![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/wild-bactrian-camel-l.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Devet\u00eb konsiderohen prej koh\u00ebsh si nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb p\u00ebrshtatjes s\u00eb kafsh\u00ebve me kushtet ekstreme t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs, ku mungesa e ujit dhe rreziku i dehidrimit jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrhershme. Megjithat\u00eb, asnj\u00eb specie nuk e mish\u00ebron k\u00ebt\u00eb aft\u00ebsi m\u00eb mir\u00eb se deveja e eg\u00ebr baktriane, e cila ka zhvilluar nj\u00eb ve\u00e7ori unike: aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb pir\u00eb uj\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb kripur se ai i detit dhe p\u00ebr t\u00eb mbijetuar pa pasoja fatale.<\/span><\/p>\n N\u00eb habitatin e saj natyror, q\u00eb shtrihet n\u00eb Kin\u00ebn veriper\u00ebndimore dhe Mongolin\u00eb jugper\u00ebndimore, kjo deve e rrall\u00eb shihet shpesh duke u ushqyer me uj\u00eb nga burime jasht\u00ebzakonisht t\u00eb kripura. Nivelet e krip\u00ebs n\u00eb k\u00ebto burime do t\u00eb ishin vdekjeprur\u00ebse p\u00ebr shumic\u00ebn e gjitar\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj, por devet\u00eb e egra baktriane i tolerojn\u00eb ato pa probleme t\u00eb dukshme. Shkenc\u00ebtar\u00ebt pranojn\u00eb se ende nuk jan\u00eb t\u00eb sigurt se si funksionon sakt\u00ebsisht ky mekaniz\u00ebm biologjik, por dihet se kjo specie ka zhvilluar nj\u00eb sistem renal jasht\u00ebzakonisht efikas, i aft\u00eb t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb krip\u00ebsin\u00eb ekstreme.<\/span><\/p>\n N\u00eb kontrast, trupi i njeriut nuk \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrtuar p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpunuar uj\u00eb shum\u00eb t\u00eb kripur. Kur konsumohet uj\u00eb me p\u00ebrmbajtje t\u00eb lart\u00eb kripe, veshkat nuk arrijn\u00eb ta nxjerrin natriumin e tep\u00ebrt mjaftuesh\u00ebm shpejt, \u00e7ka \u00e7on n\u00eb t\u00ebrheqjen e ujit nga qelizat p\u00ebrmes osmoz\u00ebs. Ky proces shkakton dehidrim qelizor, \u00e7rregullime elektrolitike dhe, n\u00eb raste ekstreme, pasoja fatale. Devet\u00eb e egra baktriane, p\u00ebrkundrazi, duket se e kan\u00eb kap\u00ebrcyer k\u00ebt\u00eb kufizim biologjik p\u00ebrmes evolucionit.<\/span><\/p>\n Kjo specie nuk duhet ngat\u00ebrruar me devet\u00eb e zbutura q\u00eb njihen gjer\u00ebsisht n\u00eb Azi dhe Afrik\u00ebn e Veriut. Devet\u00eb e egra baktriane nuk jan\u00eb zbutur kurr\u00eb nga njeriu dhe jan\u00eb gjenetikisht t\u00eb dallueshme nga t\u00eb gjitha speciet e tjera t\u00eb deveve. I af\u00ebrmi i tyre m\u00eb i af\u00ebrt \u00ebsht\u00eb deveja baktriane e zbutur, e cila p\u00ebrdoret tradicionalisht si kafsh\u00eb ngarkese n\u00eb Azin\u00eb Qendrore, por edhe ajo nuk zot\u00ebron t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn toleranc\u00eb ekstreme ndaj ujit t\u00eb kripur.<\/span><\/p>\n Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e popullsis\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre deveve \u00ebsht\u00eb e lidhur me rajonin e Lop Nur n\u00eb provinc\u00ebn Xinjiang t\u00eb Kin\u00ebs. Kjo zon\u00eb shkret\u00ebtinore u p\u00ebrdor p\u00ebr dekada si poligon testimi p\u00ebr arm\u00ebt b\u00ebrthamore, nga viti 1955 deri n\u00eb vitin 1996. Ironikisht, prania e testimeve b\u00ebrthamore e mbajti rajonin kryesisht t\u00eb lir\u00eb nga aktiviteti njer\u00ebzor, gj\u00eb q\u00eb ndihmoi n\u00eb mbijetes\u00ebn e devave t\u00eb egra, p\u00ebr sa koh\u00eb ato nuk ndodheshin pran\u00eb zonave t\u00eb shp\u00ebrthimit. Pas nd\u00ebrprerjes s\u00eb testeve, rreziku nga njer\u00ebzit u rikthye, me gjuetar\u00eb t\u00eb paligjsh\u00ebm dhe aktivitete minerare q\u00eb filluan t\u00eb dep\u00ebrtonin n\u00eb territorin e tyre. Si pasoj\u00eb, deveja e eg\u00ebr baktriane \u00ebsht\u00eb aktualisht e klasifikuar si specie e rrezikuar nga zhdukja n\u00eb List\u00ebn e Kuqe t\u00eb Bashkimit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Ruajtjen e Natyr\u00ebs.<\/span><\/p>\n P\u00ebrve\u00e7 aft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb pir\u00eb uj\u00eb t\u00eb kripur, kjo specie zot\u00ebron edhe p\u00ebrshtatje t\u00eb tjera t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. Devet\u00eb kan\u00eb rruaza t\u00eb kuqe gjaku n\u00eb form\u00eb ovale, ndryshe nga shumica e gjitar\u00ebve, \u00e7ka u jep atyre rezistenc\u00eb t\u00eb lart\u00eb ndaj stresit osmotik. Kjo ve\u00e7ori u lejon t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb dehidrim ekstrem dhe t\u00eb rihidratohen shpejt pa d\u00ebmtuar qelizat e gjakut, shkruan IFL<\/a>.<\/span><\/p>\n Edhe gungat e tyre, shpesh t\u00eb keqkuptuara, p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrshtatje ky\u00e7e. Ndryshe nga miti i p\u00ebrhapur, gungat nuk sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr ruajtjen e ujit, por jan\u00eb depozita yndyre q\u00eb p\u00ebrdoren si rezerv\u00eb energjie n\u00eb kushte t\u00eb v\u00ebshtira ushqimore. Ato funksionojn\u00eb si nj\u00eb burim ushqimi emergjent, jo si rezervuar\u00eb l\u00ebngjesh.<\/span><\/p>\n Megjithat\u00eb, devet\u00eb jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb konsumojn\u00eb sasi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme uji n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr. Nj\u00eb deve mund t\u00eb pij\u00eb deri n\u00eb 200 litra uj\u00eb p\u00ebr vet\u00ebm disa minuta, nj\u00eb aft\u00ebsi q\u00eb n\u00ebnvizon edhe m\u00eb tej p\u00ebrshtatjen e tyre t\u00eb jasht\u00ebzakonshme me nj\u00eb nga mjediset m\u00eb armiq\u00ebsore n\u00eb Tok\u00eb.<\/span><\/p>\n