Një zyrtar iranian deklaroi të dielën se autoritetet kanë verifikuar të paktën 5,000 vdekje gjatë shtypjes së protestave kundër Republikës Islamike, përfshirë rreth 500 anëtarë të forcave të sigurisë. Duke folur për Reuters në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së çështjes, ai tha se shumica e viktimave që i cilësoi si “civilë të pafajshëm” u vranë nga “terroristë dhe rebelë të armatosur”, të cilët, sipas tij, ishin të mbështetur dhe të armatosur nga Izraeli dhe aktorë të tjerë të huaj, një akuzë që autoritetet iraniane e kanë përdorur shpesh për të shpjeguar trazirat e brendshme.
Sipas zyrtarit, përplasjet më të rënda dhe me numrin më të lartë të viktimave ndodhën në rajonet kurde të Iranit veriperëndimor, ku tensionet mes grupeve separatiste kurde dhe qeverisë qendrore janë përsëritur edhe gjatë valëve të mëparshme të protestave. Ai shtoi se, pavarësisht raporteve të paverifikuara që flasin për shifra shumë më të larta, autoritetet nuk presin që bilanci përfundimtar i viktimave të rritet ndjeshëm.
Në kontrast me këto deklarata, organizatat e të drejtave të njeriut dhe mediat e huaja kanë raportuar shifra dukshëm më të larta. Agjencia e Lajmeve e Aktivistëve për të Drejtat e Njeriut (HRANA), me seli në Shtetet e Bashkuara, njoftoi se ka verifikuar 3,308 vdekje të lidhura me shtypjen e protestave dhe se po heton edhe 4,382 raste të tjera që mund ta rrisin ndjeshëm totalin. HRANA raportoi gjithashtu se më shumë se 24,000 protestues janë arrestuar në mbarë vendin.
Organizata paralajmëroi se të ndaluarit mund të përballen me ndjekje penale dhe dënime me vdekje, duke iu referuar precedentëve pas protestave të mëparshme, përfshirë demonstratat e vitit 2022 të shkaktuara nga vdekja e Mahsa Amini. Ndërkohë, edhe pse Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar se Irani ka pezulluar rreth 800 ekzekutime të planifikuara, aktivistët theksojnë se gjyqet dhe dënimet kapitale mund të vazhdojnë.
Të dielën, gazeta britanike Sunday Times publikoi një raport që citon një dokument mjekësor të brendshëm, i hartuar në Iran me ndihmën e mjekëve që, pavarësisht bllokimit të internetit, arritën të komunikonin përmes shërbimit satelitor Starlink. Sipas këtij dokumenti, numri i protestuesve të vrarë mund të jetë midis 16,500 dhe 18,000, ndërsa deri në 360,000 persona dyshohet se janë plagosur, përfshirë fëmijë dhe gra shtatzëna, megjithëse këto shifra nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur.
Raporti pohon se dokumenti bazohet në të dhëna nga tetë spitale të specializuara për trajtimin e lëndimeve të syve dhe nga 16 departamente të urgjencës mjekësore në të gjithë vendin. Sipas tij, midis 700 dhe 1,000 protestues kanë humbur një sy pasi janë qëlluar nga forcat e sigurisë. Mjekët e cituar nga gazeta thanë se shumë vdekje ndodhën për shkak të humbjes së madhe të gjakut dhe pretenduan se, në disa raste, forcat e sigurisë i penguan spitalet të kryenin transfuzione gjaku për të plagosurit.
Një kirurg nga Teherani citohet të ketë thënë se stafi mjekësor luftoi për orë të tëra për të shpëtuar jetë, por humbi pacientë sepse nuk iu lejua t’u jepej gjak. Ndërkohë, profesori Amir Farshteh, një oftalmolog iranian që jeton në Gjermani, e përshkroi shtypjen si një vrasje masive të kryer nën mbulesën e bllokimit digjital.
Irani është përfshirë nga protesta të gjera që nga fundi i dhjetorit, të nxitura nga vështirësitë ekonomike, represioni politik dhe zemërimi i publikut ndaj establishmentit klerikal në pushtet. Autoritetet kanë vendosur kufizime të ashpra të internetit dhe kanë dislokuar forca të shumta sigurie në qytetet kryesore dhe zonat më të trazuara.
Ndërsa qeveria këmbëngul se trazirat janë nxitur nga grupe të armatosura dhe ndërhyrje të huaja, organizatat e të drejtave të njeriut dhe dëshmitarët në terren flasin për një shtypje të gjerë dhe shpesh pa dallim ndaj demonstruesve. Shkalla reale e viktimave mbetet e vështirë për t’u konfirmuar për shkak të kontrolleve të rrepta shtetërore, mungesës së qasjes për vëzhguesit e pavarur dhe deklaratave kontradiktore nga autoritetet, aktivistët dhe burimet mjekësore, shkruan Ynet.
