Shtetet e Bashkuara kanë nisur të tërheqin një pjesë të personelit nga bazat e tyre në Lindjen e Mesme, bëri të ditur një zyrtar amerikan të mërkurën, pasi një zyrtar i lartë iranian njoftoi se Teherani u kishte paralajmëruar vendet fqinje se do të sulmonte bazat amerikane nëse Uashingtoni ndërmerr goditje.
Vendimi i SHBA-ve vjen ndërsa Irani po tenton të shtypë valën më të rëndë të protestave që Republika Islamike ka përjetuar ndonjëherë, ndërkohë që Teherani kërkon të ndalojë kërcënimet e përsëritura të Presidentit amerikan Donald Trump për të ndërhyrë në mbështetje të protestuesve kundër regjimit.
Një zyrtar amerikan, që foli në kushte anonimiteti, tha se ky hap është ndërmarrë për shkak të tensioneve të rritura në rajon, raporton Reuters.
“SHBA po tërheq disa pjesëtarë të stafit nga bazat kryesore në rajon si masë paraprake”, tha ai.
Dy zyrtarë europianë e konsideruan të mundshme një ndërhyrje ushtarake të SHBA-ve, ndërsa një zyrtar izraelit u shpreh se Trump kishte marrë tashmë vendimin, por koha dhe formati i veprimit mbeten të paqarta.
Katari gjithashtu konfirmoi se ulja e personelit në bazën ajrore Al Udeid, më e madhja e SHBA-ve në rajon, lidhet drejtpërdrejt me tensionet aktuale.
Tre diplomatë i thanë Reuters se disa pjesëtarë të stafit janë njoftuar të largohen.
Protestat më të dhunshme që prej Revolucionit të 1979-s
Trump ka kërcënuar vazhdimisht se do të ndërhyjë në mbështetje të protestuesve, në një kohë kur organizatat e të drejtave të njeriut raportojnë mijëra të vrarë.
Autoritetet iraniane dhe zyrtarë perëndimorë i kanë përshkruar protestat si më të dhunshmet që prej vitit 1979.
Një zyrtar iranian ka thënë se mbi 2,000 persona kanë humbur jetën, ndërsa një grup i të drejtave të njeriut e vendos numrin në mbi 2,600.
Shefi i Shtabit të Forcave të Armatosura iraniane, Abdolrahim Mousavi, komentoi për shkallën e dëmtimit dhe akuzoi vendet e huaja.
“Irani nuk është përballur kurrë me një nivel të tillë shkatërrimi”, tha ai.
Edhe Franca kritikoi ashpër dhunën, me ministrin e Jashtëm Jean-Noel Barrot që deklaroi: “Kjo është shtypja më e dhunshme në historinë moderne të Iranit”.
Akuzat e Teheranit dhe paralajmërimi i drejtpërdrejtë
Autoritetet iraniane akuzojnë SHBA-në dhe Izraelin për organizimin e trazirave dhe i quajnë protestuesit “terroristë të armatosur”.
Një zyrtar i lartë iranian, në kushte anonimiteti, tha se Teherani u ka kërkuar vendeve të rajonit të parandalojnë një goditje amerikane.
Ai shpjegoi paralajmërimin ndaj vendeve fqinje:
“Teherani u ka thënë vendeve nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe deri te Turqia, se bazat amerikane në ato vende do të goditen nëse SHBA sulmon Iranin”, tha ai.
Ai shtoi gjithashtu se kontaktet direkte mes ministrit të Jashtëm Abbas Araqchi dhe të dërguarit special amerikan Steve Witkoff janë pezulluar.
Presioni ndërkombëtar dhe kontrolli i aparatit të sigurisë
Për shkak të ndërprerjes së internetit, qarkullimi i informacionit nga brenda Iranit është i kufizuar.
Organizata HRANA, e bazuar në SHBA, ka verifikuar vdekjen e 2,403 protestuesve dhe 147 pjesëtarëve të strukturave shtetërore.
Situata është më e rëndë se protestat e shtypura në 2022 dhe 2009.
Një zyrtar perëndimor, duke komentuar stabilitetin e regjimit, u shpreh se pavarësisht goditjes, pushteti qendror vazhdon kontrollet kyçe:
“Aparati i sigurisë mbetet funksional dhe nuk duket se qeveria është në prag kolapsi”, tha ai.
Ndërkohë, autoritetet iraniane po transmetojnë pamje nga funeralet e mbështetësve të vrarë, duke treguar turma që mbanin fotografi të liderit suprem Ali Khamenei.
Presidenti Masoud Pezeshkian, në një mbledhje qeveritare, komentoi se mbështetja popullore është çelësi i stabilitetit.
“Sa kohë që qeveria ka mbështetjen e popullit, të gjitha përpjekjet e armiqve do të dështojnë”, tha ai.
Media shtetërore raportoi se kreu i Këshillit të Sigurisë Kombëtare, Ali Larijani, ka komunikuar me ministrat e Jashtëm të Katarit, Emirateve të Bashkuara dhe Turqisë.
Araqchi u ka thënë zyrtarëve të UAE se situata është qetësuar.
“Qetësia ka prevaluar”, tha ai.
Gjatë një vizite në një burg në Teheran, kryetari i gjyqësorit kërkoi gjykim të shpejtë për protestuesit e akuzuar për akte të rënda dhune.
“Shpejtësia në gjykimin dhe ndëshkimin e atyre që prenë ose dogjën njerëz është kritike që të mos përsëriten ngjarje të tilla”, tha ai.
HRANA raporton 18,137 të arrestuar deri tani.
Grupi kurd i të drejtave të njeriut Hengaw njoftoi se një 26-vjeçar, Erfan Soltani, i arrestuar gjatë protestave në Karaj, priste të ekzekutohej të mërkurën, por nuk kishte konfirmim nëse ekzekutimi ishte kryer.
