Rusia është afër përfundimit të një dërgese me faza të dronëve, ilaçeve dhe ushqimeve drejt Iranit, sipas raporteve të inteligjencës perëndimore që detajojnë përpjekjet e Moskës për të mbajtur në luftim partnerin e saj të rrethuar.
Zyrtarë të lartë iranianë dhe rusë filluan të diskutonin fshehurazi dërgimin e dronëve disa ditë pasi Izraeli dhe SHBA-ja sulmuan Teheranin, thanë dy zyrtarë të informuar mbi inteligjencën. Procesimi i dërgesave filloi në fillim të marsit dhe pritej të përfundonte deri në fund të muajit.
Moska ka lidhje të ngushta me Teheranin dhe i ka ofruar aleatit të saj mbështetje vendimtare, përfshirë imazhe satelitore, të dhëna për shënjestrim dhe mbështetje të inteligjencës, thanë njerëz të njohur me çështjen.
Dërgesat e armatimit si dronët do të ishin prova e parë që Moska ka qenë e gatshme t’i ofrojë mbështetje vdekjeprurëse Iranit që nga fillimi i luftës.
I pyetur për dërgimin e dronëve nga Moska në Iran, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, tha: “Ka shumë lajme të rreme që qarkullojnë tani. Një gjë është e vërtetë — ne po vazhdojmë dialogun tonë me udhëheqjen iraniane.”
Një zyrtar i lartë perëndimor tha se Moska po ndërhynte për të përforcuar jo vetëm aftësitë luftarake të iranianëve, por edhe për të garantuar stabilitetin më të gjerë politik të regjimit të Teheranit.
Në publik, Moska ka theksuar ofrimin e ndihmës humanitare që kur filloi konflikti, duke thënë javën e kaluar se ka dërguar më shumë se 13 tonë ilaçe në Iran përmes Azerbajxhanit dhe po planifikon të vazhdojë dërgesat.
Irani e ka bërë lëshimin e dronëve sulmues njëpërdorimësh (kamikazë) nëpër Lindjen e Mesme një element kyç të strategjisë së tij ushtarake. Ai ka lëshuar më shumë se 3,000 dronë të tillë, të cilët është në gjendje t’i prodhojë lirë, që nga shpërthimi i luftimeve.
Rusia ka prodhuar dronë sulmues njëpërdorimësh bazuar në dizajnet iraniane për përdorim në Ukrainë që nga viti 2023. Ata janë modifikuar për t’u mundësuar shmangien e mbrojtjes ajrore dhe mbajtjen e ngarkesave më të rënda.
Antonio Giustozzi, studiues i lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara (RUSI), tha për iranianët: “Ata nuk kanë nevojë për më shumë dronë. Ata kanë nevojë për dronë më të mirë. Ata kërkojnë aftësi më të avancuara.”
Giustozzi tha se kishte dëgjuar në mënyrë të pavarur nga burime brenda Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike se diskutimet mbi dërgesat e dronëve ishin hapur me Rusinë menjëherë pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit.
Një nga zyrtarët perëndimorë të sigurisë tha se nuk kishin përcaktuar klasën e saktë të dronëve që Rusia pranoi të dërgonte në Iran këtë muaj. Ata shtuan se Moska do të ishte në gjendje të dorëzonte vetëm modele të tilla si Geran-2, të cilët bazohen në Shahed-136 iranian.
Javën e kaluar, Izraeli shënjestroi me sulme një rrugë kyçe të transferimit ushtarak midis Rusisë dhe Iranit në Detin Kaspik, thanë njerëz të njohur me çështjen.
Nicole Grajewski, profesore në universitetin Sciences Po në Paris, e cila studion marrëdhëniet Rusi-Iran, tha se Teherani mund të dëshirojë të bëjë “reverse engineering” (zbërthim teknik) të dronëve për të ndihmuar në përmirësimin e sistemeve të tij vendase.
Armatimi i avancuar rus mund të përmirësojë gjithashtu efektivitetin e sulmeve të dronëve iranianë, veçanërisht nëse Teherani nuk ka pasur kohë për ta integruar atë teknologji në sistemet e veta shtëpiake, shtoi ajo.
Grajewski tha: “Rusët i përmirësuan në mënyrë dramatike Shahed-ët, duke përfshirë modifikimet në motorë, navigim dhe aftësitë kundër bllokimit të sinjalit (anti-jamming). Pra, këto sisteme janë tashmë më të avancuara se ato që Irani prodhonte në vend.”
Teherani i ka kërkuar gjithashtu Rusisë aftësi më të avancuara të mbrojtjes ajrore dhe ra dakord për një marrëveshje dhjetorin e kaluar për dërgimin e 500 njësive lëshuese portative Verba dhe 2,500 raketa 9M336 gjatë tre viteve.
Megjithatë, Rusia ka refuzuar kërkesat iraniane për S-400, një nga sistemet më të avancuara të mbrojtjes ajrore të Moskës, thanë zyrtarë dhe ish-zyrtarë perëndimorë.
Kremlini ka të ngjarë ta shohë një hap të tillë si rrezik për përshkallëzimin e tensioneve me SHBA-në. Ushtria e Iranit do të kërkonte trajnim dhe udhëzime të gjerë për të përdorur S-400 komplekse, që do të thotë se ekuipazhet ruse në fakt do të shënjestronin avionët amerikanë në kushte luftimi, shtuan ata.
Rusia dhe Irani nënshkruan një marrëveshje partneriteti strategjik vitin e kaluar, e cila dështoi dukshëm në detyrimin e palëve për mbrojtjen e ndërsjellë të tjetrës, shkruan FT.
