Anëtarët e qeverisë teknokratike palestineze, e njohur si Komiteti Kombëtar për Administrimin e Gazës (NCAG), kanë mbërritur tashmë në Egjipt, dhe anëtarët e “Bordit Ekzekutiv” që do ta mbikëqyrë atë janë zgjedhur .
Disa anëtarë të “Bordit të Paqes” janë emëruar tashmë. Por, pavarësisht njoftimeve të gjera të Presidentit të SHBA-së Donald Trump përfshirë kalimin në Fazën II të planit të tij për Gazën, madje edhe para kthimit të trupit të oficerit të rrëmbyer të policisë Ran Gvili pyetje të mëdha mbeten pa përgjigje. Ja disa nga ato kryesore:
A pranoi Izraeli përfaqësimin e Turqisë dhe Katarit në Bordin Ekzekutiv?
Izraeli vendosi një vijë të kuqe që u ndalonte trupave turke dhe katarase të hynin në Gaza dhe duket se ato në të vërtetë nuk do të jenë pjesë e Forcës Ndërkombëtare të Stabilizimit (ISF). Por për shkak të rolit të rëndësishëm të Turqisë dhe Katarit në sigurimin e marrëveshjes së pengjeve, Trump këmbënguli t’u jepte atyre një rol, duke thënë se besonte se ata mund të merrnin mirëkuptim nga Hamasi për çarmatimin.
Përfshirja e Ministrit të Jashtëm turk Hakan Fidan dhe zyrtarit të lartë të Katarit Ali al-Thawadi shkaktoi një deklaratë jashtëzakonisht kritike nga Zyra e Kryeministrit , duke thënë: “Njoftimi në lidhje me përbërjen e Bordit Ekzekutiv të Gazës, i cili është në varësi të Bordit të Paqes, nuk ishte i koordinuar me Izraelin dhe është në kundërshtim me politikën e tij.” Por zyrtarët amerikanë thonë se Izraeli ishte në dijeni të përbërjes së paneleve të ndryshme.
Një burim i informuar tha se komiteti që përfshin ministrin e jashtëm turk dhe zyrtarin e lartë të Katarit është këshillimor, jo një organ vendimmarrës. Sipas burimit, Izraeli kërkoi të ndryshonte emrat, por dështoi, me të dërguarin special të Trump për Lindjen e Mesme, Steve Witkoff, dhe dhëndrin e presidentit, Jared Kushner, që këmbëngulën në përfshirjen e tyre si njohje për rolin e tyre në ndërmjetësimin e marrëveshjes së pengjeve.
Kush do ta qeverisë në të vërtetë Gazën?
Kryetari i NCAG-ut, Dr. Ali Shaath, mbërriti në Egjipt së bashku me disa anëtarë të komitetit, disa prej të cilëve kanë lidhje të ngushta me Autoritetin Palestinez, dhe tha: “Ne jemi të vendosur që luftërat të mos kthehen në Gaza dhe të lehtësojmë dhimbjen e popullit palestinez dhe të rivendosim sigurinë në mënyrë që situata në Rripin e Gazës të stabilizohet.”
Kreu i Komitetit Kombëtar për Administrimin e Gazës Dr. Ali Shaath
Komiteti përbëhet nga 15 profesionistë të lartë palestinezë, të miratuar nga Izraeli. Anëtarët do të jenë përgjegjës për menaxhimin e përditshëm të enklavës, duke përfshirë kanalizimet, infrastrukturën dhe arsimin. Hamasi ka thënë disa herë se pranon t’ia transferojë autoritetin këshillit teknokratik, por me rigjallërimin e grupit, çështja se kush do ta kontrollojë në të vërtetë Gazën mbetet e pazgjidhur.
Kush do ta mbikëqyrë komitetin teknokratik?
Sipas planit amerikan, Bordi i Paqes i udhëhequr nga Trump ka për qëllim të mbikëqyrë qeverisjen dhe rindërtimin e Gazës përmes një organi të ndërmjetëm, Bordit Ekzekutiv. Ky bord përfshin, ndër të tjerë, Witkoff; Kushner; Fidan; Al-Thawadi; ish-kryeministrin britanik Tony Blair; dhe manjatin izraelito-qipriot të pasurive të patundshme Yakir Gabay .
Anëtarë të tjerë të Bordit të Paqes përfshijnë Sekretarin e Shtetit Marco Rubio; miliarderin hebre-amerikan Marc Rowan; Presidentin e Bankës Botërore Ajay Banga; dhe Zëvendës Këshilltarin e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së Robert Gabriel. Trump u ka dërguar gjithashtu ftesa dhjetëra udhëheqësve botërorë për t’u bashkuar me Bordin e Paqes, i parashikuar si një lloj alternativë e SHBA-së ndaj Kombeve të Bashkuara, përfshirë Presidentin turk Rexhep Tajip Erdogan dhe Kryeministrin e Katarit Mohammed Al-Thani.
A ka ndonjë afat për çarmatimin e Hamasit?
Nga deklaratat e lëshuara deri më tani, duket se nuk ka një afat të caktuar për çarmatosjen e Hamasit. Megjithatë, ka një marrëveshje të qartë midis Kryeministrit Benjamin Netanyahu dhe Trump se nëse Hamasi nuk çarmatoset, si Izraeli ashtu edhe Forca Ndërkombëtare e Stabilizimit (ISF) do të autorizohen ta bëjnë këtë me forcë.
Steve Witkoff, Jared Kushner( Foto: REUTERS/Dawoud Abu Alka
Meqenëse Izraeli ka pak besim se Hamasi do të çarmatoset, veçanërisht duke pasur parasysh vlerësimet se grupi ende mban rreth 60,000 pushkë AK-47 në Gaza, forcat izraelite tashmë po përgatiten për veprime ushtarake. Çdo operacion i tillë do të koordinohet me Shtetet e Bashkuara. Përpara kësaj, të dyja palët thonë se do t’i japin Hamasit një mundësi për t’u çarmatosur vullnetarisht.
Trump ka thënë më parë se vendet që marrin pjesë në forcën stabilizuese do të ishin të gatshme të përballeshin me Hamasin, por realiteti praktik është se kombet ngurrojnë të dërgojnë trupa në Gaza. Si rezultat, Forcat e Sigurisë së Izraelit pritet fillimisht të veprojnë në një “zonë model” të territorit që aktualisht është nën kontrollin izraelit dhe tashmë i pastruar nga luftëtarët e Hamasit.
Çfarë do të thotë saktësisht ‘çarmatim’?
Edhe pse shprehja “çarmatimi i Hamasit” përdoret gjerësisht, kuptimi i saj praktik mbetet i paqartë. A kërkon dorëzimin e të gjitha armëve? Vetëm të armëve të rënda? Kujt do t’i dorëzoheshin ato, një pale të tretë, apo do të shkatërroheshin?
Duket se Hamasi po flet për t’i bërë armët e tij të papërdorshme për shembull, ruajtjen e tyre në depo por Izraeli e refuzon këtë nga shqetësimi se Hamasi mund të rifitojë lehtësisht aksesin në rezerva të tilla në të ardhmen. Një tjetër pyetje e pazgjidhur është nëse çarmatimi do të përfshijë armë zjarri personale, si dhe raketa dhe pajisje të tjera ushtarake.
A do të presë rindërtimi i Gazës derisa të kthehet Ran Gvili?
Jo. Rindërtimi në Gaza do të fillojë në Rafah, brenda të ashtuquajturës “vijë e verdhë”, që do të thotë territori aktualisht nën kontrollin izraelit, dhe kalimi i Rafah pritet të hapet brenda ditësh.
Ran Gvili
Sipas deklaratave të bëra për ynet nga Witkoff, Shtetet e Bashkuara presin që kalimi të hapet edhe nëse trupi i Gvilit nuk është gjetur ende. Witkoff shpjegoi se Uashingtoni beson se Hamasi po bën përpjekje të vërteta për ta gjetur dhe kthyer atë, dhe, për këtë arsye, procesi nuk duhet të vonohet.
Kur do të tërhiqet Izraeli nga Rripi i Gazës?
Nuk është dhënë asnjë afat kohor. Pritet që Izraeli të tërhiqet vetëm pasi të ketë dikë për t’ia dorëzuar territorin, që do të thotë se duhet të krijohet Forca e Sigurisë së Shtetit (ISF) dhe NCAG të marrë kontrollin në terren. Është e qartë për të gjitha palët se Izraeli nuk do të tërhiqet për sa kohë që nuk ka asnjë entitet të gatshëm të marrë përgjegjësinë.
Kush do të pastrojë rrënojat?
Një burim i informuar i tha Ynet se Izraeli ka rënë dakord të pastrojë rrënojat nga zonat e planifikuara për rindërtim, i nxitur nga ajo që e sheh si një interes të qartë kombëtar: heqja e minave tokësore dhe municioneve të pashpërthyera në mënyrë që Hamasi të mos mund t’i ripërdorë ato për eksplozivë, dhe çmontimi i tuneleve në zonat që po lirohen. “Edhe nëse askush nuk do të na kishte kërkuar ta bënim, Izraeli do të duhej ta bënte”, tha burimi. “Municionet e pashpërthyera përfaqësojnë një rezervë të madhe potenciale armësh.”
Cilat vende do të dërgojnë trupa në forcën e stabilizimit?
Një “forcë stabilizimi” ushtarake pritet të veprojë në Rripin e Gazës, e përbërë nga trupa nga disa vende të ngarkuara me ruajtjen e rendit dhe sigurisë dhe parandalimin e shkeljeve. Deri më tani, forca stabilizuese nuk është formuar dhe shumë vende kanë shprehur hezitim për dërgimin e ushtarëve në Gaza.
Më herët këtë javë, raportet thanë se Bangladeshi është i interesuar t’i bashkohet forcës. Në të kaluarën, Indonezia, Azerbajxhani dhe Italia kanë shprehur gatishmëri për të kontribuar me trupa, por nuk është arritur asnjë marrëveshje përfundimtare.
Përktheu për Hashtag.al, Aurora Hoxha
