{"id":798973,"date":"2026-04-30T20:22:34","date_gmt":"2026-04-30T18:22:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=798973"},"modified":"2026-04-30T20:23:02","modified_gmt":"2026-04-30T18:23:02","slug":"ish-shkencetari-i-denuar-i-harvardit-rinderton-laboratorin-e-rendesishem-teknologjik-ne-kine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/04\/30\/ish-shkencetari-i-denuar-i-harvardit-rinderton-laboratorin-e-rendesishem-teknologjik-ne-kine\/","title":{"rendered":"Ish-shkenc\u00ebtari i d\u00ebnuar i Harvardit rind\u00ebrton laboratorin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm teknologjik n\u00eb Kin\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-798974\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7EATUEG26BKA7MUIYL5MBU4U4Y.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7EATUEG26BKA7MUIYL5MBU4U4Y.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7EATUEG26BKA7MUIYL5MBU4U4Y-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7EATUEG26BKA7MUIYL5MBU4U4Y-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb shkenc\u00ebtar amerikan i d\u00ebnuar p\u00ebr g\u00ebnjeshtra ndaj autoriteteve amerikane lidhur me pagesat nga Kina gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ishte n\u00eb Universitetin Harvard, ka rind\u00ebrtuar laboratorin e tij k\u00ebrkimor n\u00eb Shenzhen p\u00ebr t\u00eb ndjekur nj\u00eb teknologji q\u00eb qeveria kineze e ka identifikuar si prioritet komb\u00ebtar: integrimin e elektronik\u00ebs n\u00eb trurin e njeriut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Charles Lieber, 67 vje\u00e7, \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr studiuesit m\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e nd\u00ebrfaqeve tru-kompjuter. Kjo teknologji ka treguar potencial n\u00eb trajtimin e s\u00ebmundjeve si ALS dhe n\u00eb rikthimin e l\u00ebvizjes tek pacient\u00ebt e paralizuar. Por ajo ka gjithashtu aplikime t\u00eb mundshme ushtarake: shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb Ushtrin\u00eb \u00c7lirimtare Popullore t\u00eb Kin\u00ebs kan\u00eb studiuar nd\u00ebrfaqet e trurit si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar \u201csuper-ushtar\u00eb\u201d duke rritur shkatht\u00ebsin\u00eb mendore dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin situacional, sipas Departamentit Amerikan t\u00eb Mbrojtjes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Lieber u shpall fajtor nga nj\u00eb juri dhe u d\u00ebnua n\u00eb dhjetor 2021 p\u00ebr dh\u00ebnie deklaratash t\u00eb rreme ndaj hetuesve federal\u00eb lidhur me lidhjet e tij me nj\u00eb program shtet\u00ebror kinez p\u00ebr rekrutimin e talenteve nga jasht\u00eb, si dhe p\u00ebr shkelje tatimore lidhur me pagesat q\u00eb kishte marr\u00eb nga nj\u00eb universitet kinez. Ai vuajti dy dit\u00eb burg dhe gjasht\u00eb muaj arrest sht\u00ebpie, u gjobit me 50,000 dollar\u00eb dhe u urdh\u00ebrua t\u00eb paguaj\u00eb 33,600 dollar\u00eb d\u00ebmshp\u00ebrblim ndaj Sh\u00ebrbimit t\u00eb t\u00eb Ardhurave t\u00eb Brendshme. Gjat\u00eb procesit, mbrojtja e tij tha se ai vuante nga nj\u00eb limfom\u00eb e pash\u00ebrueshme, e cila ishte n\u00eb remision, dhe se po luftonte p\u00ebr jet\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tre vite pas d\u00ebnimit, Reuters ka m\u00ebsuar se Lieber tani drejton i-BRAIN (Instituti p\u00ebr K\u00ebrkime t\u00eb Trurit, Nd\u00ebrfaqe t\u00eb Avancuara dhe Neuroteknologji), i financuar nga shteti kinez, me akses n\u00eb pajisje t\u00eb dedikuara p\u00ebr nanofabrikim dhe infrastruktur\u00eb p\u00ebr k\u00ebrkime me primat\u00eb q\u00eb nuk i kishte n\u00eb Harvard. Laboratori \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Akademis\u00eb Mjek\u00ebsore t\u00eb Shenzhen p\u00ebr K\u00ebrkim dhe Transferim (SMART).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cMb\u00ebrrita m\u00eb 28 prill 2025 me nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr dhe jo shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr, ndoshta disa \u00e7anta me rroba,\u201d tha Lieber p\u00ebr zhvendosjen e tij n\u00eb Kin\u00eb n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb qeveritare n\u00eb Shenzhen n\u00eb dhjetor. \u201cPersonalisht, q\u00ebllimi im \u00ebsht\u00eb ta b\u00ebj Shenzhen nj\u00eb lider bot\u00ebror.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Lieber, p\u00ebrmes nj\u00eb asistenti, refuzoi nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr intervist\u00eb, duke p\u00ebrmendur \u201cangazhimet aktuale\u201d. Ai nuk iu p\u00ebrgjigj as pyetjeve me shkrim nga Reuters.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-798975\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/SVEH3HBZ6BMOVHTA7O7TM6ZIYA.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"652\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/SVEH3HBZ6BMOVHTA7O7TM6ZIYA.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/SVEH3HBZ6BMOVHTA7O7TM6ZIYA-300x204.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/SVEH3HBZ6BMOVHTA7O7TM6ZIYA-768x522.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">SMART e em\u00ebroi Lieber si studiues vitin e kaluar, sipas nj\u00eb postimi n\u00eb faqen e i-BRAIN t\u00eb dat\u00ebs 1 maj 2025. Ky lajm u raportua nga disa media. Po at\u00eb dit\u00eb, i-BRAIN njoftoi gjithashtu se Lieber ishte em\u00ebruar drejtor themelues \u2014 nj\u00eb zhvillim q\u00eb nuk ishte raportuar m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky raport \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkrimi m\u00eb i plot\u00eb i aktivitetit t\u00eb Lieber q\u00eb nga zhvendosja e tij n\u00eb Kin\u00eb. Reuters raporton p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb se laboratori i tij ka akses n\u00eb ambiente p\u00ebr k\u00ebrkime me primat\u00eb dhe pajisje p\u00ebr prodhimin e \u00e7ipave; se \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb ekosistemi t\u00eb madh institucionesh t\u00eb mb\u00ebshtetura nga shteti me miliarda dollar\u00eb financim; dhe se ndodhet n\u00eb nj\u00eb institucion q\u00eb po t\u00ebrheq talent shkencor nga Shtetet e Bashkuara.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 2011, Lieber u shpall kimisti m\u00eb i mir\u00eb n\u00eb bot\u00eb i dekad\u00ebs s\u00eb m\u00ebparshme n\u00eb nj\u00eb renditje t\u00eb publikuar nga Thomson Reuters, kompania m\u00ebm\u00eb e agjencis\u00eb Reuters. Thomson Reuters, e cila n\u00eb vitin 2016 shiti biznesin q\u00eb p\u00ebrpilonte k\u00ebto renditje, nuk pranoi t\u00eb komentonte.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa analist\u00eb thon\u00eb se aft\u00ebsia e Lieber p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar laboratorin e tij pas nj\u00eb d\u00ebnimi penal federal p\u00ebr g\u00ebnjeshtra mbi lidhjet me Kin\u00ebn tregon se masat mbrojt\u00ebse t\u00eb SHBA p\u00ebr teknologjit\u00eb me p\u00ebrdorim t\u00eb mundsh\u00ebm ushtarak nuk kan\u00eb ecur me t\u00eb nj\u00ebjtin rit\u00ebm si p\u00ebrpjekjet e qeveris\u00eb kineze p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrvet\u00ebsuar ato. Ky shqet\u00ebsim shtohet p\u00ebr shkak t\u00eb strategjis\u00eb kineze t\u00eb bashkimit civil-ushtarak, sipas s\u00eb cil\u00ebs burimet dhe k\u00ebrkimi shkencor civil ndahen me ushtrin\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cKina ka p\u00ebrdorur kund\u00ebr nesh hapjen ton\u00eb dhe p\u00ebrpjekjet tona p\u00ebr inovacion,\u201d tha Glenn Gerstell, k\u00ebshilltar i lart\u00eb n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Studime Strategjike dhe Nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe ish-k\u00ebshilltar ligjor i Agjencis\u00eb s\u00eb Siguris\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb SHBA. \u201cAta e kan\u00eb kthyer k\u00ebt\u00eb n\u00eb avantazh dhe po e shfryt\u00ebzojn\u00eb.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ministria kineze e Shkenc\u00ebs dhe Teknologjis\u00eb dhe ministria e mbrojtjes nuk iu p\u00ebrgjigj\u00ebn pyetjeve lidhur me zhvillimin e nd\u00ebrfaqeve tru-kompjuter. SMART dhe i-BRAIN gjithashtu nuk iu p\u00ebrgjigj\u00ebn k\u00ebrkesave p\u00ebr koment mbi k\u00ebrkimet e tyre dhe rekrutimin e Lieber.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-798976\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/KM4HECDW3NOC7EN6VYUTSHFQDU.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"668\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/KM4HECDW3NOC7EN6VYUTSHFQDU.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/KM4HECDW3NOC7EN6VYUTSHFQDU-300x209.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/KM4HECDW3NOC7EN6VYUTSHFQDU-768x534.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/KM4HECDW3NOC7EN6VYUTSHFQDU-360x252.jpg 360w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebrkime me primat\u00eb<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pozicioni i ri i Lieber duket se i ofron m\u00eb shum\u00eb burime sesa kishte n\u00eb Shtetet e Bashkuara.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb Shenzhen, i-BRAIN n\u00eb shkurt instaloi nj\u00eb sistem litografie me ultraviolet t\u00eb thell\u00eb t\u00eb prodhuar nga gjiganti i pajisjeve gjysm\u00ebp\u00ebr\u00e7uese ASML, sipas faqes s\u00eb laboratorit. Makinerit\u00eb e kompanis\u00eb holandeze prodhojn\u00eb qarqet mikroskopike thelb\u00ebsore p\u00ebr \u00e7ipat modern\u00eb. N\u00eb Harvard, Lieber p\u00ebrdorte pajisje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Sisteme n\u00eb Shkall\u00eb Nano t\u00eb universitetit, e cila sh\u00ebrben m\u00eb shum\u00eb se 1,600 p\u00ebrdorues n\u00eb vit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Modeli i i-BRAIN \u00ebsht\u00eb dy gjenerata pas makinerive m\u00eb t\u00eb avancuara t\u00eb kufizuara, por ende kushton rreth 2 milion\u00eb dollar\u00eb, sipas Jeff Koch nga firma k\u00ebrkimore SemiAnalysis.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">ASML i tha Reuters se nuk komenton publikisht p\u00ebr klient\u00ebt e saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kampus, Lieber ka gjithashtu akses n\u00eb Brain Science Infrastructure (BSI) Shenzhen, nj\u00eb laborator k\u00ebrkimor me 2,000 kafaze p\u00ebr primat\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb dedikuar p\u00ebr pun\u00ebn e i-BRAIN, sipas faqes s\u00eb k\u00ebtij t\u00eb fundit. Shum\u00eb studiues n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb e konsiderojn\u00eb k\u00ebrkimin me primat\u00eb si t\u00eb domosdosh\u00ebm p\u00ebr testimet tek njer\u00ebzit p\u00ebr nd\u00ebrfaqet invazive tru-kompjuter. Objekti BSI \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Akademis\u00eb Kineze t\u00eb Shkencave dhe financohet nga qeveria e Shenzhen. Asnj\u00eb prej tyre nuk iu p\u00ebrgjigj pyetjeve p\u00ebr k\u00ebt\u00eb teknologji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiues vendas dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb po rekrutohen nga i-BRAIN p\u00ebr studime elektrofiziologjike mbi majmun\u00eb rhesus si modele p\u00ebr nd\u00ebrfaqet tru-kompjuter tek njer\u00ebzit, sipas nj\u00eb njoftimi t\u00eb shtatorit 2025 n\u00eb faqen e tyre, ku aplikant\u00ebt ftohen t\u00eb kontaktojn\u00eb Lieber.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk ka tregues q\u00eb Lieber ka kryer k\u00ebrkime me primat\u00eb n\u00eb Harvard. Universiteti mbylli Qendr\u00ebn e K\u00ebrkimit t\u00eb Primat\u00ebve n\u00eb New England n\u00eb vitin 2015 p\u00ebr shkak t\u00eb presionit mbi mir\u00ebqenien e kafsh\u00ebve dhe sfidave financiare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Jung Min Lee, nj\u00eb studiuese q\u00eb ka bashk\u00ebpunuar me Lieber n\u00eb punime mbi nanofabrikimin n\u00eb Harvard, i \u00ebsht\u00eb bashkuar atij n\u00eb i-BRAIN si profesoresh\u00eb e asociuar k\u00ebrkimi, sipas faqes s\u00eb tyre. Lee \u00ebsht\u00eb eksperte n\u00eb integrimin e elektronik\u00ebs fleksib\u00ebl n\u00eb indin e trurit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Harvard nuk iu p\u00ebrgjigj pyetjeve t\u00eb Reuters p\u00ebr Lieber dhe Lee.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-798977\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/FDRVMZWEXFET5OV3LOXARCAXOI.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/FDRVMZWEXFET5OV3LOXARCAXOI.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/FDRVMZWEXFET5OV3LOXARCAXOI-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/FDRVMZWEXFET5OV3LOXARCAXOI-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">John Donoghue, profesor n\u00eb Universitetin Brown dhe neuroshkenc\u00ebtar q\u00eb ka zhvilluar sistemin BrainGate, tha se puna me primat\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cabsolutisht kritike\u201d p\u00ebr kalimin e teknologjis\u00eb tek njer\u00ebzit, por p\u00ebrballet me pengesa rregullatore dhe financiare n\u00eb SHBA.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cMe kaq shum\u00eb pengesa p\u00ebr k\u00ebrkimin me primat\u00eb jo-njer\u00ebzor\u00eb k\u00ebtu, t\u00eb kesh dik\u00eb q\u00eb t\u00eb ofron gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb mb\u00ebshtetje, akses n\u00eb teknologji, nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb p\u00ebrqendruar, nj\u00eb iniciativ\u00eb komb\u00ebtare \u2014 k\u00ebto jan\u00eb gj\u00ebra shum\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse,\u201d tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Buxheti i SMART p\u00ebr vitin 2026, i financuar plot\u00ebsisht nga qeveria e Shenzhen, u rrit me gati 18% n\u00eb rreth 153 milion\u00eb dollar\u00eb. Dokumentet buxhetore nuk tregojn\u00eb sa prej k\u00ebtij financimi shkon p\u00ebr i-BRAIN.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">SMART u themelua n\u00eb vitin 2023 n\u00ebn drejtimin e presidentes themeluese Nieng Yan, nj\u00eb biologe strukturore. Rikthimi i saj n\u00eb Kin\u00eb pas pes\u00eb vitesh n\u00eb Universitetin Princeton u p\u00ebrsh\u00ebndet nga media si kthimi i nj\u00eb \u201cshkenc\u00ebtareje per\u00ebndesh\u00eb\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Krah SMART ndodhet Shenzhen Bay Laboratory, nj\u00eb institucion i ve\u00e7ant\u00eb ligj\u00ebrisht por i lidhur funksionalisht, i themeluar n\u00eb 2019 me nj\u00eb buxhet prej rreth 2 miliard\u00eb dollar\u00ebsh nga qeveria e Shenzhen. T\u00eb dy institucionet ndajn\u00eb drejtimin dhe zyrat dhe do t\u00eb zhvendosen n\u00eb nj\u00eb kompleks prej 750,000 metrash katror\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtim, me nj\u00eb kosto prej 1.25 miliard\u00eb dollar\u00ebsh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shenjat n\u00eb ambientet e SMART mbajn\u00eb sloganin: \u201cInovoni me Partin\u00eb.\u201d Nj\u00eb reporter i Reuters nuk u lejua t\u00eb hynte n\u00eb zyrat e i-BRAIN gjat\u00eb p\u00ebrpjekjes p\u00ebr t\u2019i dor\u00ebzuar nj\u00eb let\u00ebr Lieber.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Lieber i bashkohet t\u00eb pakt\u00ebn gjasht\u00eb studiuesve t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb jan\u00eb zhvendosur n\u00eb SMART nga institucione amerikane, t\u00eb gjith\u00eb me origjin\u00eb kineze q\u00eb jan\u00eb kthyer n\u00eb vendin e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kina e ka shpallur teknologjin\u00eb e nd\u00ebrfaqeve tru-kompjuter si prioritet n\u00eb planin e saj t\u00eb ri pes\u00ebvje\u00e7ar n\u00eb mars 2026. Kreu i Komisionit Komb\u00ebtar p\u00ebr Zhvillim dhe Reforma, Zheng Shanjie, tha n\u00eb tetor se kjo teknologji mund t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb sektor t\u00eb ri t\u00eb madh teknologjik n\u00eb dekad\u00ebn e ardhshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, Agjencia Amerikane p\u00ebr Projekte t\u00eb Avancuara t\u00eb Mbrojtjes (DARPA) po investon gjithashtu n\u00eb nd\u00ebrfaqe tru-kompjuter p\u00ebr p\u00ebrdorime n\u00eb dron\u00eb dhe mbrojtje kibernetike. Projektet e drejtuara nga Lieber n\u00eb Harvard kan\u00eb marr\u00eb mbi 8 milion\u00eb dollar\u00eb financim nga Departamenti i Mbrojtjes q\u00eb nga viti 2009, sipas dokumenteve gjyq\u00ebsore.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-798978\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/DQ5KHQVRG5BG7EBLX6LIBAAFN4.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/DQ5KHQVRG5BG7EBLX6LIBAAFN4.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/DQ5KHQVRG5BG7EBLX6LIBAAFN4-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/DQ5KHQVRG5BG7EBLX6LIBAAFN4-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb \u00c7mimi Nobel<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">D\u00ebnimi i Lieber n\u00eb 2021 ishte nj\u00eb nga pak sukseset e Departamentit t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb \u201cChina Initiative\u201d, nj\u00eb program i nisur gjat\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb Trump p\u00ebr t\u00eb luftuar spiunazhin ekonomik kinez dhe vjedhjen e pron\u00ebsis\u00eb intelektuale. Programi u mbyll gjat\u00eb presidenc\u00ebs s\u00eb Joe Biden pas kritikave dhe d\u00ebshtimeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa ishte ende n\u00ebn mbik\u00ebqyrje, Lieber mori leje gjyq\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn tre udh\u00ebtime n\u00eb Kin\u00eb n\u00eb vitin 2024, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb p\u00ebr \u201crrjet\u00ebzim profesional\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekipi i tij mbrojt\u00ebs tha n\u00eb vitin 2023 se ai vuante nga limfoma dhe ishte kryesisht i kufizuar n\u00eb sht\u00ebpi, duke dal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr trajtime mjek\u00ebsore dhe sh\u00ebtitje t\u00eb shkurtra. Gjat\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb tij 30-vje\u00e7are n\u00eb Harvard, ai punonte mbi 80 or\u00eb n\u00eb jav\u00eb dhe n\u00eb koh\u00ebn e lir\u00eb merrej me st\u00ebrvitjen e mundjes dhe rritjen e kungujve gjigant\u00eb n\u00eb oborr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Lieber pranoi se kishte qen\u00eb \u201ci ri dhe budalla\u201d kur u p\u00ebrfshi n\u00eb programin kinez Thousand Talents, tha avokati i tij n\u00eb gjykat\u00eb n\u00eb 2021. Kur u arrestua n\u00eb 2020, ai u tha agjent\u00ebve t\u00eb FBI-s\u00eb se donte \u201ct\u00eb fitonte nj\u00eb \u00c7mim Nobel\u201d dhe t\u00eb njihej p\u00ebr pun\u00ebn e tij, sipas prokuror\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">FBI nuk pranoi t\u00eb komentonte dhe Departamenti i Drejt\u00ebsis\u00eb nuk iu p\u00ebrgjigj pyetjeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa analist\u00eb thon\u00eb se rasti i Lieber tregon nj\u00eb d\u00ebshtim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb politikave amerikane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cN\u00ebse e shikon si nj\u00eb kanal p\u00ebr transferimin e teknologjis\u00eb kund\u00ebr interesave t\u00eb SHBA, ne e identifikuam, e nd\u00ebshkuam, por kjo nuk ndaloi trendin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm,\u201d tha Emily de La Bruy\u00e8re.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gerstell e p\u00ebrshkroi Lieber si \u201cshembulli m\u00eb i qart\u00eb\u201d i pamjaftueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb mjeteve ligjore amerikane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cKy \u00ebsht\u00eb nj\u00eb person q\u00eb u d\u00ebnua pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, dhe megjithat\u00eb sapo p\u00ebrfundon arresti sht\u00ebpiak, ai shkon n\u00eb Kin\u00eb,\u201d tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>VINI RE<\/strong><\/span>: Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/china\/convicted-former-harvard-scientist-rebuilds-brain-computer-lab-china-2026-04-30\/\">Reuters<\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb shkenc\u00ebtar amerikan i d\u00ebnuar p\u00ebr g\u00ebnjeshtra ndaj autoriteteve amerikane lidhur me pagesat nga Kina gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ishte n\u00eb Universitetin Harvard, ka rind\u00ebrtuar laboratorin e tij k\u00ebrkimor n\u00eb Shenzhen p\u00ebr t\u00eb ndjekur nj\u00eb teknologji q\u00eb qeveria kineze e ka identifikuar si prioritet komb\u00ebtar: integrimin e elektronik\u00ebs n\u00eb trurin e njeriut. Charles Lieber, 67 vje\u00e7, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":798974,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-798973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/798973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=798973"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/798973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":798980,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/798973\/revisions\/798980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/798974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=798973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=798973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=798973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}