Ushtari më i dekoruar i Australisë, Ben Roberts-Smith, u arrestua të martën dhe u akuzua për pesë vepra penale për krime lufte që lidhen me vrasjen e civilëve të paarmatosur gjatë një misioni në Afganistan.
Policia tha se një ish-anëtar 47-vjeçar i Forcave të Mbrojtjes së Australisë u arrestua në aeroportin e Sidneit. Dokumentet gjyqësore e identifikuan personin si Ben Roberts-Smith.
Ai u akuzua për pesë vepra penale për krime lufte në lidhje me vrasjen e pesë personave në Afganistan midis viteve 2009 dhe 2012, sipas Policisë Federale Australiane. Dënimi maksimal për secilën akuzë është burgim i përjetshëm.
“Do të pretendohet se viktimat nuk po merrnin pjesë në luftime në momentin e vrasjes së tyre të pretenduar në Afganistan,” tha komisionerja e AFP-së, Krissy Barrett, në një konferencë për shtyp.
“Do të pretendohet se viktimat ishin të ndaluara, të paarmatosura dhe nën kontrollin e anëtarëve të Forcave të Mbrojtjes së Australisë kur u vranë.”
Policia gjithashtu do të pretendojë se viktimat u qëlluan nga i akuzuari ose nga vartës që vepronin me urdhërin e tij dhe në praninë e tij, shtoi ajo.
AFP tha se atij i është refuzuar lirimi me kusht dhe do të paraqitet në gjykatë për një seancë lidhur me këtë çështje të mërkurën.
Roberts-Smith u konsiderua hero kombëtar pasi mori disa nga dekoratat më të larta ushtarake, përfshirë Victoria Cross, për veprimet e tij gjatë gjashtë misioneve në Afganistan nga viti 2006 deri në vitin 2012.
Ai i ka mohuar vazhdimisht akuzat për shkelje gjatë shërbimit të tij, disa prej të cilave u raportuan për herë të parë nga gazetat e Nine Entertainment në një seri artikujsh që filluan në vitin 2018.
Ndër akuzat e raportuara ishte se Roberts-Smith kishte qëlluar për vdekje një adoleshent afgan të paarmatosur dhe kishte shtyrë një burrë me pranga nga një shkëmb përpara se të urdhëronte që ai të qëllohej për vdekje.
Roberts-Smith, ish-anëtar i regjimentit të forcave speciale Special Air Service (SAS) të Australisë, i kundërshtoi pa sukses raportimet në atë që u bë gjyqi më i shtrenjtë për shpifje në historinë e Australisë. Një gjykatës i Gjykatës Federale vendosi në vitin 2023 se gazetat kishin provuar katër nga gjashtë akuzat për vrasje që kishin ngritur. Një përpjekje e fundit për apel u rrëzua nga Gjykata e Lartë në shtator 2025.
Një raport i vitit 2020 gjeti prova të besueshme se anëtarë të SAS kishin vrarë dhjetëra të burgosur të paarmatosur gjatë luftës së gjatë në Afganistan.
Një hetim ndaj ushtarit të SAS nga policia federale dhe Zyra e Hetuesit Special, e krijuar për të shqyrtuar akuzat për krime lufte nga anëtarët e Forcave të Mbrojtjes së Australisë në Afganistan, u hap në vitin 2021.
Ross Barnett, drejtor i hetimeve në këtë zyrë, tha se procesi ishte kompleks dhe kërkonte kohë, sepse autoritetet nuk kishin mundur të shkonin në Afganistan për të parë vendet ku pretendohet se ndodhën krimet.
“Nuk kemi qasje në vendet e krimit, nuk kemi fotografi, plane të vendit, matje, rikuperim të predhave, analiza të spërkatjes së gjakut — të gjitha këto gjëra që zakonisht do t’i kishim në një skenë krimi,” tha ai në konferencën për shtyp.
Hetimi i përbashkët OSI-AFP ka zhvilluar 53 hetime që lidhen me akuza për krime lufte nga anëtarë të Forcave të Mbrojtjes së Australisë në Afganistan, ndërsa 10 raste janë ende në vazhdim. Një tjetër ish-ushtar i forcave speciale pritet të përballet me gjyq për vrasje si krim lufte shkurtin e ardhshëm, sipas OSI.
“Nëse provat çojnë në nevojën për të ngritur akuza ndaj personave të tjerë, mund të jeni të sigurt se kjo do të ndodhë,” shtoi Barnett.
Amnesty International tha se arrestimi i Roberts-Smith është një “hap kritik drejt drejtësisë globale dhe përpjekjeve për llogaridhënie”.
“Autoritetet australiane duhet tani të sigurojnë që të gjitha akuzat e besueshme të hetohen plotësisht dhe, kur është e përshtatshme, të ndiqen penalisht,” tha Zaki Haidari, drejtues fushatash strategjike në Amnesty International Australia.
Pamjet e policisë treguan oficerët duke e shoqëruar Roberts-Smith nga një fluturim në momentin e mbërritjes në aeroportin e Sidneit drejt një makine policie që priste në pistë.
Mediat lokale raportuan se ai kishte udhëtuar në Sidnei nga Brisbane së bashku me partneren e tij dhe dy vajzat adoleshente.
Avokati i Roberts-Smith në gjyqin për shpifje nuk iu përgjigj një kërkese për koment, shkruan Reuters.
