{"id":776434,"date":"2025-12-12T15:40:00","date_gmt":"2025-12-12T14:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=776434"},"modified":"2025-12-12T15:40:00","modified_gmt":"2025-12-12T14:40:00","slug":"universiteti-qe-po-vdes-dhe-shkolla-qe-sdi-te-rilinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/12\/12\/universiteti-qe-po-vdes-dhe-shkolla-qe-sdi-te-rilinde\/","title":{"rendered":"Universiteti q\u00eb po vdes dhe shkolla q\u00eb s\u2019di t\u00eb rilind\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-300293\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Olsi-Bakalli-e1559147741923.jpg\" alt=\"\" width=\"1137\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Olsi-Bakalli-e1559147741923.jpg 1137w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Olsi-Bakalli-e1559147741923-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Olsi-Bakalli-e1559147741923-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Olsi-Bakalli-e1559147741923-1024x576.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1137px) 100vw, 1137px\" \/><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nga Olsi Bakalli<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse dikur diploma universitare shihej si pasaporta magjike p\u00ebr t\u2019u futur n\u00eb bot\u00ebn e pun\u00ebs, sot ajo ngjan m\u00eb shum\u00eb me nj\u00eb relike muzeale q\u00eb mbahet n\u00eb korniz\u00eb p\u00ebr arsye nostalgjie. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Inteligjenca artificiale ka hapur nj\u00eb epok\u00eb ku vlera e informacionit nuk matet m\u00eb me numrin e krediteve t\u00eb mbledhura n\u00eb fakultet, por me shpejt\u00ebsin\u00eb dhe m\u00ebnyr\u00ebn se si arrin ta p\u00ebrdor\u00ebsh at\u00eb informacion.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kush ka nevoj\u00eb t\u00eb d\u00ebgjoj\u00eb nj\u00eb pedagog q\u00eb p\u00ebrs\u00ebrit p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebqindt\u00ebn her\u00eb teorin\u00eb e Keynes-it, kur nj\u00eb sistem AI mund ta shpjegoj\u00eb me shembuj praktik\u00eb, vizualizime dinamike dhe p\u00ebrkthim n\u00eb \u00e7do gjuh\u00eb me nj\u00eb klik?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pyetja e hidhur \u00ebsht\u00eb kjo: \u00e7far\u00eb do t\u00eb mbetet nga universiteti si institucion, p\u00ebrve\u00e7 tarifave t\u00eb kripura, burokracis\u00eb akademike dhe kartonit t\u00eb diplom\u00ebs q\u00eb sh\u00ebrben m\u00eb shum\u00eb si kujtim familjar sesa si garanci pune?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">E ardhmja duket se po na \u00e7on drejt nj\u00eb tregu ku aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar shpejt, p\u00ebr t\u00eb filtruar informacionin dhe p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb pyetjet e duhura do t\u00eb vlej\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sesa kat\u00ebr vite t\u00eb humbura n\u00eb auditore q\u00eb imitojn\u00eb shekullin e kaluar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndoshta brenda dhjet\u00eb viteve diploma bachelor do t\u00eb ket\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pesh\u00eb si nj\u00eb certifikat\u00eb kursi online: nj\u00eb dokument q\u00eb tregon se ke kaluar disa or\u00eb duke m\u00ebsuar di\u00e7ka, por jo domosdoshm\u00ebrisht q\u00eb zot\u00ebron kapacitetin p\u00ebr ta p\u00ebrdorur at\u00eb dije n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe pik\u00ebrisht k\u00ebtu lind paradoksi: n\u00ebse universiteti po shembet si k\u00ebshtjell\u00eb e monopolizuar e dijes, shkolla parauniversitare duhet shpikur nga e para. Sepse n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb ku informacioni \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb, \u00e7\u00ebshtja nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb \u00e7far\u00eb di, por si e p\u00ebrdor at\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb ri, shkolla duhet t\u00eb kthehet n\u00eb laborator pyetjesh e jo n\u00eb fabrik\u00eb p\u00ebrgjigjesh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sot, \u00e7do f\u00ebmij\u00eb me nj\u00eb telefon inteligjent ka akses n\u00eb m\u00eb shum\u00eb dije sesa gjith\u00eb akademik\u00ebt dhe nobelistwt t\u00eb marr\u00eb s\u00eb bashku. Por, \u00e7far\u00eb vlere ka kjo dije n\u00ebse nuk di ta p\u00ebrdor\u00ebsh?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse e g\u00eblltit t\u00eb pap\u00ebrtypur, pa filtruar, pa dyshuar? Nx\u00ebn\u00ebsit nuk kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb p\u00ebrmend\u00ebsh lista t\u00eb pafundme datash dhe formulash, por t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pyetjen e duhur: pse, si, \u00e7far\u00eb ndodh n\u00ebse?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00ebsuesi nuk duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb orakulli i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, por dirigjenti i nj\u00eb procesi k\u00ebrkimi ku nx\u00ebn\u00ebsi teston, dyshon dhe eksperimenton.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Filtrimi i informacionit \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia jetike e shekullit t\u00eb AI. N\u00eb oqeanin e pafund t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, \u00e7do klik mund t\u00eb t\u00eb \u00e7oj\u00eb drejt njohuris\u00eb s\u00eb sakt\u00eb ose drejt nj\u00eb iluzioni mashtrues.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vet\u00ebm nj\u00eb mendje e st\u00ebrvitur p\u00ebr t\u00eb dalluar argumentin nga propaganda, faktin nga opinioni, shkenc\u00ebn nga pseudoshkenca, ka shansin t\u00eb mbijetoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb ri. Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk mund t\u00eb humbas\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia e bazave klasike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse f\u00ebmij\u00ebt nuk m\u00ebsojn\u00eb t\u00eb shkruajn\u00eb mir\u00eb, t\u00eb lexojn\u00eb let\u00ebrsi, t\u00eb njohin struktur\u00ebn e gjuh\u00ebs, at\u00ebher\u00eb AI do t\u2019u jap\u00eb gjithnj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb bukura, por ata nuk do din\u00eb t\u2019i lexojn\u00eb, as t\u2019i kuptojnw.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb shkrim i qart\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mendim i qart\u00eb. Nj\u00eb tekst letrar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb ushtrimi p\u00ebr imagjinat\u00ebn. Dhe imagjinata \u00ebsht\u00eb arma e vetme q\u00eb t\u00eb mbron nga shnd\u00ebrrimi n\u00eb makineri.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Matematika, po ashtu, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb list\u00eb formulash, por gjuha e logjik\u00ebs, e rendit, e struktur\u00ebs s\u00eb mendimit. Kush nuk di t\u00eb mendoj\u00eb matematikisht, do t\u00eb p\u00ebrmbytet nga iluzionet numerike q\u00eb AI gjeneron pa fund.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fizika, kimia, biologjia nuk duhen m\u00ebsuar p\u00ebr provim, por p\u00ebr t\u00eb kuptuar realitetin material q\u00eb na rrethon. Pa k\u00ebt\u00eb themel, \u00e7do p\u00ebrballje me bot\u00ebn \u00ebsht\u00eb nj\u00eb loj\u00eb e rrezikshme me mite dhe iluzione. Dhe pastaj, filozofia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">E shpallur e vdekur sa her\u00eb q\u00eb shfaqet nj\u00eb teknologji e re, por gjithmon\u00eb e nevojshme. Sepse vet\u00ebm filozofia t\u00eb m\u00ebson t\u00eb b\u00ebsh pyetje q\u00eb as AI nuk mund t\u2019i p\u00ebrgjigjet: \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e drejta, \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e bukura, \u00e7fatw wshtw lumturia, \u00e7far\u00eb kuptimi ka jeta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb heq dor\u00eb nga filozofia p\u00ebr hir t\u00eb efikasitetit teknologjik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb heq dor\u00eb nga vetvetja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nga ana tjet\u00ebr, arti dhe muzika mbeten mbrojtja e fundit e njeriut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse AI mund t\u00eb kompozoj\u00eb simfoni dhe t\u00eb pikturoj\u00eb tablo q\u00eb imitojn\u00eb mjeshtrat, kjo nuk e z\u00ebvend\u00ebson dot p\u00ebrvoj\u00ebn e nj\u00eb violinisti q\u00eb dridhet n\u00eb dor\u00ebn e nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebsi, nj\u00eb fyelli q\u00eb p\u00ebshp\u00ebrit melodi t\u00eb malit, nj\u00eb \u00e7ifteli q\u00eb r\u00ebnkon n\u00eb od\u00eb, apo p\u00ebr nj\u00eb polifoni labe q\u00eb shp\u00ebrthen nga gjokset e njer\u00ebzve \u2013 k\u00ebto nuk i riprodhon asnj\u00eb algorit\u00ebm, sepse jan\u00eb tinguj t\u00eb mishit dhe t\u00eb shpirtit, aty ka emocion, gabim, p\u00ebrpjekje \u2013 gj\u00ebra q\u00eb asnj\u00eb algorit\u00ebm nuk mund t\u2019i riprodhoj\u00eb. Sporti, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, \u00ebsht\u00eb territori ku AI nuk mund t\u00eb hyj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Askush nuk k\u00ebnaqet duke par\u00eb nj\u00eb robot q\u00eb sh\u00ebnon gola. \u00cbsht\u00eb djersa, sakrifica dhe rivaliteti i gjall\u00eb q\u00eb i japin kuptim sportit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe pik\u00ebrisht sepse bota jon\u00eb po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb virtuale, sporti duhet t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb i pranish\u00ebm n\u00eb shkoll\u00eb: jo vet\u00ebm si aktivitet fizik, por si m\u00ebsim p\u00ebr k\u00ebmb\u00ebnguljen, bashk\u00ebpunimin dhe kufijt\u00eb real\u00eb t\u00eb trupit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb pra me universitetin?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ka dy mund\u00ebsi. Ose do t\u00eb degradoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ngjash\u00ebm me bibliotekat ku shkon vet\u00ebm p\u00ebr nostalgji dhe foto n\u00eb Instagram. Ose do t\u00eb shpik\u00eb veten nga e para si laborator k\u00ebrkimi, jo i dijes q\u00eb tashm\u00eb e kemi online, por i mendimit t\u00eb thell\u00eb, i bashk\u00ebpunimit dhe i risis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse universitetet nuk pranojn\u00eb k\u00ebt\u00eb transformim, do t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb k\u00ebshtjella bosh ku diploma ka vler\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr prind\u00ebrit q\u00eb duan ta shohin f\u00ebmij\u00ebn \u201cme shkoll\u00eb\u201d. Por nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb: nuk do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebri p\u00ebr tregun e pun\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sepse tregu do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb mendje elastike, kureshtare dhe t\u00eb afta t\u00eb punojn\u00eb me teknologji q\u00eb ndryshojn\u00eb \u00e7do dit\u00eb, jo njer\u00ebz q\u00eb din\u00eb p\u00ebrmend\u00ebsh librat e nj\u00eb kurrikule t\u00eb vitit 1980.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">A do t\u00eb arrij\u00eb sistemi arsimor t\u00eb p\u00ebrshtatet, apo do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb diploma t\u00eb kota nd\u00ebrsa bota punon me AI?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">A do t\u00eb kuptojm\u00eb se shkolla duhet t\u00eb ushqej\u00eb imagjinat\u00ebn, mendimin kritik dhe aft\u00ebsit\u00eb baz\u00eb, apo do t\u2019i braktisim f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb duart e algoritmeve q\u00eb din\u00eb gjith\u00e7ka, por nuk kuptojn\u00eb asgj\u00eb?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe m\u00eb n\u00eb fund: a jemi gati t\u00eb pranojm\u00eb se epoka e monopolizimit t\u00eb dijes nga universiteti ka marr\u00eb fund dhe se e vetmja rrug\u00eb drejt t\u00eb ardhmes \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb q\u00eb m\u00ebson t\u00eb pyes\u00eb, jo thjesht t\u00eb p\u00ebrgjigjet?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sepse, n\u00eb fund t\u00eb fundit, inteligjenca artificiale mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e men\u00e7ur se \u00e7do profesor, por nuk do t\u00eb mundet kurr\u00eb t\u00eb ket\u00eb at\u00eb q\u00eb e b\u00ebn njeriun njeri: aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb dyshuar, p\u00ebr t\u00eb \u00ebnd\u00ebrruar dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar kuptime atje ku shkenca hesht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse, edhe n\u00eb epok\u00ebn e AI, nuk do t\u00eb ket\u00eb kurr\u00eb nj\u00eb klikim t\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar pyetjen e duhur.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Olsi Bakalli N\u00ebse dikur diploma universitare shihej si pasaporta magjike p\u00ebr t\u2019u futur n\u00eb bot\u00ebn e pun\u00ebs, sot ajo ngjan m\u00eb shum\u00eb me nj\u00eb relike muzeale q\u00eb mbahet n\u00eb korniz\u00eb p\u00ebr arsye nostalgjie. Inteligjenca artificiale ka hapur nj\u00eb epok\u00eb ku vlera e informacionit nuk matet m\u00eb me numrin e krediteve t\u00eb mbledhura n\u00eb fakultet, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":300293,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-776434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/776434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=776434"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/776434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":776435,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/776434\/revisions\/776435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/300293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=776434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=776434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=776434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}