{"id":783440,"date":"2026-01-27T17:33:26","date_gmt":"2026-01-27T16:33:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=783440"},"modified":"2026-01-27T17:36:20","modified_gmt":"2026-01-27T16:36:20","slug":"verba-volant-scripta-manent-e-shkruara-mbetet-fjalet-i-mer-era","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2026\/01\/27\/verba-volant-scripta-manent-e-shkruara-mbetet-fjalet-i-mer-era\/","title":{"rendered":"&#8220;Verba volant, scripta manent&#8221; &#8211; &#8220;E shkruara mbetet, fjal\u00ebt i mer era&#8221;","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-516800\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/tareauron.jpg2_-e1649577109522.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"668\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/tareauron.jpg2_-e1649577109522.jpg 1280w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/tareauron.jpg2_-e1649577109522-300x157.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/tareauron.jpg2_-e1649577109522-1024x534.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/tareauron.jpg2_-e1649577109522-768x401.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nga Auron Tare<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Verba volant, scripta manent&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;e shkruara mbetet, fjal\u00ebt i mer era&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb qytetin Farmington Hills, n\u00eb shtetin e Michiganit, ndodhet nj\u00eb nga muzet\u00eb m\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb SHBA,\u00a0 &#8220;Zekelman Holokaust Center&#8221;. I nd\u00ebrtuar nga komuniteti hebraik q\u00eb i shp\u00ebtoi masakr\u00ebs evropiane, ky muze \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb Qend\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kujtes\u00ebs historike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb fund t\u00eb n\u00ebntorit t\u00eb vitit 2009, drejtuesit e k\u00ebtij muzeu m\u00eb kishin ftuar p\u00ebr nj\u00eb takim. Kishim shk\u00ebmbyer nj\u00eb s\u00ebr\u00eb emailesh, pasi\u00a0 ata\u00a0 kishin shprehur d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr ndihm\u00ebn time n\u00eb organizimin e shfaqjes s\u00eb filmit \u201cSht\u00ebpia e Zotit\u201d. Nj\u00eb produksion i mb\u00ebshtetur nga disa fondacione hebraike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Filmi synonte t\u00eb tregonte se si nj\u00eb shtet i vog\u00ebl mysliman, i pushtuar nga gjerman\u00ebt, kishte arritur t\u2019u siguronte streh\u00eb nj\u00eb numri jo t\u00eb vog\u00ebl hebrenjsh t\u00eb detyruar t\u00eb braktisnin sht\u00ebpit\u00eb e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky dokumentar i shfaqur edhe ne Festivalin e famshem te SUNDANCE\u00a0 do te shfaqej edhe per publikun e shtetit te Michiganit ku ka nje numer te larte shqiptaresh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Godina e muzeut ishte mjaft mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse. Pasi parkova makin\u00ebn, n\u00eb hyrje m\u00eb priste drejtuesja\/kuratorja, nj\u00eb profesoresh\u00eb e cila, n\u00ebse nuk gaboj, kishte studiuar n\u00eb Universitetin e njohur t\u00eb Ann Arbor-it.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sapo hyra n\u00eb sall\u00ebn kryesore, v\u00ebshtrimi m\u00eb mbeti te muri qendror i muzeut, ku nj\u00eb pishtar mbante flak\u00ebn e p\u00ebrjetshme t\u00eb kujtes\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb faqe e st\u00ebrmadhe graniti te zi\u00a0 me germa t\u00eb m\u00ebdha ishin gdhendur emrat e vendeve q\u00eb kishin dor\u00ebzuar apo masakruar hebrenjt\u00eb, s\u00eb bashku me numrin p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb viktimave: Afrika, Franca, Lituania, Shqip\u00ebria, e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk munda ta besoja q\u00eb Shqip\u00ebria ndodhej n\u00eb at\u00eb mur. Me shum\u00eb mir\u00ebsjellje iu drejtova zonj\u00ebs q\u00eb m\u00eb priste, duke e pyetur n\u00ebse emri i vendit tim ishte shkruar gabimisht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cJo,\u201d m\u2019u p\u00ebrgjigj ajo, \u201cne jemi shum\u00eb t\u00eb sakt\u00eb.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk kisha arsye t\u00eb dyshoja n\u00eb fjal\u00ebn e saj. Un\u00eb vet\u00eb kisha ndihmuar ekipin izraelit gjat\u00eb filmimeve n\u00eb vitin 1995 dhe m\u00eb von\u00eb, kur dokumentari ishte xhiruar n\u00eb Shqip\u00ebri. Nuk kisha asnj\u00eb dyshim p\u00ebr dashamir\u00ebsin\u00eb e atyre njer\u00ebzve q\u00eb m\u00eb kishin sjell\u00eb deri n\u00eb dyert e k\u00ebtij muzeu kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr komunitetin hebraik n\u00eb Amerik\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por gdhendja e emrit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb murin e kujtes\u00ebs dhe fakti q\u00eb vendi im akuzohej p\u00ebr vrasjen e 200 hebrenjve gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore ishte trondit\u00ebse, t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr mua, q\u00eb kisha d\u00ebgjuar aq shum\u00eb histori p\u00ebr shqiptar\u00eb bujar\u00eb q\u00eb kishin ndihmuar hebrenjt\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e tyre m\u00eb t\u00eb err\u00ebta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrball\u00eb habis\u00eb dhe kund\u00ebrshtimit tim, drejtoresha e muzeut nxori nga arkivi nj\u00eb lib\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb m\u00eb treguar se shifra nuk ishte lajthitje dhe as nj\u00eb p\u00ebrpjekje dashakeqe p\u00ebr t\u00eb akuzuar nj\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ironikisht, fakti q\u00eb un\u00eb ndodhesha aty p\u00ebr t\u00eb promovuar nj\u00eb film dokumentar mbi nj\u00eb rast unik n\u00eb Evrop\u00ebn e \u00e7mendur t\u00eb viteve \u201940 fliste vet\u00eb. Megjithat\u00eb, libri i arkivit nuk linte asnj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb q\u00eb un\u00eb t\u00eb kisha t\u00eb drejt\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr t\u00eb zbutur irritimin tim t\u00eb ligjsh\u00ebm, zonja mikprit\u00ebse m\u00eb tha se, n\u00ebse autoritetet shqiptare do t\u00eb ndihmonin me dokumente autentike p\u00ebr t\u00eb sqaruar se Shqip\u00ebria nuk kishte dor\u00ebzuar 200 hebrenj, muzeu do t\u00eb ishte i gatsh\u00ebm t\u00eb bashk\u00ebpunonte.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk dua ta lodh lexuesin me indiferenc\u00ebn dhe moskok\u00eb\u00e7arjen e autoriteteve shqiptare ndaj k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Askush n\u00eb Shqip\u00ebri nuk i kushtoi dhe nuk i kushton r\u00ebnd\u00ebsi faktit se emri i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb i gdhendur n\u00eb granit, n\u00eb nj\u00eb nga muzet\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb Holokaustit n\u00eb Amerik\u00eb, si nj\u00eb vend q\u00eb ka dor\u00ebzuar hebrenjt\u00eb gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Si\u00e7 mund t\u00eb shihet edhe n\u00eb foton m\u00eb posht\u00eb, ose si\u00e7 mund ta verifikoj\u00eb kushdo duke kontaktuar drejtp\u00ebrdrejt muzeun https:\/\/holocaustcenter.org\/<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo histori m\u00eb erdhi nd\u00ebr mend sot, n\u00eb Dit\u00ebn e P\u00ebrkujtimit t\u00eb Holokaustit, n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb servilizmit ekstrem shqiptar dhe t\u00eb retorik\u00ebs s\u00eb zbraz\u00ebt mbi \u201cdashurin\u00eb v\u00ebllaz\u00ebrore\u201d ndaj hebrenjve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse politika shqiptare e ka v\u00ebrtet seriozisht shqet\u00ebsimin p\u00ebr memorien historike t\u00eb shqiptar\u00ebve, at\u00ebher\u00eb, p\u00ebrpara se t\u00eb ngrej\u00eb muze p\u00ebr kultin e Bes\u00ebs, le t\u00eb pastroj\u00eb emrin e Shqip\u00ebris\u00eb nga Muret e Kujtes\u00ebs Hebraike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sic shkruante dikur Latini<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Verba volant, scripta manent&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;e shkruara mbetet, fjalet i mer era<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.ftia18-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/623364450_10238192067156540_9095385285871543203_n.jpg?stp=dst-jpg_p526x296_tt6&amp;_nc_cat=107&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=UQLvF-ln58YQ7kNvwFT7TNU&amp;_nc_oc=AdlAs2odY-dcH11k27Z-3pRIloylmlC1m82KA-oah0LDCTICNS-A_PFoyQp6s0RB1mk&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.ftia18-2.fna&amp;_nc_gid=6XgypxJuRC0ErJfz7-5Eeg&amp;oh=00_AfrcO0fX1ner2iRIeqLlEG3kdALWafftcGld9RUhOewvew&amp;oe=697EB5BE\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.ftia18-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/621601472_10238192070276618_608849849118472869_n.jpg?stp=dst-jpg_s590x590_tt6&amp;_nc_cat=104&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=krJ8VwFH8mMQ7kNvwENDaG4&amp;_nc_oc=AdnQCEjtIUpnvdCyyoXTJ9NWQgw6L4jkIThaTJiFsAUrMcNgIrkUjQhjDCRqEkw9YdI&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.ftia18-2.fna&amp;_nc_gid=6XgypxJuRC0ErJfz7-5Eeg&amp;oh=00_AfrrQ9ORzi1R-LoiXvnuPqr3u28Dg08KiXxutfm4Quy9Tw&amp;oe=697EB19B\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.ftia18-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/619535423_10238192072116664_3257545734575404000_n.jpg?_nc_cat=109&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=2zdVLo6pTfgQ7kNvwHI8-u0&amp;_nc_oc=Adn4CKA-piO5Tjn2jh0VXIw45xuvvarq-W4kRpa0qCmqT8d_lGwTSYOOEatrUuyOnuE&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.ftia18-2.fna&amp;_nc_gid=6XgypxJuRC0ErJfz7-5Eeg&amp;oh=00_AfpnCKZOZMAnJ_ZPsF_mcJmHG2i_bh5sFms-_PuKX4xHlw&amp;oe=697ED644\" \/><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Auron Tare &nbsp; &#8220;Verba volant, scripta manent&#8221; &#8220;e shkruara mbetet, fjal\u00ebt i mer era&#8221; N\u00eb qytetin Farmington Hills, n\u00eb shtetin e Michiganit, ndodhet nj\u00eb nga muzet\u00eb m\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb SHBA,\u00a0 &#8220;Zekelman Holokaust Center&#8221;. I nd\u00ebrtuar nga komuniteti hebraik q\u00eb i shp\u00ebtoi masakr\u00ebs evropiane, ky muze \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb Qend\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":635566,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-783440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=783440"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":783444,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783440\/revisions\/783444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/635566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=783440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=783440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=783440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}