![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mumje.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
N\u00eb vitet 1990, nj\u00eb ekip studiuesish besuan se kishin gjetur gjurm\u00eb kokaine, nikotine dhe THC-je brenda trupave t\u00eb mumieve t\u00eb lashta egjiptiane, shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb mendohej se dikush kishte udh\u00ebtuar drejt Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut. Pra, si p\u00ebrfunduan ato atje?<\/span><\/p>\n Kokaina, e nxjerr\u00eb nga gjethet e dy specieve koka amtare t\u00eb Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut, ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrdorur nga popullsit\u00eb lokale p\u00ebr mij\u00ebra vjet.<\/span><\/p>\n “Popullsia Inka e konsideronte at\u00eb si nj\u00eb bim\u00eb mrekullib\u00ebr\u00ebse dhe magjike q\u00eb kishte fuqin\u00eb t\u00eb largonte urin\u00eb dhe etjen, prodhonte efekte gjall\u00ebruese, mund t\u00eb p\u00ebrdorej si mjekim (si antiseptik dhe analgjezik, p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb tretje, p\u00ebr t\u00eb kuruar astm\u00ebn, dhimbjen e stomakut, dhimbjen e gjoksit dhe plag\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb reduktuar gjakderdhjen nga hunda dhe t\u00eb vjellat) dhe shkaktonte nj\u00eb ndjenj\u00eb mir\u00ebqenieje,” shpjegon nj\u00eb punim mbi k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, duke shtuar se Ink\u00ebt besonin se bima mund t\u00eb ruante edhe trupat, duke pasur parasysh efektin mpir\u00ebs q\u00eb ka n\u00eb gjuh\u00eb.<\/span><\/p>\n “Spanjoll\u00ebt treguan pak interes p\u00ebr gjethet e kok\u00ebs deri m\u00eb von\u00eb, kur kuptuan vler\u00ebn e tyre t\u00eb madhe tregtare; n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ata filluan t\u00eb prosperonin financiarisht nga speciet Erythroxylum duke menaxhuar prodhimin dhe tregtin\u00eb e bim\u00ebs n\u00eb Bot\u00ebn e Re.”<\/span><\/p>\n Bim\u00ebt nuk mendohet t\u00eb ken\u00eb b\u00ebr\u00eb rrug\u00ebn e tyre drejt Evrop\u00ebs dhe pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs derisa u soll\u00ebn nga kolonizator\u00ebt spanjoll\u00eb. Por n\u00eb vitin 1992, nj\u00eb studim i shkurt\u00ebr dhe kontrovers pretendoi se kishte gjetur prova t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb kokain\u00ebs \u2013 si dhe t\u00eb duhanit, dhe potencialisht t\u00eb kanabisit \u2013 n\u00eb indet e buta, flok\u00ebt dhe kockat e mumieve t\u00eb lashta egjiptiane.<\/span><\/p>\n N\u00eb at\u00eb studim fillestar, toksikologia gjermane Svetlana Balabanova dhe koleg\u00ebt e saj testuan material nga nj\u00eb mumie e plot\u00eb, shtat\u00eb koka t\u00eb mumuara dhe nj\u00eb mumie t\u00eb rritur jo t\u00eb plot\u00eb, q\u00eb p\u00ebrfshinin periudh\u00ebn nga viti 1070 p.e.s. deri n\u00eb vitin 395 e.s. Sipas ekipit, ata gjet\u00ebn kanabis dhe THC n\u00eb t\u00eb n\u00ebnt\u00eb trupat, dhe nikotin\u00eb n\u00eb tet\u00eb prej tyre. Kjo ishte larg nga gjurma e fundit e drogave q\u00eb Balabanova dhe t\u00eb tjer\u00ebt do t\u00eb gjenin, pavar\u00ebsisht skepticizmit dhe kritikave t\u00eb forta nga arkeolog\u00ebt.<\/span><\/p>\n “Ekipi i Balabanov\u00ebs gjeti droga kudo, n\u00eb varrime t\u00eb lashta nga kat\u00ebr kontinente, n\u00eb rreth gjysm\u00ebn e pothuajse nj\u00eb mij\u00eb mumieve dhe skeleteve t\u00eb analizuara, dhe disa rezultate i p\u00ebrkasin kategoris\u00eb s\u00eb gjetjeve ‘t\u00eb pamundura’ nga pik\u00ebpamja etnobotanike,” shpjegon etnobotanisti dhe studiuesi i pavarur Giorgio Samorini n\u00eb nj\u00eb punim. “P\u00ebr t\u00eb justifikuar gjetjet ‘t\u00eb pamundura’, Balabanova propozoi zgjidhje gjithnj\u00eb e m\u00eb guximtare, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb sigurt dhe kok\u00ebfort\u00eb, duke ecur paralelisht me v\u00ebllimin n\u00eb rritje t\u00eb kritikave t\u00eb ngritura nga studiues t\u00eb tjer\u00eb.”<\/span><\/p>\n Kjo p\u00ebrfshinte sugjerimin se egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb kryen udh\u00ebtime transatlantike p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb mij\u00ebvje\u00e7ar, duke tregtuar me banor\u00ebt e Perus\u00eb s\u00eb lasht\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb ishte rasti q\u00eb egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb ishin gjetur duke p\u00ebrdorur bim\u00ebt e kok\u00ebs, ky do t\u00eb ishte nj\u00eb zbulim shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs. Por kjo bie ndesh me at\u00eb q\u00eb dim\u00eb p\u00ebr egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb dhe ka munges\u00eb t\u00eb theksuar t\u00eb provave mb\u00ebshtet\u00ebse. N\u00eb analiza t\u00eb tjera t\u00eb mumieve t\u00eb lashta t\u00eb kryera nga ekipe t\u00eb tjera, ndon\u00ebse disa gjet\u00ebn prova t\u00eb nikotin\u00ebs, ata d\u00ebshtuan t\u00eb gjenin gjurm\u00eb t\u00eb kokain\u00ebs apo THC-s\u00eb.<\/span><\/p>\n Pra, si p\u00ebrfunduan k\u00ebto droga n\u00eb dukje t\u00eb pamundura n\u00eb mostrat e mumieve t\u00eb lashta egjiptiane? A kishte gjetur Balabanova nj\u00eb grup t\u00eb ngusht\u00eb “mumiesh festash” q\u00eb shtrihej p\u00ebrgjat\u00eb mij\u00ebvje\u00e7ar\u00ebve?<\/span><\/p>\n Nj\u00eb ide e propozuar ishte se ekipi kishte analizuar mumie false, t\u00eb b\u00ebra nga p\u00ebrdorues droge t\u00eb dit\u00ebve moderne. Megjithat\u00eb, kjo u konsiderua si e pamundur nga arkeolog\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb Kujdestarin e Egjiptologjis\u00eb n\u00eb Muzeun e Man\u00e7esterit, duke k\u00ebrkuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat mumie.<\/span><\/p>\n Samorini v\u00ebren munges\u00ebn e kontrolleve n\u00eb shum\u00eb pun\u00eb t\u00eb Balabanov\u00ebs, si dhe neglizhimin e teknikave m\u00eb t\u00eb sofistikuara. P\u00ebr shembull, duke marr\u00eb nj\u00eb qime floku nga nj\u00eb trup dhe duke par\u00eb segmente t\u00eb ndryshme, q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb (p\u00ebr shembull) rritjen e nj\u00eb muaji, mund t\u00eb nd\u00ebrtoni nj\u00eb ide p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnien e personit me drogat gjat\u00eb koh\u00ebs, nj\u00eb analiz\u00eb q\u00eb nuk u krye nga Balabanova.<\/span><\/p>\n Me d\u00ebshtimin e t\u00eb tjer\u00ebve p\u00ebr t\u00eb gjetur nivele t\u00eb ngjashme droge n\u00eb mumiet e tjera, me shum\u00eb gjasa, rezultatet pozitive p\u00ebr kokain\u00eb ishin rezultat i kontaminimit t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm. Dihet se mostrat e flok\u00ebve nga jo-p\u00ebrdoruesit mund t\u00eb kontaminohen me kokain\u00eb dhe ajo mbetet e zbulueshme m\u00eb von\u00eb, pavar\u00ebsisht teknik\u00ebs s\u00eb larjes. Me kokain\u00ebn popullore shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara se “ruajtja e duhur e gjetjeve arkeologjike” t\u00eb b\u00ebhej e r\u00ebnd\u00ebsishme, ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb ekipi t\u00eb ket\u00eb gjetur kokain\u00eb moderne mbi trupat e lasht\u00eb.<\/span><\/p>\n Gjurm\u00ebt e nikotin\u00ebs me gjasa nuk jan\u00eb rezultat i kontaminimit, megjith\u00ebse duhet t\u00eb theksojm\u00eb se kjo nuk \u00ebsht\u00eb pjesa ku ju themi se egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb shkuan n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut p\u00ebr pak duhan n\u00eb vend t\u00eb gjetheve t\u00eb kok\u00ebs. Disa bim\u00eb t\u00eb njohura evropiane p\u00ebrmbajn\u00eb nikotin\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb e besueshme q\u00eb egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb t’i ken\u00eb konsumuar ato. Megjithat\u00eb, studiuesit kan\u00eb gjetur pak raste t\u00eb shnd\u00ebrrimit t\u00eb nikotin\u00ebs n\u00eb kotinin\u00eb n\u00eb mumiet e lashta. Kotinina konsiderohet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb tregues m\u00eb i besuesh\u00ebm i p\u00ebrdorimit, pasi tregon se droga \u00ebsht\u00eb metabolizuar nga trupi.<\/span><\/p>\n “Studiuesit anglez\u00eb kan\u00eb v\u00ebrejtur gjithashtu se si n\u00eb shekullin e 19-t\u00eb, midis praktikave t\u00eb konservimit t\u00eb mumieve, ishte zakon q\u00eb ato t\u00eb sp\u00ebrkateshin me pluhur duhani, si dhe me piretrum, ky i fundit nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i p\u00ebrftuar nga specie t\u00eb Tanacetum dhe i identifikuar gjithashtu n\u00eb mumien e Ramsesit II. T\u00eb dyja substancat vepronin si insekticide,” shton Samorini.<\/span><\/p>\n “Kjo praktik\u00eb nuk kufizohej vet\u00ebm te mumiet egjiptiane, por te shum\u00eb mumie t\u00eb tjera evropiane dhe aziatike, dhe ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb kjo teknik\u00eb konservimi t\u00eb ket\u00eb shkaktuar zbulimin e fragmenteve t\u00eb duhanit dhe nikotin\u00ebs n\u00eb mumien e Ramsesit II dhe t\u00eb nikotin\u00ebs n\u00eb ‘mumiet e droguara’ t\u00eb ekipit t\u00eb Balabanov\u00ebs.”<\/span><\/p>\n THC-ja, nd\u00ebrkoh\u00eb, \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb pak kontroversiale, me egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb q\u00eb mendohet se p\u00ebrdornin kanabis p\u00ebr t\u00eb trajtuar infeksionet e fshik\u00ebz\u00ebs, dhimbjet e syve dhe potencialisht si nj\u00eb klizm\u00eb qet\u00ebsuese. Po, si\u00e7 duket, egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb mund ta ken\u00eb p\u00ebrdorur kanabisin n\u00eb m\u00ebnyra rektale. Megjithat\u00eb, p\u00ebrs\u00ebri, studime t\u00eb tjera nuk kan\u00eb gjetur THC n\u00eb mumie, duke sugjeruar se kontaminimi ose praktikat e dob\u00ebta nga ekipi fillestar k\u00ebrkimor mund t\u00eb jen\u00eb fajtor\u00eb p\u00ebr rezultatet.<\/span><\/p>\n Shkurtimisht, nd\u00ebrsa historit\u00eb e egjiptian\u00ebve t\u00eb lasht\u00eb q\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb oqeanin drejt Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pak kokain\u00eb dhe duhan mund t\u00eb ting\u00ebllojn\u00eb arg\u00ebtuese, ka shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr gjasa q\u00eb ata t\u00eb ken\u00eb vdekur pa qen\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb substancave me t\u00eb cilat do t\u00eb sp\u00ebrkateshin m\u00eb von\u00eb, shkruan IFL<\/a>.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":" N\u00eb vitet 1990, nj\u00eb ekip studiuesish besuan se kishin gjetur gjurm\u00eb kokaine, nikotine dhe THC-je brenda trupave t\u00eb mumieve t\u00eb lashta egjiptiane, shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb mendohej se dikush kishte udh\u00ebtuar drejt Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut. Pra, si p\u00ebrfunduan ato atje? Kokaina, e nxjerr\u00eb nga gjethet e dy specieve koka amtare t\u00eb Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut, […]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":791767,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-791766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=791766"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":791768,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791766\/revisions\/791768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/791767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=791766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=791766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=791766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}