{"id":804432,"date":"2026-06-02T23:54:27","date_gmt":"2026-06-02T21:54:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=804432"},"modified":"2026-06-03T00:01:01","modified_gmt":"2026-06-02T22:01:01","slug":"astronomet-zbulojne-planete-me-fusha-magnetike-jashte-sistemit-diellor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/06\/02\/astronomet-zbulojne-planete-me-fusha-magnetike-jashte-sistemit-diellor\/","title":{"rendered":"Astronom\u00ebt zbulojn\u00eb planete me fusha magnetike jasht\u00eb sistemit diellor","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-804433\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/A43IZ4YNJVPQ3FMZMDG2PLWXWA.jpg\" alt=\"\" width=\"720\" height=\"405\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/A43IZ4YNJVPQ3FMZMDG2PLWXWA.jpg 720w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/A43IZ4YNJVPQ3FMZMDG2PLWXWA-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bazuar n\u00eb sjelljen e er\u00ebrave n\u00eb shtat\u00eb ekzoplanet\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe shum\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb me gaz, astronom\u00ebt kan\u00eb marr\u00eb deri tani prov\u00ebn m\u00eb t\u00eb fort\u00eb se planet\u00ebt jasht\u00eb sistemit ton\u00eb diellor mund t\u00eb ken\u00eb fusha magnetike, nj\u00ebsoj si Toka dhe pes\u00eb planet\u00eb t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb sistemin diellor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Zbulimi, i bazuar n\u00eb v\u00ebzhgime nga teleskop\u00eb n\u00eb Kili dhe Hawaii, thellon kuptimin e ekzoplanet\u00ebve duke treguar se t\u00eb pakt\u00ebn disa prej tyre ndajn\u00eb nj\u00eb karakteristik\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb gjendet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 dy planet\u00ebve t\u00eb sistemit diellor me tet\u00eb planet\u00eb. Nj\u00eb fush\u00eb magnetike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb e padukshme force q\u00eb gjenerohet nga l\u00ebvizja e materialit p\u00ebr\u00e7ues elektrik n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb nj\u00eb planeti\u2014nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb metalike e shkrir\u00eb\u2014e kombinuar me rrotullimin e planetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse asnj\u00eb nga ekzoplanet\u00ebt e gazt\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim nuk \u00ebsht\u00eb kandidat p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur jet\u00ebn, nj\u00eb fush\u00eb magnetike mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga faktor\u00ebt q\u00eb ndihmon q\u00eb nj\u00eb planet shk\u00ebmbor si Toka t\u00eb jet\u00eb i banuesh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebta ekzoplanet\u00eb rrotullohen shum\u00eb af\u00ebr nj\u00eb ylli t\u00eb madh dhe t\u00eb nxeht\u00eb, me nj\u00eb an\u00eb q\u00eb p\u00ebrballet gjithmon\u00eb me yllin dhe an\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb mbetet p\u00ebrgjithmon\u00eb n\u00eb err\u00ebsir\u00eb, ashtu si H\u00ebna me Tok\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky lloj planeti quhet \u201cJupiter i nxeht\u00eb\u201d p\u00ebr shkak t\u00eb madh\u00ebsis\u00eb dhe p\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb ngjashme me planetin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb sistemit ton\u00eb diellor, por me temperatura shum\u00eb m\u00eb t\u00eb larta. Shtat\u00eb planet\u00ebt varionin n\u00eb mas\u00eb nga rreth sa Jupiteri deri n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se tre her\u00eb m\u00eb i madh se ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Er\u00ebra shum\u00eb t\u00eb forta fryjn\u00eb nga ana e \u201cdit\u00ebs\u201d s\u00eb nxeht\u00eb drejt an\u00ebs s\u00eb \u201cnat\u00ebs\u201d s\u00eb ftoht\u00eb n\u00eb k\u00ebta planet\u00eb. Af\u00ebrsia orbitale me yllin e tyre i l\u00eb me temperatura p\u00ebrv\u00ebluese n\u00eb an\u00ebn e ndri\u00e7uar. T\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb m\u00eb af\u00ebr yllit t\u00eb tyre sesa planeti m\u00eb i brendsh\u00ebm i sistemit ton\u00eb, M\u00ebrkuri, me Diellin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cDo t\u00eb prisnit q\u00eb planet\u00ebt me temperatura m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb kishin er\u00ebra m\u00eb t\u00eb forta. Sa m\u00eb shum\u00eb energji t\u00eb fus\u00ebsh n\u00eb sistem, aq m\u00eb t\u00eb dhunshme b\u00ebhen er\u00ebrat. Por ne shohim t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn,\u201d tha astronomja Julia Seidel nga Observatori i C\u00f4te d\u2019Azur n\u00eb Nice, Franc\u00eb, autore kryesore e studimit t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn Nature Astronomy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cJan\u00eb planet\u00ebt m\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb er\u00ebrat m\u00eb pak t\u00eb forta q\u00eb p\u00ebrziejn\u00eb atmosfer\u00ebn. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet e \u00e7uditshme sipas asaj q\u00eb dim\u00eb p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn si sillen atmosferat,\u201d tha Seidel. \u201cKjo do t\u00eb thot\u00eb se e gjith\u00eb energjia q\u00eb ylli i jep atmosfer\u00ebs s\u00eb planetit duhet t\u00eb shp\u00ebrndahet n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr. Dhe e vetmja mund\u00ebsi p\u00ebr ta frenuar atmosfer\u00ebn kaq shum\u00eb dhe kaq shpejt \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmes fush\u00ebs magnetike dhe nd\u00ebrveprimit t\u00eb saj me grimcat e ngarkuara t\u00eb atmosfer\u00ebs.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shpejt\u00ebsit\u00eb e er\u00ebrave n\u00eb shtat\u00eb ekzoplanet\u00ebt arrit\u00ebn deri n\u00eb 25,000 km\/or\u00eb (15,500 milje\/or\u00eb), m\u00eb t\u00eb forta se n\u00eb Jupiter.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke marr\u00eb parasysh se shumica e planet\u00ebve t\u00eb sistemit ton\u00eb diellor kan\u00eb fusha magnetike, studiuesit than\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb befasuese q\u00eb edhe ekzoplanet\u00ebt i kan\u00eb ato. Por deri tani, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb pasur v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb gjejn\u00eb prova bind\u00ebse.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cNe nuk shikojm\u00eb nj\u00eb ekzoplanet t\u00eb vet\u00ebm, por nj\u00eb popullat\u00eb prej tyre dhe shohim t\u00eb shfaqet nj\u00eb trend,\u201d tha Seidel.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fusha magnetike e Jupiterit \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhja dhe m\u00eb e fuqishmja n\u00eb sistemin ton\u00eb diellor. Shtat\u00eb ekzoplanet\u00ebt prodhojn\u00eb fusha magnetike m\u00eb t\u00eb vogla se ajo e Jupiterit, por t\u00eb krahasueshme me planet\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb sistemit diellor n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00ebrkuri, Saturni, Urani dhe Neptuni, s\u00eb bashku me Tok\u00ebn dhe Jupiterin, kan\u00eb fusha magnetike globale. Af\u00ebrdita dhe Marsi nuk kan\u00eb fush\u00eb magnetike, megjith\u00ebse Ganimedi, nj\u00eb h\u00ebn\u00eb e madhe e Jupiterit, gjeneron nj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Edhe H\u00ebna e Tok\u00ebs dikur ka pasur nj\u00eb fush\u00eb magnetike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb fush\u00eb magnetike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga faktor\u00ebt q\u00eb ndikon n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb planeti p\u00ebr t\u00eb ruajtur atmosfer\u00ebn e tij p\u00ebr periudha t\u00eb gjata kohore. P\u00ebr shembull, Marsi dikur kishte fush\u00eb magnetike, por e humbi miliarda vite m\u00eb par\u00eb pasi brend\u00ebsia e tij u ftoh, dhe tani ka vet\u00ebm nj\u00eb atmosfer\u00eb shum\u00eb t\u00eb holl\u00eb dhe nj\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb pabanueshme, shkruan <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/science\/astronomers-discover-exoplanets-with-magnetic-fields-2026-06-02\/\">Reuters<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cEdhe pse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb keqkuptim i zakonsh\u00ebm q\u00eb fushat magnetike p\u00ebrcaktojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00ebse nj\u00eb planet \u00ebsht\u00eb i banuesh\u00ebm, ato mund t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si evoluon nj\u00eb planet me kalimin e koh\u00ebs,\u201d tha astronomja dhe bashk\u00ebautorja e studimit Bibiana Prinoth nga Observatori Europian Jugor n\u00eb Gjermani. \u201cJeta si\u00e7 e njohim varet nga ekzistenca e nj\u00eb atmosfere. Atmosfera ndihmon n\u00eb ruajtjen e presionit sip\u00ebrfaq\u00ebsor, rregullimin e temperatur\u00ebs dhe, n\u00eb Tok\u00eb, lejon ekzistenc\u00ebn e ujit t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm n\u00eb sip\u00ebrfaqe.\u201d<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Bazuar n\u00eb sjelljen e er\u00ebrave n\u00eb shtat\u00eb ekzoplanet\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe shum\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb me gaz, astronom\u00ebt kan\u00eb marr\u00eb deri tani prov\u00ebn m\u00eb t\u00eb fort\u00eb se planet\u00ebt jasht\u00eb sistemit ton\u00eb diellor mund t\u00eb ken\u00eb fusha magnetike, nj\u00ebsoj si Toka dhe pes\u00eb planet\u00eb t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb sistemin diellor. Zbulimi, i bazuar n\u00eb v\u00ebzhgime nga teleskop\u00eb n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":804433,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-804432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=804432"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":804434,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804432\/revisions\/804434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/804433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=804432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=804432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=804432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}