxhit — duke rritur shqetësimet për rritjen e levës financiare (leverage) dhe mbinxehjen në pjesë të tregut,” tha IIF, duke vënë në dukje deficitet fiskale këmbëngulëse në të gjithë ekonomitë kryesore.
SOVRANËT DOMINOJNË MES EMETIMEVE REKORD
Borxhi qeveritar në nivel global qëndronte në rreth 106.7 trilionë dollarë në fund të vitit, nga 96.3 trilionë dollarë në fund të vitit 2024, ndërsa borxhi korporativ jofinanciar arriti në rreth 100.6 trilionë dollarë. Detyrimet e familjeve u rritën më moderuar në 64.6 trilionë dollarë, treguan të dhënat.
Në tregjet e maturuara, borxhi total u ngjit në rreth 231.7 trilionë dollarë, ndërsa tregjet në zhvillim arritën në rreth 116.6 trilionë dollarë, të dyja nivele të reja rekord.
Ndryshimi i përbërjes është i dukshëm: raportet e borxhit të sektorit privat kanë rënë nga kulmet e pandemisë, ndërsa borxhi publik vazhdon të zgjerohet. Kjo prirje strukturore drejt levës sovrane i lë bilancet globale më të ekspozuara ndaj ndryshimeve në normat e interesit dhe besimit të investitorëve.
Janari pa një nga fillimet më të ngarkuara të vitit në histori për emetimin e obligacioneve sovrane globalisht, pasi qeveritë nxituan të para-financonin nevojat buxhetore ndërsa kërkesa e investitorëve mbeti e fortë.
Huamarrësit korporativë kanë qenë gjithashtu aktivë. Emetimi i kategorisë “investment-grade” në SHBA është në rrugë të mbarë për një tjetër vit të fortë pas një janari të shpejtë, i ndihmuar nga emetuesit e mëdhenj teknologjikë dhe industrialë.
“Kushtet më të lehta financiare duhet të mbështesin përpjekjet për të mobilizuar kapitalin shumë të nevojshëm për prioritetet kombëtare, përfshirë financimin e mbrojtjes,” tha raporti i IIF. “Një valë e re e fuqishme e ‘super-cikleve’ të shpenzimeve kapitale globale pritet të përforcojë këtë momentum, me investime në shkallë të gjerë në qendrat e të dhënave të drejtuara nga inteligjenca artificiale (AI), sigurinë dhe tranzicionin energjetik, dhe infrastrukturën rezistente që po shfaqen si një motor kryesor rritjeje për tregjet globale të borxhit.”
IIF vuri në dukje se kushtet më të lehta të financimit dhe oreksi i fortë për rrezik kanë mbështetur gjithashtu emetimin në obligacionet me rendiment të lartë (high-yield), huatë e levës (leveraged loans) dhe tregjet e IPO-ve (ofertave publike fillestare).
Ky sfond mund ta mbajë borxhin global në rritje në vitin 2026 nëse deficitet fiskale mbeten të gjerë dhe kompanitë vazhdojnë të financojnë shpenzimet kapitale përmes tregjeve të obligacioneve, tha ai.
AMORTIZIM I KUFIZUAR NGA RRITJA
FMN (IMF) në përditësimin e tij të Perspektivës Ekonomike Botërore të janarit 2026 parashikoi një rritje globale prej rreth 3.3% në vitin 2026, me ekonomitë e zhvilluara që zgjerohen rreth 1.8% dhe tregjet në zhvillim pak mbi 4%.
Këto norma janë të qëndrueshme sipas standardeve të fundit, por jo aq të forta sa për të holluar me shpejtësi stokun në rritje të borxhit. Nëse huamarrja vazhdon me ritmin e vitit 2025, raportet borxh-ndaj-PBB mund të fillojnë të ngjiten përsëri, veçanërisht në tregjet në zhvillim ku leva financiare është tashmë në nivele rekord.
IIF vlerësoi se tregjet në zhvillim përballen me më shumë se 9 trilionë dollarë shlyerje borxhi (redemptions) në vitin 2026, një barrë rekord rifinancimi, ndërsa tregjet e maturuara përballen me mbi 20 trilionë dollarë në obligacione dhe hua që maturohen.
Tani për tani, kërkesa e fortë ka ndihmuar në mbajtjen e financimit të rregullt, tha ai. Por kombinimi i huamarrjes së lartë publike, nevojave të rënda për rifillim (rollover) dhe emetimeve rekord të fillim-vitit do të thotë se nivelet e borxhit global ka të ngjarë të mbeten pranë kulmeve historike, me zgjedhjet e politikave fiskale që përcaktojnë gjithnjë e më shumë drejtimin e bilancit të botës, shkruan Reuters.
