{"id":784192,"date":"2026-02-01T17:55:07","date_gmt":"2026-02-01T16:55:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=784192"},"modified":"2026-02-01T17:58:35","modified_gmt":"2026-02-01T16:58:35","slug":"plani-gjenial-i-kines-per-te-fituar-garen-e-inteligjences-artificiale-po-jep-rezultate-financial-times","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/02\/01\/plani-gjenial-i-kines-per-te-fituar-garen-e-inteligjences-artificiale-po-jep-rezultate-financial-times\/","title":{"rendered":"Plani gjenial i Kin\u00ebs p\u00ebr t\u00eb fituar gar\u00ebn e Inteligjenc\u00ebs Artificiale po jep rezultate &#8211; Financial Times","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-784193\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/61c495eb92deb46591a2e5bef56777e82e3df2a0.png\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"1517\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rreth tre vjet m\u00eb par\u00eb, Stacey Tang, nj\u00eb menaxhere n\u00eb nj\u00eb kompani farmaceutike n\u00eb Pekin, mori nj\u00eb telefonat\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb. Nj\u00eb z\u00eb q\u00eb fliste nga nj\u00eb num\u00ebr fiks i panjohur e udh\u00ebzoi at\u00eb q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgonte djalin e saj 15-vje\u00e7ar p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb test kualifikimi p\u00ebr &#8220;klas\u00ebn e gjenive&#8221; n\u00eb nj\u00eb nga shkollat e mesme elitare t\u00eb qytetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ishte n\u00ebntori i vitit 2022, n\u00eb kulmin e bllokimeve t\u00eb Covid-19 n\u00eb Pekin. Shkollat ishin kryesisht t\u00eb mbyllura dhe \u00e7do kontakt i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dekurajohej. Edhe k\u00ebshtu, mjedisi i testimit ting\u00ebllonte bizarr: nj\u00eb furgon n\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb do ta sh\u00ebtiiste djalin n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e kryeqytetit p\u00ebr nj\u00eb or\u00eb, nd\u00ebrsa ai p\u00ebrballej me probleme matematike t\u00eb nivelit universitar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa prind\u00ebr mund t\u00eb ishin stepur nga kjo ide, por jo Tang. &#8220;N\u00eb \u00e7do vend tjet\u00ebr, do t\u00eb dyshonit menj\u00ebher\u00eb p\u00ebr nj\u00eb plan rr\u00ebmbimi ose thjesht \u00e7menduri,&#8221; tha ajo, duke m\u00eb buz\u00ebqeshur p\u00ebrmes avullit t\u00eb kafes\u00eb s\u00eb saj Starbucks. &#8220;P\u00ebrkundrazi, un\u00eb po qaja nga g\u00ebzimi dhe e d\u00ebrgova djalin menj\u00ebher\u00eb. E kuptova k\u00ebt\u00eb p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ishte: bileta e tij e art\u00eb drejt burimeve m\u00eb t\u00eb mira arsimore n\u00eb Kin\u00eb.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Djali i Tang ishte nj\u00eb nga rreth 100,000 adoleshent\u00ebt kinez\u00eb t\u00eb talentuar q\u00eb p\u00ebrzgjidhen \u00e7do vit p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb rrjet klasash t\u00eb fokusuara te shkenca, t\u00eb cilat zhvillohen n\u00eb shkollat e mesme kryesore t\u00eb vendit. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Klasat e gjenive, t\u00eb quajtura edhe klasa &#8220;eksperimentale&#8221; ose &#8220;konkurrimi&#8221;, st\u00ebrvitin nx\u00ebn\u00ebsit e talentuar p\u00ebr t\u00eb konkurruar n\u00eb gara nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb matematik\u00eb, fizik\u00eb, kimi, biologji dhe shkenca kompjuterike. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tang ishte vet\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e gjenive gati 30 vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb qytetin e saj t\u00eb lindjes, Chengdu, n\u00eb Kin\u00ebn jugper\u00ebndimore. Kjo e ndihmoi at\u00eb t\u00eb zhvendosej n\u00eb Pekin p\u00ebr t\u00eb studiuar n\u00eb Universitetin prestigjioz t\u00eb Pekinit dhe t\u00eb siguronte nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb mir\u00ebpaguar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr dekada, klasat e gjenive kan\u00eb nxjerr\u00eb figurat kryesore t\u00eb sektor\u00ebve t\u00eb shkenc\u00ebs dhe teknologjis\u00eb n\u00eb Kin\u00eb. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb teprohet se sa thelb\u00ebsore kan\u00eb qen\u00eb ato p\u00ebr zhvillimin e kompanive q\u00eb tani po sfidojn\u00eb dominimin teknologjik t\u00eb SHBA-s\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb AI, robotik\u00eb dhe prodhimin e avancuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb diplomuarit e klasave t\u00eb gjenive p\u00ebrfshijn\u00eb themeluesin e kompanis\u00eb m\u00ebm\u00eb t\u00eb TikTok, ByteDance, dhe zhvilluesit kryesor\u00eb pas algoritmit t\u00eb tij t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb rekomandimit t\u00eb p\u00ebrmbajtjes. T\u00eb dy drejtuesit e dy platformave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb e-commerce n\u00eb Kin\u00eb, Taobao dhe PDD, erdh\u00ebn nga rrjeti i gjenive, ashtu si edhe miliarderi q\u00eb nisi &#8220;super-aplikacionin&#8221; e d\u00ebrgesave t\u00eb ushqimit Meituan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"> Dy v\u00ebllez\u00ebrit pas prodhuesit t\u00eb \u00e7ipave Cambricon, i cili tani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga rival\u00ebt kryesor\u00eb kinez\u00eb t\u00eb Nvidia-s, ishin n\u00eb klasat e gjenive. Po ashtu ishin edhe inxhinier\u00ebt kryesor\u00eb pas modeleve t\u00eb m\u00ebdha gjuh\u00ebsore n\u00eb DeepSeek dhe Qwen t\u00eb Alibaba-s, pa p\u00ebrmendur shkenc\u00ebtarin kryesor t\u00eb ri dhe t\u00eb mir\u00ebnjohur t\u00eb Tencent, i cili u mor nga OpenAI n\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. Lista vazhdon gjat\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Klasat e gjenive t\u00eb Kin\u00ebs ndryshojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nga ato t\u00eb vendeve per\u00ebndimore. S\u00eb pari, sistemi e tejkalon masivisht konkurrenc\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb shkall\u00eb. S\u00eb dyti, ai drejtohet nga shteti. Kina diplomon rreth pes\u00eb milion\u00eb student\u00eb n\u00eb shkenc\u00eb, teknologji, inxhinieri dhe matematik\u00eb (STEM) \u00e7do vit, sipas medias shtet\u00ebrore Xinhua, krahasuar me rreth gjysm\u00eb milioni n\u00eb SHBA.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhjet\u00ebra mij\u00ebra prej k\u00ebtyre t\u00eb diplomuarve jan\u00eb nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb klasave t\u00eb gjenive, t\u00eb cil\u00ebt ve\u00e7ohen nga klasat e rregullta p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb intensive studimi midis mosh\u00ebs 16-18 vje\u00e7. Nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt m\u00ebsojn\u00eb fort p\u00ebr provimet e pranimit n\u00eb universitet, ata n\u00eb rrug\u00ebn e gjenive kan\u00eb shansin ta anashkalojn\u00eb krejt\u00ebsisht at\u00eb fat, duke siguruar vende n\u00eb universitetet m\u00eb t\u00eb mira para se t\u00eb mbarojn\u00eb shkoll\u00ebn e mesme, n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb rezultateve t\u00eb tyre n\u00eb garat e famshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nx\u00ebn\u00ebsit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb vazhdojn\u00eb n\u00eb skema m\u00eb t\u00eb avancuara n\u00eb universitetet kryesore kineze, si programet elitare t\u00eb shkencave kompjuterike n\u00eb universitetet Tsinghua dhe Shanghai Jiao Tong.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur Jensen Huang, CEO tajvano-amerikan i Nvidia-s, i quajti studiuesit kinez\u00eb t\u00eb AI-s\u00eb &#8220;t\u00eb nivelit bot\u00ebror&#8221; vitin e kaluar, ai ka gjasa t\u00eb ket\u00eb menduar p\u00ebr t\u00eb diplomuarit e klasave t\u00eb gjenive q\u00eb po nd\u00ebrtojn\u00eb gjigant\u00ebt teknologjik\u00eb t\u00eb vendit si DeepSeek dhe Huawei, si dhe kompanit\u00eb e AI-s\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"> &#8220;N\u00ebse ecni n\u00ebp\u00ebr korridoret e Anthropic ose OpenAI ose [Google] DeepMind,&#8221; tha Huang majin e kaluar, &#8220;ka nj\u00eb grup t\u00eb madh studiuesish t\u00eb AI-s\u00eb atje, dhe ata jan\u00eb nga Kina&#8230; Ata jan\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe fakti q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pun\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme nuk \u00ebsht\u00eb befasues p\u00ebr mua.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, kur start-up-i kinez i AI-s\u00eb, DeepSeek, tronditi bot\u00ebn me nxjerrjen e modelit t\u00eb tij t\u00eb madh gjuh\u00ebsor me performanc\u00eb t\u00eb lart\u00eb, R1, me nj\u00eb kosto shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl se rival\u00ebt e tij nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, shum\u00eb v\u00ebzhgues per\u00ebndimor\u00eb u pyet\u00ebn se si nj\u00eb ekip i vog\u00ebl studiuesish kinez\u00eb mund t\u00eb ishte n\u00eb gjendje t\u00eb sfidonte supremacin\u00eb amerikane n\u00eb AI. Klasa e gjenive \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e p\u00ebrgjigjes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur Wang Zihan filloi praktik\u00ebn e tij n\u00eb DeepSeek n\u00eb vitin 2024, n\u00eb mosh\u00ebn 21-vje\u00e7are, ai nuk e kishte iden\u00eb se po i bashkohej nj\u00eb ekipi q\u00eb s\u00eb shpejti do t\u00eb trondiste dominimin e Amerik\u00ebs n\u00eb AI.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Narrativa mbizot\u00ebruese n\u00eb Silicon Valley \u2014 dhe Washington DC \u2014 n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte se kontrollet e eksportit t\u00eb SHBA-s\u00eb po pengonin me sukses p\u00ebrparimin kinez n\u00eb AI, i cili po ndiqte p\u00ebrpjekjet amerikane me nj\u00eb vones\u00eb prej nj\u00eb deri n\u00eb dy vjet. Kompanit\u00eb e AI-s\u00eb n\u00eb Kin\u00eb konsideroheshin se thjesht po kopjonin modelet e nxjerra nga OpenAI dhe Meta.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-784194\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/12578c481086c1f6c025004389f2f05029bf5ae2.png\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/12578c481086c1f6c025004389f2f05029bf5ae2.png 800w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/12578c481086c1f6c025004389f2f05029bf5ae2-300x169.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/12578c481086c1f6c025004389f2f05029bf5ae2-768x432.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Wang punoi n\u00eb modelin V2 t\u00eb DeepSeek, nj\u00eb paraardh\u00ebs i baz\u00ebs p\u00ebr modelin R1 q\u00eb do ta \u00e7onte kompanin\u00eb n\u00eb faqet e para t\u00eb gazetave disa muaj m\u00eb von\u00eb. DeepSeek kishte mundur shum\u00eb nga rival\u00ebt e tij amerikan\u00eb, duke prodhuar nj\u00eb model arsyetimi t\u00eb nivelit bot\u00ebror duke p\u00ebrdorur duksh\u00ebm m\u00eb pak \u00e7ipa t\u00eb avancuar sesa koleg\u00ebt e tyre nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Nd\u00ebrsa modelet e OpenAI mbet\u00ebn t\u00eb mbyllura, DeepSeek e b\u00ebri t\u00eb gjith\u00eb procesin e tij t\u00eb zhvillimit publik dhe R1 ishte i hapur p\u00ebr t\u2019u shkarkuar nga kushdo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndryshe nga shum\u00eb start-up-e teknologjike kineze t\u00eb konsoliduara, ekipi i DeepSeek ishte pothuajse t\u00ebr\u00ebsisht i rritur brenda vendit. Themeluesi i saj i t\u00ebrhequr, Liang Wenfeng, ishte ve\u00e7an\u00ebrisht krenar p\u00ebr baz\u00ebn e tij vendase t\u00eb talenteve. &#8220;Ne duam t\u00eb rritim talentet tona kryesore, p\u00ebrndryshe Kina do t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb ndjek\u00ebse,&#8221; tha ai n\u00eb vitin 2024, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr mediat kineze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Puna n\u00eb DeepSeek ishte nj\u00eb koh\u00eb emocionuese p\u00ebr Wang. &#8220;Pa KPI [tregues t\u00eb performanc\u00ebs], pa hierarki, askush mbi kok\u00eb dhe burime t\u00eb pafundme p\u00ebr t\u00eb eksperimentuar me ide t\u00eb reja,&#8221; m\u00eb tha ai p\u00ebrmes nj\u00eb video-thirrjeje. Ai ishte pjes\u00eb e nj\u00eb ekipi prej m\u00eb shum\u00eb se 100 personash, pothuajse t\u00eb gjith\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve vinin nga klasat e gjenive n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Kin\u00ebn. &#8220;Formimi im arsimor ishte nj\u00eb nga m\u00eb pak t\u00eb shk\u00eblqyerit prej tyre. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pata fat me koh\u00ebn.&#8221; Shok\u00ebt e tij t\u00eb skuadr\u00ebs vinin kryesisht nga dy universitetet m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb Kin\u00ebs, Tsinghua dhe ai i Pekinit, si dhe nga Universiteti Zhejiang, vendi ku kishte studiuar vet\u00eb Liang. Pothuajse t\u00eb gjith\u00eb ishin pjes\u00ebmarr\u00ebs me p\u00ebrvoj\u00eb dhe fitues medaljesh n\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb nga garat e m\u00ebdha nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb shkenc\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Wang kishte hyr\u00eb n\u00eb klas\u00ebn e gjenive n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme t\u00eb rangut t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Wuhan. N\u00eb Wuhan, nj\u00eb nga qytetet m\u00eb t\u00eb populluara n\u00eb Kin\u00ebn qendrore, konkurrenca p\u00ebr vendet n\u00eb shkolla dhe universitete \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb egrat n\u00eb vend. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Arsimi q\u00eb pata duke u rritur ishte jasht\u00ebzakonisht i v\u00ebshtir\u00eb, por presioni dhe konkurrenca e ashp\u00ebr t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb m\u00ebsosh m\u00eb s\u00eb miri,&#8221; tha ai. &#8220;Pas k\u00ebsaj, ndjen se nuk ka asnj\u00eb sfid\u00eb n\u00eb bot\u00eb q\u00eb nuk mund ta p\u00ebrballosh.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndryshe nga shum\u00eb prej shok\u00ebve t\u00eb tij t\u00eb klas\u00ebs, Wang, i cili p\u00eblqente historin\u00eb dhe p\u00ebrfaq\u00ebsonte shkoll\u00ebn e tij n\u00eb debatet e OKB-s\u00eb n\u00eb Pekin, nuk ishte i p\u00ebrqendruar vet\u00ebm te shkenca. Ai mendon se interesi i tij p\u00ebr shkencat humane mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb i dobish\u00ebm n\u00eb pun\u00ebn e tij t\u00eb m\u00ebvonshme n\u00eb AI. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nga sekretet e DeepSeek, q\u00eb e lejoi at\u00eb t\u00eb shk\u00eblqente n\u00eb fusha t\u00eb tilla si feng shui, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorimi i ekspert\u00ebve njer\u00ebzor\u00eb t\u00eb quajtur &#8220;Baixiaosheng&#8221; (kinezisht p\u00ebr &#8220;gjith\u00ebdit\u00ebsit&#8221;) p\u00ebr t\u00eb trajnuar modelin p\u00ebr lloje njohurish, kryesisht humanitare, q\u00eb p\u00ebrndryshe do t\u00eb ishte e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb arriheshin nga shfletimi i t\u00eb dh\u00ebnave publike. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse DeepSeek nuk e ka pranuar kurr\u00eb zyrtarisht, disa kan\u00eb spekuluar se ky tipar mund t\u00eb jet\u00eb arsyeja pse modeli i tij performon duksh\u00ebm m\u00eb mir\u00eb n\u00eb ato fusha sesa konkurrent\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Wang u largua nga DeepSeek vitin e kaluar p\u00ebr t\u00eb ndjekur nj\u00eb doktoratur\u00eb n\u00eb Universitetin Northwestern n\u00eb SHBA. Ai m\u00eb tha se donte t\u00eb shihte bot\u00ebn dhe t\u00eb p\u00ebrjetonte kultura t\u00eb ndryshme. Nuk \u00ebsht\u00eb ende i sigurt n\u00ebse do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb apo do t\u00eb kthehet n\u00eb sht\u00ebpi pas p\u00ebrfundimit t\u00eb studimeve. Ai njeh disa doktorant\u00eb kinez\u00eb q\u00eb u \u00ebsht\u00eb refuzuar viza amerikane. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;M\u00eb shum\u00eb student\u00eb kinez\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth gjysm\u00ebn e doktorant\u00ebve t\u00eb shkencave k\u00ebtu, po konsiderojn\u00eb kthimin tani p\u00ebr shkak t\u00eb pasiguris\u00eb. N\u00ebse duhet t\u00eb jetosh me rrezikun e d\u00ebbimit \u00e7do dit\u00eb, \u00ebsht\u00eb presion shum\u00eb i madh,&#8221; tha ai. &#8220;Plus, Kina po ec\u00ebn v\u00ebrtet mir\u00eb.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Theksi i Kin\u00ebs te edukimi shkencor mund t\u00eb gjurmohet q\u00eb n\u00eb vitet pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. N\u00eb vitin 1958, Kryetari Mao nisi fushat\u00ebn e tij &#8220;Hapi i Madh P\u00ebrpara&#8221;, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb rivalizonte superfuqit\u00eb per\u00ebndimore n\u00eb fuqin\u00eb ushtarake dhe industrin\u00eb e r\u00ebnd\u00eb. Plani pati rezultate katastrofike, duke p\u00ebrfshir\u00eb urin\u00eb masive dhe miliona vdekje. Por gjat\u00eb dekadave q\u00eb pasuan, mesazhi se shkenca ishte \u00e7el\u00ebsi i p\u00ebrparimit komb\u00ebtar vazhdoi t\u00eb b\u00ebnte jehon\u00eb n\u00eb klasa dhe sht\u00ebpi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb p\u00ebr shekuj kishte prioritizuar shkencat humane mbi trajnimin teknik apo shkencor, ky ndryshim pati implikime t\u00eb thella. Nj\u00eb parull\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb muret e shum\u00eb zyrave arsimore lokale n\u00eb vitet &#8217;80 thoshte: &#8220;Prodho talent shpejt dhe her\u00ebt.&#8221; <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb plan shkollimi n\u00ebnt\u00ebvje\u00e7ar i detyruesh\u00ebm dhe pothuajse falas u zbatua p\u00ebr t\u00eb ngritur nivelin arsimor t\u00eb popullsis\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb shkollave kryesore n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, u shfaq\u00ebn klasat e gjenive p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur mendjet m\u00eb premtuese dhe p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse talentet kineze mund t\u00eb mposhtnin rival\u00ebt e tyre n\u00eb sken\u00ebn bot\u00ebrore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Olimpiadat Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Shkenc\u00ebs jan\u00eb nj\u00eb seri konkursesh vjetore p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit e shkollave t\u00eb mesme. Vendet pjes\u00ebmarr\u00ebse d\u00ebrgojn\u00eb nj\u00eb ekip me nx\u00ebn\u00ebsit e tyre m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, duke shpresuar t\u00eb fitojn\u00eb arin. Olimpiada e matematik\u00ebs u prezantua e para, n\u00eb vitin 1959. Garat e tjera n\u00eb fizik\u00eb, kimi, informatike e biologji u shtuan m\u00eb von\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 1985, dy student\u00eb kinez\u00eb ishin t\u00eb par\u00ebt q\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb Olimpiad\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare Matematike n\u00eb Finland\u00eb. Ata soll\u00ebn nj\u00eb medalje bronzi. Ishte nj\u00eb moment historik, q\u00eb tregonte se student\u00ebt kinez\u00eb ishin t\u00eb aft\u00eb t\u00eb konkurronin krahas rus\u00ebve dhe amerikan\u00ebve q\u00eb dominonin podiumet. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb vit m\u00eb pas, Kina d\u00ebrgoi nj\u00eb ekip t\u00eb plot\u00eb prej gjasht\u00eb student\u00ebsh n\u00eb Varshav\u00eb. Ata u kthyen me tre medalje bronzi, nj\u00eb arritje q\u00eb u dha atyre fam\u00eb komb\u00ebtare. Disa shkolla t\u00eb mesme u inkurajuan aq shum\u00eb sa t\u00eb ndanin burime t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr t\u00eb krijuar klasa t\u00eb p\u00ebrshtatura p\u00ebr super-talent\u00ebt, posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr t&#8217;i p\u00ebrgatitur ata p\u00ebr Olimpiadat. Nj\u00eb strategji e ngjashme u zbatua edhe p\u00ebr t\u00eb gjetur dhe st\u00ebrvitur atlet\u00ebt kryesor\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Klasat u b\u00ebn\u00eb shpejt nj\u00eb ve\u00e7ori standarde p\u00ebr mij\u00ebra shkolla \u2014 dhe rezultatet ishin mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse. Me kalimin e viteve, ekipet kineze filluan t\u00eb rr\u00ebmbenin shumic\u00ebn e medaljeve t\u00eb arit n\u00eb Olimpiada, duke kaluar shum\u00eb rival\u00ebt e tyre. N\u00eb vitin 2025, ekipet komb\u00ebtare kineze d\u00ebrguan gjithsej 23 konkurrent\u00eb n\u00eb Olimpiada: 22 prej tyre u kthyen n\u00eb sht\u00ebpi me medalje ari.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke filluar nga vitet 2000, pranimet n\u00eb universitet u reformuan, duke u dh\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb fleksibilitet kolegjeve p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb vendet pa u mb\u00ebshtetur vet\u00ebm n\u00eb rezultatet e gaokao. Ata q\u00eb fitonin \u00e7mimet kryesore n\u00eb garat komb\u00ebtare mund t\u00eb merrnin pranim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb nj\u00eb nga universitetet e &#8220;Projektit 985&#8221;, ekuivalenti i Ivy League n\u00eb Kin\u00eb me 39 an\u00ebtar\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-784195\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/b3985fa8c1167a7de50117c9d6de683aac681f82.png\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"1475\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/b3985fa8c1167a7de50117c9d6de683aac681f82.png 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/b3985fa8c1167a7de50117c9d6de683aac681f82-244x300.png 244w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/b3985fa8c1167a7de50117c9d6de683aac681f82-833x1024.png 833w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/b3985fa8c1167a7de50117c9d6de683aac681f82-768x944.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb anashkaluar gaokao ishte nj\u00eb nxitje e fort\u00eb. Nd\u00ebrsa nx\u00ebn\u00ebsit e tjer\u00eb studiojn\u00eb gjasht\u00eb l\u00ebnd\u00eb p\u00ebr tre vjet, nx\u00ebn\u00ebsit e klasave t\u00eb gjenive fokusohen te l\u00ebnda e tyre e konkurrimit. Nj\u00eb student i fizik\u00ebs, p\u00ebr shembull, duhet t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb jo vet\u00ebm fizik\u00ebn e shkoll\u00ebs s\u00eb mesme, por edhe gjysm\u00ebn e kurrikul\u00ebs universitare q\u00eb t\u00eb jet\u00eb konkurrues.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me rritjen e numrit t\u00eb student\u00ebve, prind\u00ebrit filluan t\u00eb ankoheshin, sepse vet\u00ebm 3% e tyre arrijn\u00eb t\u00eb kualifikohen p\u00ebr pranim direkt; t\u00eb tjer\u00ebt duhet t\u00eb kthehen n\u00eb rrug\u00ebn e gaokao me vet\u00ebm nj\u00eb vit koh\u00eb p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrgatitur. N\u00eb fund t\u00eb vitit 2025, autoritetet e shtr\u00ebnguan politik\u00ebn, duke lejuar vet\u00ebm 10% t\u00eb fituesve t\u00eb garave komb\u00ebtare t\u00eb kualifikohen p\u00ebr pranim direkt n\u00eb Tsinghua dhe Peking University.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fokusimi i ri ka kaluar te shkenca kompjuterike. Olimpiada e informatik\u00ebs ka kaluar matematik\u00ebn n\u00eb popullaritet. Q\u00eb n\u00eb vitin 2017, Kina e cil\u00ebsoi AI-n\u00eb si &#8220;strategji ky\u00e7e t\u00eb rritjes komb\u00ebtare&#8221;. N\u00eb vitin pasues, u hap\u00ebn 35 klasa t\u00eb reja speciale me fjal\u00ebn ky\u00e7e &#8220;AI&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nga programet m\u00eb t\u00eb famshme universitare \u00ebsht\u00eb &#8220;Klasa Yao&#8221; n\u00eb Tsinghua, e udh\u00ebhequr nga Andrew Yao. Ai u largua nga Princeton n\u00eb 2004 p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb qend\u00ebr talenti n\u00eb Kin\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me MIT dhe Stanford. N\u00eb 2018, ai u shpreh se q\u00ebllimi i tij ishte arritur dhe se student\u00ebt e tij ishin tani m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se ata t\u00eb shkollave kryesore n\u00eb SHBA.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Lou Tiancheng, bashk\u00ebthemelues i Pony.ai (kompani robotaxi me vler\u00eb 6.9 miliard\u00eb dollar\u00eb), ishte nj\u00eb nga student\u00ebt e par\u00eb t\u00eb Klas\u00ebs Yao. Ai ishte kampion i informatik\u00ebs dhe tregon se sistemi i klasave t\u00eb gjenive inkurajon vet\u00eb-m\u00ebsimin, gj\u00eb q\u00eb i ndihmon student\u00ebt t\u00eb zgjidhin probleme q\u00eb as m\u00ebsuesit nuk i zgjidhin dot. Lou beson se ky model i vet\u00eb-m\u00ebsimit \u00ebsht\u00eb rruga drejt Inteligjenc\u00ebs Artificiale t\u00eb P\u00ebrgjithshme (AGI), e cila mund t\u00eb arrihet brenda pes\u00eb viteve n\u00eb sektorin e makinave autonome, shkruan <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.ft.com\/content\/68f60392-88bf-419c-96c7-c3d580ec9d97\">FT<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Natyrisht, jo gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb sukses. Autori i tekstit tregon se si u detyrua t\u00eb hynte n\u00eb k\u00ebto klasa pavar\u00ebsisht pasionit p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb. Ai e p\u00ebrshkruan vitin e par\u00eb si t\u00eb mjeruesh\u00ebm, ku duhej t\u00eb m\u00ebsonte kimi e matematik\u00eb t\u00eb nivelit universitar n\u00eb fsheht\u00ebsi, nd\u00ebrsa l\u00ebnd\u00ebt e tjera si historia u braktis\u00ebn. Megjithat\u00eb, d\u00ebshira p\u00ebr liri (anashkalimi i gaokao) e shtyu t\u00eb studionte dhe t\u00eb fitonte pranimin direkt. Ai ishte i vetmi nga klasa e tij prej 50 vetash q\u00eb zgjodhi nj\u00eb deg\u00eb jo-shkencore (gazetarin\u00eb).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sot, ai dyshon n\u00ebse ky sistem ia vlen n\u00eb nivel individual \u2014 ai vet\u00eb mezi e mban mend tabel\u00ebn periodike. Por ajo q\u00eb mbetet \u00ebsht\u00eb kurioziteti dhe disiplina.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dai Wenyuan, nj\u00eb tjet\u00ebr i diplomuar gjenial dhe tani miliarder, thot\u00eb se talenti \u00ebsht\u00eb avantazhi kryesor i Kin\u00ebs. Ai thot\u00eb se n\u00eb Kin\u00eb jan\u00eb regjistruar mbi 1,000 modele t\u00eb AI-s\u00eb gjenerative \u2014 di\u00e7ka e pamendueshme diku tjet\u00ebr, sepse asnj\u00eb vend tjet\u00ebr nuk ka kaq shum\u00eb inxhinier\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkall\u00eb. &#8220;Gjenit\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb do t\u00eb ndryshojn\u00eb bot\u00ebn s\u00eb shpejti, mund t\u00eb jen\u00eb pik\u00ebrisht mes tyre,&#8221; p\u00ebrfundon ai.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Rreth tre vjet m\u00eb par\u00eb, Stacey Tang, nj\u00eb menaxhere n\u00eb nj\u00eb kompani farmaceutike n\u00eb Pekin, mori nj\u00eb telefonat\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb. Nj\u00eb z\u00eb q\u00eb fliste nga nj\u00eb num\u00ebr fiks i panjohur e udh\u00ebzoi at\u00eb q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgonte djalin e saj 15-vje\u00e7ar p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb test kualifikimi p\u00ebr &#8220;klas\u00ebn e gjenive&#8221; n\u00eb nj\u00eb nga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":784193,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-784192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/784192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=784192"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/784192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":784196,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/784192\/revisions\/784196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/784193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=784192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=784192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=784192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}