{"id":786935,"date":"2026-02-18T07:43:47","date_gmt":"2026-02-18T06:43:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=786935"},"modified":"2026-02-18T07:43:47","modified_gmt":"2026-02-18T06:43:47","slug":"studimi-ndotja-e-ajrit-rrit-rrezikun-per-alzheimer-vecanerisht-pas-goditjes-ne-tru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/02\/18\/studimi-ndotja-e-ajrit-rrit-rrezikun-per-alzheimer-vecanerisht-pas-goditjes-ne-tru\/","title":{"rendered":"Studimi: Ndotja e ajrit rrit rrezikun p\u00ebr Alzheimer, ve\u00e7an\u00ebrisht pas goditjes n\u00eb tru","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/06\/05\/ajri-nen-monitorim-me-te-rrepte-hyn-ne-fuqi-udhezimi-i-ri-per-raportimin-e-ndotjes\/ndotja-e-ajrit-4\/\" rel=\"attachment wp-att-745150\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-745150 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ndotja-e-ajrit.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"510\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ndotja-e-ajrit.jpg 800w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ndotja-e-ajrit-300x191.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ndotja-e-ajrit-768x490.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><br \/>\nPersonat me ekspozim m\u00eb t\u00eb lart\u00eb ndaj ndotjes s\u00eb ajrit p\u00ebrballen me nj\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb zhvilluar s\u00ebmundjen e Alzheimerit, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri t\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn PLOS Medicine, p\u00ebrcjell\u00eb nga <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.euronews.com\/health\/2026\/02\/18\/greater-air-pollution-exposure-is-linked-to-increased-alzheimers-risk-research-finds\">Euronews<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekspozimi ndaj ndotjes s\u00eb ajrit njihet prej koh\u00ebsh si faktor rreziku p\u00ebr Alzheimerin dhe p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb tjera kronike t\u00eb zakonshme, si hipertensioni, goditja n\u00eb tru dhe depresioni. Megjithat\u00eb, deri m\u00eb tani nuk ishte e qart\u00eb n\u00ebse ndotja e ajrit shkakton fillimisht k\u00ebto s\u00ebmundje kronike, t\u00eb cilat m\u00eb pas \u00e7ojn\u00eb n\u00eb demenc\u00eb, apo n\u00ebse k\u00ebto gjendje p\u00ebrforcojn\u00eb d\u00ebmtimin e trurit t\u00eb shkaktuar nga ndotja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi i ri, i udh\u00ebhequr nga studiues t\u00eb Emory University n\u00eb Shtetet e Bashkuara, analizoi t\u00eb dh\u00ebnat e mbi 27 milion\u00eb personave mbi 65 vje\u00e7 gjat\u00eb periudh\u00ebs 2000\u20132018. Rreth tre milion\u00eb prej tyre zhvilluan Alzheimer gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb studimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, ekipi shqyrtoi barr\u00ebn e tre s\u00ebmundjeve shoq\u00ebruese \u2013 hipertensionin, goditjen n\u00eb tru dhe depresionin \u2013 p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse ato luanin rol n\u00eb shfaqjen e Alzheimerit. Rezultatet u krahasuan me nivelet e grimcave t\u00eb im\u00ebta ndot\u00ebse n\u00eb aj\u00ebr (PM\u2082.\u2085) n\u00eb zonat ku jetonin pjes\u00ebmarr\u00ebsit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Grimcat e im\u00ebta jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb rrezikshme pasi dep\u00ebrtojn\u00eb thell\u00eb n\u00eb mushk\u00ebri dhe n\u00eb qarkullimin e gjakut. Burime t\u00eb zakonshme t\u00eb tyre p\u00ebrfshijn\u00eb emetimet e automjeteve, termocentralet, aktivitetet industriale, zjarret n\u00eb natyr\u00eb dhe djegien e druve apo l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse fosile n\u00eb familje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas gjetjeve, ndotja e ajrit duket se ndikon drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb tru, dhe jo vet\u00ebm p\u00ebrmes s\u00ebmundjeve kronike. Lidhja mes ndotjes dhe Alzheimerit rezultoi m\u00eb e fort\u00eb te personat q\u00eb kishin p\u00ebsuar m\u00eb par\u00eb nj\u00eb goditje n\u00eb tru. Studiuesit theksuan se individ\u00ebt me histori t\u00eb goditjes n\u00eb tru mund t\u00eb jen\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj efekteve t\u00eb d\u00ebmshme t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb sh\u00ebndetin e trurit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi kishte edhe kufizime. Nivelet e ndotjes u mat\u00ebn sipas kodit postar dhe jo adres\u00ebs individuale, nd\u00ebrsa u mor\u00ebn parasysh vet\u00ebm nivelet e ndotjes n\u00eb ambient t\u00eb hapur, pa p\u00ebrfshir\u00eb burime t\u00eb brendshme si gatimi apo ngrohja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas ekspert\u00ebve t\u00eb pavarur, megjith\u00ebse ka kufizime metodologjike, gjetjet p\u00ebrputhen me provat n\u00eb rritje se ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktor rreziku i modifikuesh\u00ebm p\u00ebr demenc\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas OBSh, mbi 55 milion\u00eb persona jetojn\u00eb me demenc\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, nd\u00ebrsa Alzheimeri p\u00ebrb\u00ebn deri n\u00eb 70 p\u00ebr qind t\u00eb rasteve. N\u00eb Evrop\u00eb, rreth 12.1 milion\u00eb persona jetonin me demenc\u00eb n\u00eb vitin 2025, me grat\u00eb q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 66 p\u00ebr qind t\u00eb rasteve. Me plakjen e popullsis\u00eb globale, k\u00ebto shifra pritet t\u00eb rriten ndjesh\u00ebm n\u00eb vitet n\u00eb vijim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb ka p\u00ebrcaktuar objektiva globale p\u00ebr reduktimin e ndotjes s\u00eb ajrit p\u00ebrmes Udh\u00ebzimeve Globale p\u00ebr Cil\u00ebsin\u00eb e Ajrit t\u00eb vitit 2021 dhe synon uljen me 50 p\u00ebr qind t\u00eb vdekjeve t\u00eb lidhura me ndotjen deri n\u00eb vitin 2040, krahasuar me nivelin baz\u00eb t\u00eb vitit 2015. Ekspert\u00ebt theksojn\u00eb se ulja e ekspozimit ndaj ndotjes do t\u00eb ndihmonte jo vet\u00ebm mushk\u00ebrit\u00eb, por edhe sh\u00ebndetin e trurit, duke reduktuar rrezikun e p\u00ebrgjithsh\u00ebm p\u00ebr demenc\u00eb.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Personat me ekspozim m\u00eb t\u00eb lart\u00eb ndaj ndotjes s\u00eb ajrit p\u00ebrballen me nj\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb zhvilluar s\u00ebmundjen e Alzheimerit, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri t\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn PLOS Medicine, p\u00ebrcjell\u00eb nga Euronews. Ekspozimi ndaj ndotjes s\u00eb ajrit njihet prej koh\u00ebsh si faktor rreziku p\u00ebr Alzheimerin dhe p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb tjera [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":745150,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-786935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=786935"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":786936,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786935\/revisions\/786936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/745150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=786935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=786935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=786935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}