{"id":795557,"date":"2026-04-10T22:49:46","date_gmt":"2026-04-10T20:49:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=795557"},"modified":"2026-04-10T22:49:46","modified_gmt":"2026-04-10T20:49:46","slug":"e-keni-me-dy-mendje-martesen-studimi-thote-se-beqaret-kane-rrezik-me-te-larte-te-preken-nga-kanceri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/04\/10\/e-keni-me-dy-mendje-martesen-studimi-thote-se-beqaret-kane-rrezik-me-te-larte-te-preken-nga-kanceri\/","title":{"rendered":"E keni me dy mendje martes\u00ebn, studimi thot\u00eb se beqar\u00ebt kan\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb preken nga kanceri","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-795558\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/martese-ezgif.com-avif-to-jpg-converter.jpg\" alt=\"\" width=\"860\" height=\"572\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/martese-ezgif.com-avif-to-jpg-converter.jpg 860w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/martese-ezgif.com-avif-to-jpg-converter-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/martese-ezgif.com-avif-to-jpg-converter-768x511.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 860px) 100vw, 860px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Martesa ekziston prej mij\u00ebra vitesh \u2013 dhe dikur ishte \u201cpothuajse universale\u201d, sipas Dr. Andrew J. Cherlin. Por normat e martes\u00ebs po bien, dhe kjo do t\u00eb thot\u00eb se disa njer\u00ebz mund t\u00eb humbasin nj\u00eb p\u00ebrfitim t\u00eb mundsh\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201c\u00cbsht\u00eb sikur jemi ndar\u00eb n\u00eb dy shoq\u00ebri t\u00eb ndryshme,\u201d tha Cherlin, profesor emeritus n\u00eb Universitetin Johns Hopkins, i cili studion sociologjin\u00eb e familjes \u2013 duke theksuar avantazhet q\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb martesa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb studim i publikuar t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn n\u00eb revist\u00ebn Cancer Research Communications sugjeron se martesa mund t\u00eb lidhet me nj\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr kancer, duke iu shtuar nj\u00eb numri n\u00eb rritje studimesh q\u00eb e lidhin at\u00eb me rezultate m\u00eb t\u00eb mira sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tek burrat q\u00eb nuk jan\u00eb martuar kurr\u00eb, normat e kancerit jan\u00eb 68% m\u00eb t\u00eb larta krahasuar me ata q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb martuar, grup q\u00eb p\u00ebrfshin edhe personat e divorcuar ose t\u00eb ve. Incidenca \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e lart\u00eb \u2013 83% \u2013 p\u00ebr grat\u00eb q\u00eb nuk jan\u00eb martuar kurr\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cKur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr zhvillimin e kancerit, vendosja e nj\u00eb unaze mund t\u00eb ofroj\u00eb m\u00eb shum\u00eb mbrojtje p\u00ebr grat\u00eb,\u201d tha Dr. Brad Wilcox, profesor n\u00eb Universitetin e Virxhinias q\u00eb studion martes\u00ebn. Wilcox, i cili nuk ishte i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb studimin e ri, shtoi: \u201cKjo \u00ebsht\u00eb befasuese.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Hulumtimet mbi martes\u00ebn n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi sugjerojn\u00eb se burrat p\u00ebrfitojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se grat\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie heteroseksuale. Ky studim sugjeron t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Autor\u00ebt e studimit thon\u00eb se gjetja ka gjasa t\u00eb ket\u00eb disa shkaqe. P\u00ebr disa lloje kanceri, si kanceri i endometrit dhe ai i vezoreve, tendenca mund t\u00eb lidhet me mekanizmat riprodhues. Grat\u00eb q\u00eb nuk kan\u00eb lindur kurr\u00eb jan\u00eb n\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr k\u00ebto kancere.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tek t\u00eb rriturit m\u00eb t\u00eb moshuar n\u00eb studimin v\u00ebzhgues, lidhja u forcua, duke sugjeruar se efekti i martes\u00ebs \u201cakumulohet\u201d me kalimin e koh\u00ebs, tha Dr. Paulo S. Pinheiro, autori kryesor i studimit dhe epidemiolog n\u00eb Universitetin e Miamit Health System.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur t\u00eb dh\u00ebnat u analizuan sipas rac\u00ebs dhe etnis\u00eb, burrat me ngjyr\u00eb duket se p\u00ebrfitonin m\u00eb shum\u00eb nga martesa. Dr. Jarrod A. Carrol, nj\u00eb geriatrik q\u00eb trajton pacient\u00eb n\u00eb Kaiser Permanente n\u00eb Kalifornin\u00eb Jugore, tha se gjetja tregon \u201cforc\u00ebn e gruas me ngjyr\u00eb.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cAto ofrojn\u00eb mb\u00ebshtetje dhe i inkurajojn\u00eb burrat me ngjyr\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb trajtim dhe vler\u00ebsim m\u00eb her\u00ebt,\u201d tha Carrol, i cili nuk ishte i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb studimin e ri. \u201cSi rezultat i rolit t\u00eb gruas me ngjyr\u00eb si nj\u00eb qend\u00ebr mb\u00ebshtetjeje p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb familjen, kjo tregon sa t\u00eb p\u00ebrkushtuara jan\u00eb ato n\u00eb kujdesin p\u00ebr bashk\u00ebshortin.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pse martesa sjell p\u00ebrfitime?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse koncepti i martes\u00ebs ndryshon vazhdimisht, tha Cherlin, nj\u00eb pyetje themelore mbetet: A i b\u00ebn martesa njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, apo jan\u00eb njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm ata q\u00eb martohen?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Martesa zakonisht ofron avantazhe si akses m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor dhe mb\u00ebshtetje sociale. Autor\u00ebt e studimit argumentojn\u00eb gjithashtu se personat q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb martuar kan\u00eb m\u00eb pak gjasa t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb sjellje t\u00eb rrezikshme, duke iu referuar t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb tregojn\u00eb se martesa lidhet fort me norma m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb kancerit t\u00eb mushk\u00ebrive dhe qaf\u00ebs s\u00eb mitr\u00ebs. K\u00ebto lloje kanceri lidhen me sjellje t\u00eb rrezikshme si marr\u00ebdh\u00ebnie seksuale t\u00eb pakontrolluara, pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjithashtu, \u201cn\u00ebse je i pamartuar dhe m\u00eb i izoluar, ka m\u00eb pak gjasa t\u00eb \u2026 marr\u00ebsh pjes\u00eb n\u00eb kontrolle parandaluese,\u201d tha Pinheiro.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, Dr. Joan DelFattore, e cila ka kaluar dekad\u00ebn e fundit duke shkruar p\u00ebr kancerin dhe statusin martesor n\u00eb revista akademike dhe media, argumenton se p\u00ebrfitimet e martes\u00ebs shpesh pasqyrojn\u00eb sistemet q\u00eb e favorizojn\u00eb at\u00eb, m\u00eb shum\u00eb sesa vet\u00eb martesa. P\u00ebr shembull, shum\u00eb plane sigurimi sh\u00ebndet\u00ebsor mbulojn\u00eb bashk\u00ebshort\u00ebt, por jo persona t\u00eb tjer\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">DelFattore, e cila nuk ishte e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb studimin e ri, tha se politika t\u00eb tilla kontribuojn\u00eb n\u00eb iden\u00eb e gabuar se martesa n\u00eb vetvete \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb \u00e7on n\u00eb rezultate m\u00eb t\u00eb mira.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cNjer\u00ebzit nisen nga supozimi \u2018Martesa: e mir\u00eb. Pa martes\u00eb: e keqe\u2019 dhe i interpretojn\u00eb gj\u00ebrat n\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb nuk kan\u00eb kuptim sipas t\u00eb dh\u00ebnave reale,\u201d tha ajo. Ky paragjykim, sipas saj, \u00ebsht\u00eb i rr\u00ebnjosur n\u00eb k\u00ebrkime dhe n\u00eb trajnimin mjek\u00ebsor, duke \u00e7uar shpesh n\u00eb p\u00ebrfundime \u201ctep\u00ebr t\u00eb thjeshtuara.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Beqar me kancer<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">DelFattore u diagnostikua me kancer t\u00eb fshik\u00ebz\u00ebs s\u00eb t\u00ebmthit n\u00eb stadin IV 15 vjet m\u00eb par\u00eb. Gjat\u00eb nj\u00eb vizite me onkologun e saj, DelFattore \u2013 e cila nuk \u00ebsht\u00eb e martuar \u2013 tha se nuk iu ofrua i nj\u00ebjti nivel kujdesi q\u00eb do t\u2019i ishte ofruar nj\u00eb personi t\u00eb martuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Onkologu \u201cishte absolutisht i bindur se si nj\u00eb grua beqare \u2026 un\u00eb nuk mund t\u00eb kisha mb\u00ebshtetjen sociale p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar nj\u00eb trajtim agresiv,\u201d tha DelFattore, e cila tregoi historin\u00eb e saj n\u00eb The New England Journal of Medicine. Por ajo thot\u00eb se supozimi i mjekut ishte i gabuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cU p\u00ebrpoqa t\u2019i tregoja p\u00ebr kush\u00ebrinjt\u00eb dhe miqt\u00eb q\u00eb m\u00eb ofrojn\u00eb nj\u00eb sistem shum\u00eb t\u00eb fort\u00eb mb\u00ebshtetjeje. Ai m\u00eb nd\u00ebrpreu. Nuk munda as ta p\u00ebrfundoja fjalin\u00eb.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimet tregojn\u00eb se personat beqar\u00eb q\u00eb trajtohen p\u00ebr kancer kan\u00eb rezultate m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta, dhe DelFattore tha se k\u00ebto dallime p\u00ebrkeq\u00ebsohen nga stereotipet q\u00eb shpesh kan\u00eb mjek\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cEkziston ky supozim se ka nj\u00eb ndarje t\u00eb fort\u00eb mes t\u00eb qenit i martuar dhe t\u00eb qenit vet\u00ebm,\u201d tha ajo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke par\u00eb p\u00ebrpara, Pinheiro tha se duhet t\u00eb b\u00ebhen m\u00eb shum\u00eb k\u00ebrkime p\u00ebr m\u00ebnyrat e mb\u00ebshtetjes s\u00eb personave t\u00eb pamartuar. DelFattore shtoi se fokusi nuk duhet t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm inkurajimi i m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzve p\u00ebr t\u2019u martuar, por edhe heqja e pengesave q\u00eb i vendosin pacient\u00ebt e pamartuar n\u00eb disavantazh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pinheiro tha se kjo \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr mjek\u00ebt q\u00eb t\u00eb kalojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb duke k\u00ebshilluar pacient\u00ebt q\u00eb nuk kan\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb brendshme n\u00eb sht\u00ebpi. Ata q\u00eb zgjedhin t\u00eb mbeten beqar\u00eb duhet t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb rrjete t\u00eb forta mb\u00ebshtetjeje, tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebto rrjete jan\u00eb m\u00eb t\u00eb forta kur njer\u00ebzit nd\u00ebrhyjn\u00eb p\u00ebr t\u00eb ofruar p\u00ebrgjegjshm\u00ebri, kontrollojn\u00eb periodikisht gjendjen dhe ndihmojn\u00eb n\u00eb menaxhimin e kujdesit kur \u00ebsht\u00eb e nevojshme. DelFattore shtoi se k\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie mund t\u00eb jen\u00eb po aq t\u00eb forta sa ato martesore, shkruan <a href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/2026\/04\/08\/health\/marriage-cancer-wellness\">CNN<\/a>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cFqinji mund t\u2019ju ndihmoj\u00eb shum\u00eb mir\u00eb t\u00eb futeni n\u00eb dush,\u201d tha DelFattore. \u201cEkziston nj\u00eb kujdes shum\u00eb m\u00eb intim \u2026 q\u00eb nuk kufizohet vet\u00ebm te bashk\u00ebshorti. Mb\u00ebshtetja jasht\u00eb martes\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb po aq efektive.\u201d<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Martesa ekziston prej mij\u00ebra vitesh \u2013 dhe dikur ishte \u201cpothuajse universale\u201d, sipas Dr. Andrew J. Cherlin. Por normat e martes\u00ebs po bien, dhe kjo do t\u00eb thot\u00eb se disa njer\u00ebz mund t\u00eb humbasin nj\u00eb p\u00ebrfitim t\u00eb mundsh\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsor. \u201c\u00cbsht\u00eb sikur jemi ndar\u00eb n\u00eb dy shoq\u00ebri t\u00eb ndryshme,\u201d tha Cherlin, profesor emeritus n\u00eb Universitetin Johns Hopkins, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":795558,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-795557","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/795557","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=795557"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/795557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":795559,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/795557\/revisions\/795559"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/795558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=795557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=795557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=795557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}