{"id":794395,"date":"2026-04-04T09:26:45","date_gmt":"2026-04-04T07:26:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=794395"},"modified":"2026-04-04T09:26:52","modified_gmt":"2026-04-04T07:26:52","slug":"nyja-kritike-e-nenvleresuar-e-ekonomise-globale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/04\/04\/nyja-kritike-e-nenvleresuar-e-ekonomise-globale\/","title":{"rendered":"Nyja kritike e n\u00ebnvler\u00ebsuar e ekonomis\u00eb globale","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/04\/04\/nyja-kritike-e-nenvleresuar-e-ekonomise-globale\/gaz-nafte-energji-1225\/\" rel=\"attachment wp-att-794396\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-794396\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Gaz-nafte-energji-1225.jpg\" alt=\"\" width=\"834\" height=\"469\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Gaz-nafte-energji-1225.jpg 834w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Gaz-nafte-energji-1225-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Gaz-nafte-energji-1225-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 834px) 100vw, 834px\" \/><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Gazi natyror i l\u00ebngsh\u00ebm,\u00a0i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr transport dhe p\u00ebrdorim industrial. Alternativat ndaj furnizimeve nga Gjiri jan\u00eb t\u00eb pakta, shkruan The Economist<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cKjo do t\u00eb rr\u00ebzoj\u00eb ekonomit\u00eb e bot\u00ebs\u201d, paralajm\u00ebroi Saad al-Kaabi, ministri i Energjis\u00eb i Katarit, m\u00eb 6 mars. Nuk ishte hiperbol\u00eb. Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, QatarEnergy, q\u00eb prodhon nj\u00eb t\u00eb pest\u00ebn e gazit natyror t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm (LNG) n\u00eb bot\u00eb, ndaloi prodhimin dhe eksportet, pasi disa objekte u godit\u00ebn nga sulme iraniane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pa mundur t\u00eb nxjerr\u00eb, p\u00ebrpunoj\u00eb dhe, p\u00ebr shkak se Ngushtica e Hormuzit \u00ebsht\u00eb bllokuar nga luftimet, t\u00eb transportoj\u00eb LNG-n\u00eb, kompania ka shpallur forc\u00eb madhore n\u00eb kontratat e saj. \u00c7mimi i LNG-s\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur ndjesh\u00ebm n\u00eb tregjet globale. Klient\u00ebt n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, q\u00eb e p\u00ebrdorin p\u00ebr prodhim energjie, ngrohje dhe prodhime si plehrat kimike, po p\u00ebrpiqen t\u00eb reagojn\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sa thell\u00eb do t\u00eb ndikoj\u00eb nd\u00ebrprerja nga Katari n\u00eb ekonomi varet nga kat\u00ebr pyetje t\u00eb v\u00ebshtira: Sa do t\u00eb zgjas\u00eb? Sa shpejt mund t\u00eb rifillojn\u00eb plot\u00ebsisht d\u00ebrgesat? A mund t\u00eb mbijetojn\u00eb vendet me rezervat ekzistuese deri at\u00ebher\u00eb? Dhe sa nga mungesa mund t\u00eb mbulohet nga LNG nga burime t\u00eb tjera?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pyetja e par\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtira, sepse varet nga tre aktor\u00eb t\u00eb paparashikuesh\u00ebm: Donald Trump, presidenti amerikan; Binyamin Netanyahu, kryeministri izraelit; dhe Mojtaba Khamenei, lideri i ri suprem i Iranit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb 9 mars, Trump dha sinjale t\u00eb p\u00ebrziera, duke th\u00ebn\u00eb se lufta do t\u00eb p\u00ebrfundonte \u201cshum\u00eb shpejt\u201d, por edhe se Amerika \u201cdo t\u00eb shkoj\u00eb m\u00eb tej\u201d. Netanyahu synon t\u00eb eliminoj\u00eb p\u00ebrfundimisht k\u00ebrc\u00ebnimin iranian ndaj Izraelit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa Khamenei, babai dhe paraardh\u00ebsi i t\u00eb cilit u vra n\u00eb nj\u00eb sulm izraelit n\u00eb fillim t\u00eb luft\u00ebs m\u00eb 28 shkurt, ka gjithashtu rol vendimtar. Pas deklaratave t\u00eb Trump, Irani tha se do t\u00eb \u201cp\u00ebrcaktoj\u00eb fundin e luft\u00ebs\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Armiq\u00ebsit\u00eb dhe ndalimi i d\u00ebrgesave t\u00eb LNG-s\u00eb nga Katari mund t\u00eb zgjasin nga disa jav\u00eb deri n\u00eb shum\u00eb muaj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo n\u00ebnkupton skenar\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, asnj\u00eb prej tyre i favorsh\u00ebm. Sipas Rystad, n\u00ebse infrastruktura e Katarit p\u00ebson d\u00ebme minimale dhe eksportet rifillojn\u00eb pas 15 dit\u00ebsh, prodhimi global vjetor i LNG-s\u00eb do t\u00eb bjer\u00eb me 4.3% k\u00ebt\u00eb vit. N\u00ebse nd\u00ebrprerja zgjat nj\u00eb muaj, humbja kalon 14%.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb studim i Oxford Institute for Energy Studies parashikon se nj\u00eb bllokad\u00eb 12-mujore do t\u00eb ulte prodhimin me 15%, edhe duke llogaritur rritjen e prodhimit n\u00eb vende t\u00eb tjera p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb larta. Kjo n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur k\u00ebrkesa p\u00ebr LNG pritej t\u00eb rritej me gati 8% n\u00eb vitin 2026.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7\u00ebshtja e shpejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb rikuperimit \u00ebsht\u00eb disi m\u00eb e menaxhueshme. Gazi natyror n\u00eb burim mund t\u00eb rifilloj\u00eb shpejt, por LNG jo. P\u00ebr ta kthyer n\u00eb l\u00ebng, duhet ftohur n\u00eb -160\u00b0C, ndaj QatarEnergy mund t\u00eb magazinoj\u00eb ekonomikisht vet\u00ebm pes\u00eb dit\u00eb prodhim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Anijet dhe impiantet e l\u00ebng\u00ebzimit jan\u00eb projektuar p\u00ebr p\u00ebrdorim t\u00eb vazhduesh\u00ebm dhe me intensitet t\u00eb lart\u00eb; pas ndalimit, duhet t\u00eb ftohen dhe t\u00eb rindizen nj\u00eb nga nj\u00eb. Edhe pse ka dhjet\u00ebra cisterna, Katari ka pak pika ngarkimi. Zakonisht duhen dy jav\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur ngarkesat e para dhe 4-6 jav\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur kapacitetin e plot\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, vendet do t\u00eb mb\u00ebshteten te rezervat, n\u00ebse kan\u00eb. Ndryshe nga nafta, nuk ka rezerva strategjike t\u00eb gazit. Disa vende, si Bashkimi Europian, k\u00ebrkojn\u00eb nivele minimale magazinimi. Por edhe Europa nuk \u00ebsht\u00eb e mbrojtur, megjith\u00ebse vet\u00ebm 13% e importeve t\u00eb LNG-s\u00eb i vijn\u00eb nga Katari.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rezervat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta pas dimrit dhe, sipas Rystad, n\u00ebse nd\u00ebrprerja zgjat deri n\u00eb prill, objektivat p\u00ebr dimrin e ardhsh\u00ebm do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u arritur pa ulur k\u00ebrkes\u00ebn, kaluar te qymyri ose rishikuar ndalimin e plot\u00eb t\u00eb gazit rus.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vendet aziatike jan\u00eb m\u00eb t\u00eb varura nga gazi i Gjirit Persik. Ato kan\u00eb edhe m\u00eb pak alternativa. Koreja e Jugut ka rezerva p\u00ebr 52 dit\u00eb, Japonia rreth 20 dit\u00eb, nd\u00ebrsa Tajvani vet\u00ebm 11 dit\u00eb. India ka vet\u00ebm 5-6 dit\u00eb rezerva.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Konsumator\u00ebt e m\u00ebdhenj tashm\u00eb po kufizojn\u00eb p\u00ebrdorimin; kompani si GAIL dhe Indian Oil synojn\u00eb t\u00eb ulin konsumin me 10-30%. T\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb qytet ka ndaluar p\u00ebrdorimin e gazit p\u00ebr kremacione.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebrkimi p\u00ebr furnizime alternative ka nisur. Pas r\u00ebnies s\u00eb importeve nga Rusia pas luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, mungesa u kompensua nga LNG amerikane. Por at\u00ebher\u00eb kriza u zhvillua m\u00eb gradualisht, duke i dh\u00ebn\u00eb koh\u00eb Europ\u00ebs t\u00eb rris\u00eb kapacitetet dhe t\u00eb ul\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn. K\u00ebt\u00eb her\u00eb, sipas JPMorgan, \u201cgoditja \u00ebsht\u00eb e menj\u00ebhershme dhe furnizimet alternative jan\u00eb t\u00eb pakta\u201d. Z\u00ebvend\u00ebsimi i munges\u00ebs s\u00eb Katarit \u201cnuk \u00ebsht\u00eb realist\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo sepse kapacitetet globale t\u00eb eksportit t\u00eb LNG-s\u00eb jan\u00eb pothuajse t\u00eb shfryt\u00ebzuara plot\u00ebsisht. Australia operon n\u00eb 90%, SHBA n\u00eb 95%. Projektet e reja nuk do t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb koh\u00eb; projekti Golden Pass n\u00eb Teksas po p\u00ebrballet me vonesa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nga Rusia, me hezitime<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">I vetmi furnizues potencial \u00ebsht\u00eb Rusia. Teorikisht mund t\u00eb mbuloj\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb munges\u00ebs, por kjo do t\u00eb k\u00ebrkonte q\u00eb BE t\u00eb zbus\u00eb sanksionet dhe t\u00eb rifilloj\u00eb importet, nj\u00eb opsion politikisht i v\u00ebshtir\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ukraina gjithashtu do t\u00eb duhej t\u00eb lejonte tranzitin dhe t\u00eb ndalte sulmet ndaj flot\u00ebs \u201chije\u201d ruse. P\u00ebr BE dhe Ukrain\u00ebn, kjo duket e papranueshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Jo t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb n\u00eb panik. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e gazit n\u00eb bot\u00eb transportohet me tubacione, jo si LNG, thot\u00eb Mel Ydreos nga International Gas Union. Por ai paralajm\u00ebron se \u201csa m\u00eb gjat\u00eb t\u00eb zgjas\u00eb nd\u00ebrprerja, aq m\u00eb shum\u00eb nd\u00ebrlikohet situata\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Martin Senior nga Argus Media \u00ebsht\u00eb m\u00eb i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb: p\u00ebr sa koh\u00eb LNG-ja e Katarit mbetet jasht\u00eb tregut, \u201cdo t\u00eb jet\u00eb k\u00ebrkesa ajo q\u00eb do t\u00eb goditet\u201d. Sa e fort\u00eb do t\u00eb jet\u00eb goditja varet nga sa shpejt Trump, Netanyahu dhe Khamenei arrijn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje.\/<span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/monitor.al\/nyja-kritike-e-nenvleresuar-e-ekonomise-globale\/\">Monitor<\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazi natyror i l\u00ebngsh\u00ebm,\u00a0i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr transport dhe p\u00ebrdorim industrial. Alternativat ndaj furnizimeve nga Gjiri jan\u00eb t\u00eb pakta, shkruan The Economist \u201cKjo do t\u00eb rr\u00ebzoj\u00eb ekonomit\u00eb e bot\u00ebs\u201d, paralajm\u00ebroi Saad al-Kaabi, ministri i Energjis\u00eb i Katarit, m\u00eb 6 mars. Nuk ishte hiperbol\u00eb. Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, QatarEnergy, q\u00eb prodhon nj\u00eb t\u00eb pest\u00ebn e gazit natyror [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":794396,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-794395","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/794395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=794395"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/794395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":794411,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/794395\/revisions\/794411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/794396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=794395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=794395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=794395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}