{"id":774434,"date":"2025-12-01T20:20:17","date_gmt":"2025-12-01T19:20:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=774434"},"modified":"2025-12-01T20:20:17","modified_gmt":"2025-12-01T19:20:17","slug":"kush-e-vrau-endrren-e-tregut-unik-te-evropes-financial-times","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/12\/01\/kush-e-vrau-endrren-e-tregut-unik-te-evropes-financial-times\/","title":{"rendered":"Kush e vrau \u00ebndrr\u00ebn e tregut unik t\u00eb Evrop\u00ebs &#8211; Financial Times","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-774435\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/frame_46_delay-0.10s.jpg\" alt=\"\" width=\"1440\" height=\"810\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/frame_46_delay-0.10s.jpg 1440w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/frame_46_delay-0.10s-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/frame_46_delay-0.10s-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/frame_46_delay-0.10s-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekonomia e Evrop\u00ebs ndihej e ngadalt\u00eb dhe e rrethuar nga konkrrenca globale. Sektori i saj i avancuar i teknologjis\u00eb kishte mbetur prapa, nd\u00ebrsa fuqit\u00eb prodhuese si SHBA-ja dhe vendet e Azis\u00eb po ngjiteshin lart. P\u00ebr bizneset, edhe zhvendosja e gj\u00ebrave m\u00eb t\u00eb thjeshta brenda Evrop\u00ebs dukej se p\u00ebrfshinte tortura burokratike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cA \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr optimiste t\u00eb shpall\u00ebsh nj\u00eb vendim p\u00ebr t\u00eb eliminuar t\u00eb gjitha kufijt\u00eb brenda Evrop\u00ebs dhe ta zbatosh at\u00eb?\u201d<\/em> pyeti nj\u00eb nga krer\u00ebt e Evrop\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cAta q\u00eb nuk kan\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb propozuar, shpejt harrohen ose kujtohen me p\u00ebrbuzje. Ata q\u00eb nuk kan\u00eb mjetet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur ambiciet e tyre, shpejt reduktohen duke u zvarritur pas t\u00eb tjer\u00ebve.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Politikani ishte Jacques Delors, viti ishte 1985. Nga Komisioni i tij Evropian doli nj\u00eb vizion: tregu i vet\u00ebm, ekonomia m\u00eb e madhe e integruar nd\u00ebrkufitare n\u00eb bot\u00eb q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfshinte 450 milion\u00eb konsumator\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, 40 vjet m\u00eb von\u00eb, ai projekt ka d\u00ebshtuar t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb ambiciet e Delors, Margaret Thatcher dhe brezit q\u00eb mb\u00ebshteti ndryshimin. Nd\u00ebrsa shum\u00eb barriera t\u00eb brendshme p\u00ebr mallrat u hoq\u00ebn deri n\u00eb vitin 1992, ato mbeten &#8211; duksh\u00ebm t\u00eb pal\u00ebvizshme &#8211; brenda BE-s\u00eb p\u00ebr sh\u00ebrbimet, kapitalin dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pun\u00ebs. Si\u00e7 paralajm\u00ebroi Delors, ekonomia e Evrop\u00ebs po \u201czvarritet pas t\u00eb tjer\u00ebve\u201d.<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_774436\" style=\"width: 1210px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-774436\" class=\"size-full wp-image-774436\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/90f35186caca8c38df86ee64c5e7c82a4a667400.png\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/90f35186caca8c38df86ee64c5e7c82a4a667400.png 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/90f35186caca8c38df86ee64c5e7c82a4a667400-300x200.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/90f35186caca8c38df86ee64c5e7c82a4a667400-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/90f35186caca8c38df86ee64c5e7c82a4a667400-768x512.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><p id=\"caption-attachment-774436\" class=\"wp-caption-text\"><em><span style=\"color: #0000ff;\">Udh\u00ebheq\u00ebsit evropian\u00eb mblidhen n\u00eb Luksemburg n\u00eb vitin 1985 p\u00ebrpara se t\u00eb arrijn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje mbi Aktin e Vet\u00ebm Evropian, i cili kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb formonte baz\u00ebn e nj\u00eb tregu t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt \u00a9 Marcel Mochet\/AFP\/Getty Images<\/span><\/em><\/p><\/div>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pengesat ndaj tregtis\u00eb brenda BE-s\u00eb jan\u00eb ekuivalente me nj\u00eb tarif\u00eb 100 p\u00ebr qind p\u00ebr sh\u00ebrbimet dhe nj\u00eb tarif\u00eb 65 p\u00ebr qind p\u00ebr mallrat, sipas Bank\u00ebs Qendrore Evropiane. G\u00ebrshetimi i rregullave proteksioniste \u00ebsht\u00eb i till\u00eb saq\u00eb edhe b\u00ebrja e buk\u00ebs pengohet: n\u00eb rreth 25 vjet, vet\u00ebm nj\u00eb buk\u00ebpjek\u00ebs francez \u00ebsht\u00eb njohur nga Gjermania si meister (mjesht\u00ebr) i lejuar t\u00eb drejtoj\u00eb nj\u00eb furr\u00eb buke.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Projekti madh\u00ebshtor i tregut t\u00eb vet\u00ebm ekziston ende si nj\u00eb simbol politik p\u00ebr BE-n\u00eb. Por energjia dhe vrulli i tij ngec\u00ebn shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. Nj\u00eb nga projektet m\u00eb t\u00eb suksesshme liberalizuese t\u00eb bot\u00ebs n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb \u00ebsht\u00eb shuar, duke l\u00ebn\u00eb ekonomin\u00eb e Evrop\u00ebs si histori t\u00eb r\u00ebnies sekulare n\u00eb shekullin e 21-t\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky \u00ebsht\u00eb i pari n\u00eb nj\u00eb seri shkrimesh t\u00eb Financial Times q\u00eb shqyrton se \u00e7far\u00eb shkoi keq &#8211; dhe pse do jet\u00eb kaq e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ringjallet tregu i vet\u00ebm si nj\u00eb motor rritjeje p\u00ebr Evrop\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Misteri p\u00ebr Brukselin modern: kush e vrau \u00ebndrr\u00ebn e tregut t\u00eb vet\u00ebm?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cNe jemi ulur mbi nj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb madhe rritjeje n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr tranzicionin e gjelb\u00ebr, dixhitalizimin, mbrojtjen dhe nj\u00eb popullsi n\u00eb plakje,\u201d<\/em> tha Pascal Lamy, nj\u00eb ish-komisioner i tregtis\u00eb i BE-s\u00eb dhe shef kabineti i Delors.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cShum\u00eb mbetet p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb. Qartazi kemi qen\u00eb shum\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Paralajm\u00ebrimet po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb z\u00ebshme. Christine Lagarde, presidentja e BQE-s\u00eb, muajin e kaluar iu lut krer\u00ebve t\u00eb Evrop\u00ebs q\u00eb t\u00eb rregullojn\u00eb \u201cvite mosveprimi\u201d dhe t\u00eb riinxhinierojn\u00eb nj\u00eb ekonomi \u201ct\u00eb p\u00ebrshtatur ndaj nj\u00eb bote q\u00eb gradualisht po zhduket\u201d.<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_774437\" style=\"width: 1210px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-774437\" class=\"size-full wp-image-774437\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/99e3032c115c7b66674192175bb2e32738898ffd.png\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/99e3032c115c7b66674192175bb2e32738898ffd.png 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/99e3032c115c7b66674192175bb2e32738898ffd-300x200.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/99e3032c115c7b66674192175bb2e32738898ffd-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/99e3032c115c7b66674192175bb2e32738898ffd-768x512.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><p id=\"caption-attachment-774437\" class=\"wp-caption-text\"><em><span style=\"color: #0000ff;\">Mario Draghi, majtas, me presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, publikuan nj\u00eb raport vitin e kaluar duke kritikuar fragmentimin e Evrop\u00ebs \u00a9 Wiktor Dabkowski\/ZUMA\/Reuters<\/span><\/em><\/p><\/div>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pararend\u00ebsi i saj, Mario Draghi, vitin e kaluar k\u00ebrkoi ta trondis\u00eb BE-n\u00eb me nj\u00eb raport t\u00eb ashp\u00ebr mbi cop\u00ebzimin n\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb po kishte nj\u00eb \u201cefekt kaskad\u00eb n\u00eb konkurrueshm\u00ebrin\u00eb ton\u00eb\u201d. Kompanit\u00eb me rritje t\u00eb lart\u00eb shtyheshin jasht\u00eb vendit, mund\u00ebsit\u00eb e investimit zbeheshin dhe zhvillimi i tregjeve t\u00eb kapitalit t\u00eb Evrop\u00ebs pengohej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Krer\u00ebt e Evrop\u00ebs kan\u00eb premtuar reformat p\u00ebr t\u00eb adresuar hendekun e produktivitetit q\u00eb \u00ebsht\u00eb hapur me SHBA-n\u00eb. Komisioni i presidentes Ursula von der Leyen publikoi nj\u00eb strategji t\u00eb tregut t\u00eb vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb ver\u00eb dhe ka premtuar nj\u00eb \u201cudh\u00ebrr\u00ebfyes\u201d deri n\u00eb fund t\u00eb vitit p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb energji projektit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, edhe ai udh\u00ebrr\u00ebfyes \u00ebsht\u00eb zhytur n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr territor brenda Komisionit dhe midis kryeqyteteve komb\u00ebtare, thon\u00eb zyrtar\u00ebt e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb procesin n\u00eb Bruksel, i ngecur nga t\u00eb nj\u00ebjtat interesa komb\u00ebtare, vija t\u00eb kuqe politike dhe munges\u00eb guximi q\u00eb ka penguar progresin thelb\u00ebsor prej dekadash. Nj\u00eb zyrtar i lart\u00eb paralajm\u00ebroi p\u00ebr \u201cparaliz\u00eb nga analiza\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Interesat e ve\u00e7anta, rritja e euroskepticizmit dhe krizat e tjera q\u00eb thithin v\u00ebmendjen e hartuesve t\u00eb politikave kan\u00eb penguar liberalizimin e m\u00ebtejsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn dhe ka t\u00eb ngjar\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb edhe n\u00eb t\u00eb ardhmen. Nd\u00ebrkoh\u00eb, rregullat e reja komb\u00ebtare mbi produktet dhe sh\u00ebrbimet kan\u00eb anuluar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb progresit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm. Zbatimi qendror i rregullave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta &#8211; thelb\u00ebsor p\u00ebr \u00e7do vrull reformues &#8211; \u00ebsht\u00eb zbehur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mbi t\u00eb gjitha, BE-ja ka luftuar p\u00ebr t\u00eb ruajtur t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ndjenj\u00eb q\u00ebllimi q\u00eb sh\u00ebnoi fillimin e tregut t\u00eb vet\u00ebm n\u00eb mesin e viteve 1980, e cila i detyrohej shum\u00eb Delors, i cili mori detyr\u00ebn si president i Komisionit n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1985.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shtetet an\u00ebtare ishin t\u00eb prirura t\u00eb ringjallnin ekonomit\u00eb e tyre sklerotike, dhe francezi kuptoi se m\u00ebnyra m\u00eb konsensuale p\u00ebr t\u00eb riprezantuar projektin Evropian ishte duke hequr pengesat e brendshme ndaj tregtis\u00eb. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Progresi ishte i shpejt\u00eb. Gjasht\u00eb muaj pas marrjes s\u00eb detyr\u00ebs, Delors kishte nj\u00eb plan veprimi t\u00eb holl\u00ebsish\u00ebm t\u00eb hartuar nga komisioneri britanik Arthur Cockfield dhe miratimin nga kryeqytetet komb\u00ebtare, pavar\u00ebsisht kund\u00ebrshtimeve britanike ndaj shtrirjes s\u00eb votimit me shumic\u00eb si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb racionalizuar hartimin e ligjeve. I gjith\u00eb projekti u sanksionua n\u00eb ligj nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb me nj\u00eb dat\u00eb objektiv: \u201cObjektivi 1992\u201d.<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_774438\" style=\"width: 1210px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-774438\" class=\"size-full wp-image-774438\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/44661eb9c104e869339f553c2622d6526c0c93f3.png\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/44661eb9c104e869339f553c2622d6526c0c93f3.png 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/44661eb9c104e869339f553c2622d6526c0c93f3-300x200.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/44661eb9c104e869339f553c2622d6526c0c93f3-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/44661eb9c104e869339f553c2622d6526c0c93f3-768x512.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><p id=\"caption-attachment-774438\" class=\"wp-caption-text\"><em><span style=\"color: #0000ff;\">BE-ja ka luftuar p\u00ebr t\u00eb mbledhur ndjenj\u00ebn e q\u00ebllimit q\u00eb sh\u00ebnoi fillimin e tregut t\u00eb vet\u00ebm n\u00eb mesin e viteve 1980, i cili i detyrohej shum\u00eb presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Komisionit Evropian, Jacques Delors \u00a9 Brian Harris\/Alamy<\/span><\/em><\/p><\/div>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Delors ishte forca l\u00ebviz\u00ebse, tha Lamy, shefi i tij i kabinetit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cEkzistonte nj\u00eb autoritet i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb lindjen e di\u00e7kaje q\u00eb, sipas standardeve t\u00eb koh\u00ebs, ishte jasht\u00ebzakonisht ambicioze.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Komisioni nuk e ka arritur m\u00eb kurr\u00eb autoritetin dhe vendosm\u00ebrin\u00eb e Delors, shtoi Lamy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, tregu i vet\u00ebm zbatohej vet\u00ebm p\u00ebr mallrat, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb sh\u00ebrbimet edhe at\u00ebher\u00eb, por dhe m\u00eb shum\u00eb tani p\u00ebrb\u00ebnin nj\u00eb pjes\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb ekonomis\u00eb. Liberalizimi dhe integrimi i tregjeve t\u00eb telekomit dhe energjis\u00eb u pan\u00eb si cenim i sovranitetit komb\u00ebtar dhe k\u00ebshtu u shtyn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dat\u00eb t\u00eb m\u00ebvonshme, e cila doli t\u00eb ishte e ngadalt\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7far\u00eb shkoi keq? Lamy faj\u00ebson bashk\u00ebkomisionerin e tij Frits Bolkestein, nj\u00eb holandez i guximsh\u00ebm, p\u00ebr pengimin e kauz\u00ebs s\u00eb integrimit me nj\u00eb p\u00ebrpjekje politikisht t\u00eb pakujdesshme p\u00ebr t\u00eb liberalizuar sh\u00ebrbimet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Drafti origjinal i Bolkestein-it do t&#8217;i lejonte kompanit\u00eb t\u00eb ofronin sh\u00ebrbime n\u00eb nj\u00eb shtet tjet\u00ebr an\u00ebtar sipas rregullave t\u00eb shtetit t\u00eb tyre t\u00eb origjin\u00ebs. Kjo shkaktoi nj\u00eb reagim t\u00eb ashp\u00ebr n\u00eb disa vende, ku kritik\u00ebt ngrit\u00ebn fantazm\u00ebn e \u201chidraulikut polak\u201d emigrant q\u00eb ulte pagat e vendasve. Nj\u00eb version shum\u00eb i zbutur u miratua n\u00eb vitin 2006. Pak progres \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb at\u00ebher\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cPolitika rreth k\u00ebsaj nuk u gatua si\u00e7 duhet, duke pasur parasysh ndjeshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb shum\u00eb shtete an\u00ebtare,\u201d<\/em> tha Lamy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cN\u00eb thelb u kthye n\u00eb bumerang dhe la nj\u00eb plag\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb k\u00ebrkon shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t&#8217;u rregulluar.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_774439\" style=\"width: 1210px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-774439\" class=\"size-full wp-image-774439\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/d4fe07b58afabe0832e3717c873a025699b55f9c.png\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/d4fe07b58afabe0832e3717c873a025699b55f9c.png 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/d4fe07b58afabe0832e3717c873a025699b55f9c-300x200.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/d4fe07b58afabe0832e3717c873a025699b55f9c-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/d4fe07b58afabe0832e3717c873a025699b55f9c-768x512.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><p id=\"caption-attachment-774439\" class=\"wp-caption-text\"><em><span style=\"color: #0000ff;\">Mario Monti, komisioner i tregut t\u00eb brendsh\u00ebm nga viti 1995 deri n\u00eb vitin 1999, faj\u00ebson \u201cnacionalizmin ekonomik\u201d p\u00ebr ngecjen e vrullit t\u00eb projektit \u00a9 Alessandro Bremec\/NurPhoto\/Getty Images<\/span><\/em><\/p><\/div>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mario Monti, i cili sh\u00ebrbeu si komisioner i tregut t\u00eb brendsh\u00ebm nga viti 1995 deri n\u00eb 1999, tha se vrulli pas projektit ishte shuar p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb &#8220;nacionalizmit ekonomik&#8221; n\u00eb shtetet an\u00ebtare dhe nj\u00eb humbje besimi n\u00eb tregje, ve\u00e7an\u00ebrisht pas kriz\u00ebs financiare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Monti tha gjithashtu se \u201cmb\u00ebshtetja d\u00ebrrmuese q\u00eb ishte aty n\u00eb fillim nga komuniteti i biznesit u zbeh pak\u201d pasi kompanit\u00eb u b\u00ebn\u00eb m\u00eb globale n\u00eb perspektiv\u00ebn e tyre dhe pasi v\u00ebmendja e tyre u kthye n\u00eb bashkimin monetar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekonomisti italian shkroi nj\u00eb raport n\u00eb vitin 2010 p\u00ebr komisionin mbi m\u00ebnyr\u00ebn e rindezjes s\u00eb tregut t\u00eb vet\u00ebm. Por ai tha se p\u00ebrgjigja ndaj k\u00ebtij dhe raporteve t\u00eb m\u00ebvonshme ishte nj\u00eb \u201ctrek\u00ebnd\u00ebsh hipokrizie\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bizneset dhe qeverit\u00eb komb\u00ebtare thon\u00eb se BE-ja duhet t\u00eb zgjohet, duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se Brukseli \u00ebsht\u00eb fajtor kur \u201cne e dim\u00eb se n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shumica e pengesave jan\u00eb aty sepse qeverit\u00eb komb\u00ebtare duan q\u00eb pengesat t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb aty\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Brukseli, tha Monti, at\u00ebher\u00eb ndihet i frik\u00ebsuar nga loja e fajit dhe b\u00ebhet \u201cedhe m\u00eb i turpsh\u00ebm\u201d kur vjen puna p\u00ebr zbatimin e rregullave t\u00eb tregut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, bizneset q\u00eb kolektivisht mb\u00ebshtesin iden\u00eb e m\u00eb shum\u00eb integrimi t\u00eb tregut n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb \u201clobojn\u00eb te qeverit\u00eb e tyre p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr t&#8217;i mbrojtur nga er\u00ebrat e tregut t\u00eb hapur\u201d. L\u00ebvizjet e fundit nga Gjermania dhe Italia p\u00ebr t\u00eb penguar konsolidimin e sektorit bankar ishin shembuj t\u00eb mir\u00eb, tha Monti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Si ekonomia m\u00eb e madhe dhe an\u00ebtari m\u00eb i fuqish\u00ebm i BE-s\u00eb, Gjermania mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr ngecjen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cGjermanis\u00eb historikisht i ka munguar nj\u00eb avantazh krahasues n\u00eb sh\u00ebrbime dhe i ka rezistuar integrimit nga frika e konkurrenc\u00ebs nga vendet m\u00eb t\u00eb forta n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb,\u201d<\/em> tha Sander Tordoir, kryeekonomist n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Reform\u00ebn Evropiane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cN\u00eb nj\u00eb afat t\u00eb gjat\u00eb, edhe Gjermania do p\u00ebrfitonte nga tregjet m\u00eb t\u00eb thella t\u00eb kapitalit dhe sh\u00ebrbimeve, por n\u00eb afat t\u00eb shkurt\u00ebr, integrimi do t\u00eb thot\u00eb m\u00eb shum\u00eb konkurrenc\u00eb dhe \u00e7rregullim.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vrulli n\u00eb zvog\u00eblim pas tregut t\u00eb brendsh\u00ebm po shfaqet duksh\u00ebm n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat ekonomike. PBB p\u00ebr frym\u00eb mbetet vet\u00ebm 72 p\u00ebr qind e niveleve t\u00eb SHBA-s\u00eb, sipas FMN-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk ka munges\u00eb t\u00eb provave t\u00eb p\u00ebrfitimeve ekonomike nga m\u00eb shum\u00eb integrim.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-774440\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ftcms_a29aebad-9487-4ab8-91bc-f0e40295455d-ezgif.com-avif-to-jpg-converter.jpg\" alt=\"\" width=\"1440\" height=\"810\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ftcms_a29aebad-9487-4ab8-91bc-f0e40295455d-ezgif.com-avif-to-jpg-converter.jpg 1440w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ftcms_a29aebad-9487-4ab8-91bc-f0e40295455d-ezgif.com-avif-to-jpg-converter-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ftcms_a29aebad-9487-4ab8-91bc-f0e40295455d-ezgif.com-avif-to-jpg-converter-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ftcms_a29aebad-9487-4ab8-91bc-f0e40295455d-ezgif.com-avif-to-jpg-converter-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebrkimi i FMN-s\u00eb i publikuar muajin e kaluar tregon se qendrat e m\u00ebdha ekonomike n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kontinentin po d\u00ebshtojn\u00eb t\u00eb arrijn\u00eb potencialin e tyre p\u00ebr shkak t\u00eb pengesave tregtare. Ulja e k\u00ebtyre pengesave, krahas reformave t\u00eb brendshme q\u00eb zhveshin rregullat e tregut t\u00eb pun\u00ebs dhe taksave jo miq\u00ebsore me rritjen dhe rrisin aft\u00ebsit\u00eb, mund t\u00eb rris\u00eb prodhimin e BE-s\u00eb p\u00ebr pun\u00ebtor me mbi 20 p\u00ebr qind, vler\u00ebson ajo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cKur shikon kompanit\u00eb evropiane, ato rriten n\u00eb secil\u00ebn nga 27 tregjet e tyre dhe natyra nd\u00ebrkufitare e operacioneve t\u00eb tyre pengohet nga k\u00ebto pengesa tregtare brenda Evrop\u00ebs,\u201d<\/em> tha Alfred Kammer, drejtor i Departamentit Evropian n\u00eb FMN.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cPjesa e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb se Evrop\u00ebs i mungon nj\u00eb treg i thell\u00eb kapitali, thjesht nuk ekziston.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kostot p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt p\u00ebr t\u00eb emigruar midis vendeve t\u00eb BE-s\u00eb jan\u00eb rreth tet\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta sesa p\u00ebr emigrimin midis shteteve t\u00eb SHBA-s\u00eb, thot\u00eb Fondi, duke pasqyruar faktor\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb zhvendosjen e pensioneve p\u00ebrtej kufijve dhe kalimin e k\u00ebrkesave p\u00ebr licencimin profesional.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Matthias Bauer, drejtor n\u00eb Qendr\u00ebn Evropiane p\u00ebr Politik\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare Ekonomike, nj\u00eb institut mendimi, tha se BE-s\u00eb ende i mungojn\u00eb rregullat e p\u00ebrbashk\u00ebta p\u00ebr ta lidhur si\u00e7 duhet tregun e vet\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cBE-ja madje mund t&#8217;i ket\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00ebrat m\u00eb keq duke shtuar shtresa t\u00eb reja t\u00eb rregullores s\u00eb BE-s\u00eb mbi regjimet komb\u00ebtare shum\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuara dhe n\u00eb rritje q\u00eb qeverisin gjith\u00e7ka, nga mbrojtja e konsumatorit te ligji i pun\u00ebs te taksimi,\u201d<\/em> tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Krer\u00ebt e biznesit shqet\u00ebsohen p\u00ebr mbingarkes\u00ebn rregullatore n\u00eb disa sektor\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cGjithmon\u00eb ka q\u00ebllime t\u00eb mira me zhvillimin rregullator,\u201d<\/em> tha Jesper Brodin, ish-drejtor ekzekutiv i Ingka, e cila drejton shumic\u00ebn e dyqaneve Ikea.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cPor n\u00eb fund \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb gardh \u2013 rritet dhe rritet, derisa gj\u00ebja e vetme q\u00eb mbetet p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb ta pres\u00ebsh.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bumi n\u00eb investimet n\u00eb teknologji q\u00eb po ndodh aktualisht n\u00eb SHBA po e l\u00eb n\u00eb hije gjith\u00e7ka q\u00eb po nd\u00ebrmerret n\u00eb Evrop\u00eb. Investimi nga t\u00eb ashtuquajturat gjigant\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb \u201cMagnificent Seven\u201d (Shtat\u00ebshja Madh\u00ebshtore) n\u00eb SHBA \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se gjysma e shpenzimeve totale t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr R&amp;D (K\u00ebrkim dhe Zhvillim), sipas analiz\u00ebs nga McKinsey.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ka arsye t\u00eb shumta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, por nj\u00ebra prej tyre \u00ebsht\u00eb mungesa e kapitalit sip\u00ebrmarr\u00ebs t\u00eb mjaftuesh\u00ebm q\u00eb kompanit\u00eb e reja me teknologji t\u00eb lart\u00eb t\u00eb rriten n\u00eb Evrop\u00eb, dhe vazhdimi i p\u00ebrhapjes s\u00eb barrierave q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb rritjen p\u00ebrtej Atlantikut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cNe kemi kaq shum\u00eb potencial, por v\u00ebrtet duhet ta shpalosim at\u00eb,\u201d<\/em> tha Von der Leyen k\u00ebt\u00eb muaj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cKjo megjithat\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt urgjence dhe t\u00eb jemi t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb kuvert\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por qeverit\u00eb komb\u00ebtare thon\u00eb se ndjenja e urgjenc\u00ebs ose rrezikut ekonomik e nevojshme p\u00ebr t\u00eb detyruar kompromise ende mungon, me hartuesit e politikave q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj k\u00ebnaqen me ndryshime t\u00eb vogla n\u00eb rregulloret e BE-s\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb thjeshtimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cDuket se \u00e7do takim, \u00e7do fjalim, \u00e7do intervist\u00eb p\u00ebrfundon me ne duke th\u00ebn\u00eb: \u201cSigurisht nj\u00eb prioritet ky\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimi i konkurrueshm\u00ebris\u00eb dhe rregullimi i tregut t\u00eb vet\u00ebm\u2019 ose \u00e7far\u00ebdo qoft\u00eb,\u201d tha nj\u00eb ambasador i nj\u00eb shteti an\u00ebtar t\u00eb BE-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb zgjidhje \u00ebsht\u00eb t\u00eb ecet p\u00ebrpara n\u00eb grupe m\u00eb t\u00eb vogla t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb BE-s\u00eb, nj\u00eb ide e favorizuar nga Carlos Cuerpo, ministri i Ekonomis\u00eb i Spanj\u00ebs. Cuerpo po shtyn p\u00ebr nj\u00eb \u201ckoalicion t\u00eb t\u00eb gatshm\u00ebve\u201d p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar integrimin. Kjo do nxiste vendet t\u00eb ecin p\u00ebrpara nga \u201cfrika se mos humbasin di\u00e7ka\u201d, tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cK\u00ebto qasje nga posht\u00eb-lart mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si nj\u00eb katalizator. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shkosh nga 27 tregje t\u00eb cop\u00ebzuara n\u00eb nj\u00eb treg me nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb vetme, por ne mund t\u00eb punojm\u00eb n\u00eb hapa dhe shpresojm\u00eb se kjo do t\u00eb ndihmoj\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb ide m\u00eb radikale e parashtruar nga akademik\u00ebt Luis Garicano, Bengt Holmstr\u00f6m dhe Nicolas Petit n\u00eb nj\u00eb punim t\u00eb ri do ishte q\u00eb BE-ja t\u00eb p\u00ebrqendroj\u00eb t\u00eb gjitha p\u00ebrpjekjet e saj n\u00eb \u201cmandatin thelb\u00ebsor t\u00eb integrimit ekonomik\u201d duke p\u00ebrdorur t\u00eb gjitha fuqit\u00eb e saj ligjore \u201cfederale\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo do p\u00ebrfshinte hapjen e tregjeve duke p\u00ebrdorur rregullore t\u00eb BE-s\u00eb, t\u00eb cilat nuk lejojn\u00eb asnj\u00eb ndryshim komb\u00ebtar, eliminimin e fuqive rregullatore komb\u00ebtare n\u00eb fushat e kompetenc\u00ebs \u201cekskluzive\u201d t\u00eb BE-s\u00eb dhe krijimin e gjykatave tregtare t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbatuar njohjen e nd\u00ebrsjell\u00eb t\u00eb standardeve komb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cBE-ja nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb traktat t\u00eb ri apo fuqi t\u00eb reja,\u201d<\/em> shkruajn\u00eb ata.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cAjo thjesht ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb fokus t\u00eb vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb q\u00ebllim: prosperitetin ekonomik.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>VINI RE<\/strong>:<\/span> Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.ft.com\/content\/cbfd8af4-b3a8-4ade-9831-6cb7cf836745\">Financial Times<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrgatiti p\u00ebr <span style=\"color: #0000ff;\">Hashtag.al,<\/span> Klodian Manjani<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekonomia e Evrop\u00ebs ndihej e ngadalt\u00eb dhe e rrethuar nga konkrrenca globale. Sektori i saj i avancuar i teknologjis\u00eb kishte mbetur prapa, nd\u00ebrsa fuqit\u00eb prodhuese si SHBA-ja dhe vendet e Azis\u00eb po ngjiteshin lart. P\u00ebr bizneset, edhe zhvendosja e gj\u00ebrave m\u00eb t\u00eb thjeshta brenda Evrop\u00ebs dukej se p\u00ebrfshinte tortura burokratike. \u201cA \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr optimiste t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":774435,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-774434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=774434"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774441,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774434\/revisions\/774441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/774435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=774434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=774434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=774434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}