{"id":774047,"date":"2025-11-29T14:16:46","date_gmt":"2025-11-29T13:16:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=774047"},"modified":"2025-11-29T14:16:46","modified_gmt":"2025-11-29T13:16:46","slug":"studimi-rezervat-ujore-te-evropes-po-shterojne-per-shkak-te-krizes-klimatike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/11\/29\/studimi-rezervat-ujore-te-evropes-po-shterojne-per-shkak-te-krizes-klimatike\/","title":{"rendered":"Studimi &#8211; Rezervat ujore t\u00eb Evrop\u00ebs po shterojn\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs klimatike","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-774048\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Screenshot-2025-11-29-051411-300x173.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"173\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Screenshot-2025-11-29-051411-300x173.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Screenshot-2025-11-29-051411-760x440.png 760w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Screenshot-2025-11-29-051411-250x145.png 250w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Screenshot-2025-11-29-051411.png 762w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rezervat ujore n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs po pak\u00ebsohen me ritme alarmante, tregojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e reja nga dy dekada vrojtime satelitore, me ujin e \u00ebmb\u00ebl q\u00eb po zhduket n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn jugore dhe qendrore, nga Spanja e Italia deri n\u00eb Poloni dhe disa zona t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shkenc\u00ebtar\u00ebt e University College London (UCL), n\u00eb bashk\u00ebpunim me Watershed Investigations dhe <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2025\/nov\/29\/climate-crisis-depleting-europe-groundwater-reserves-analysis\"><em>The Guardian<\/em><\/a><\/span>, analizuan t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb grumbulluara nga satelit\u00ebt gjat\u00eb periudh\u00ebs 2002\u20132024, t\u00eb cil\u00ebt matin ndryshimet n\u00eb fush\u00ebn gravitacionale t\u00eb Tok\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr shkak se uji ka pesh\u00eb t\u00eb madhe, l\u00ebvizjet e uj\u00ebrave n\u00ebntok\u00ebsore, lumenjve, liqeneve, lag\u00ebshtis\u00eb s\u00eb tok\u00ebs dhe akullnajeve shfaqen qart\u00eb n\u00eb sinjalet gravimetrike, duke i lejuar satelit\u00ebt t\u00eb \u201cpeshojn\u00eb\u201d sasin\u00eb e ujit t\u00eb depozituar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rezultatet tregojn\u00eb nj\u00eb \u00e7ekuilib\u00ebr t\u00eb fort\u00eb: veriut dhe veriper\u00ebndimit t\u00eb kontinentit \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht Skandinavis\u00eb, disa pjes\u00ebve t\u00eb Britanis\u00eb dhe Portugalis\u00eb, po u shtohet lag\u00ebshtia, nd\u00ebrsa zona t\u00eb t\u00ebra n\u00eb jug dhe juglindje, duke p\u00ebrfshir\u00eb pjes\u00eb t\u00eb MB-s\u00eb, Spanj\u00ebs, Italis\u00eb, Franc\u00ebs, Zvicr\u00ebs, Gjermanis\u00eb, Rumanis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs, po p\u00ebrjetojn\u00eb tharje t\u00eb vazhdueshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se ndikimi i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i kriz\u00ebs klimatike \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat. Profesor Mohammad Shamsudduha nga UCL deklaroi se krahasimi i t\u00eb dh\u00ebnave satelitore t\u00eb ujit tok\u00ebsor me t\u00eb dh\u00ebnat klimatike tregon nj\u00eb korrelacion t\u00eb qart\u00eb dhe duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb sinjal alarmi p\u00ebr politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit q\u00eb ende hezitojn\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarrin veprime p\u00ebr uljen e emetimeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0Ai theksoi se bota nuk po flet m\u00eb p\u00ebr kufizimin e ngrohjes n\u00eb 1.5 grad\u00eb Celsius, nd\u00ebrsa planeti po shkon drejt rritjes me 2 grad\u00eb mbi nivelet para-industriale dhe pasojat tashm\u00eb po shihen qart\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb analiz\u00eb e m\u00ebtejshme e b\u00ebr\u00eb nga k\u00ebrkuesi Arifin, i cili izoloi rezervat e ujit n\u00ebntok\u00ebsor nga t\u00eb dh\u00ebnat totale, konfirmoi se prirjet e uj\u00ebrave t\u00eb n\u00ebndhesh\u00ebm pasqyrojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin model, duke v\u00ebrtetuar se edhe rezervat e fshehura t\u00eb ujit t\u00eb \u00ebmb\u00ebl n\u00eb Evrop\u00eb po pak\u00ebsohen ndjesh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Trendet n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar paraqiten t\u00eb p\u00ebrziera. Sipas Shamsudduha, per\u00ebndimi i vendit po b\u00ebhet m\u00eb i lag\u00ebsht nd\u00ebrsa lindja po shteron, dhe ky ndryshim po forcohet vit pas viti. Edhe pse reshjet totale mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, apo madje n\u00eb rritje t\u00eb leht\u00eb, modeli i reshjeve po ndryshon, me shira m\u00eb t\u00eb rr\u00ebmbyesh\u00ebm dhe periudha m\u00eb t\u00eb gjata that\u00ebsire, sidomos gjat\u00eb ver\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Uji n\u00ebntok\u00ebsor, i cili zakonisht konsiderohet m\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm se ai sip\u00ebrfaq\u00ebsor, \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u rigjeneruar p\u00ebr shkak t\u00eb reshjeve t\u00eb forta verore q\u00eb shkaktojn\u00eb p\u00ebrmbytje dhe rrjedhje sip\u00ebrfaq\u00ebsore, nd\u00ebrsa sezoni i rikarikimit dim\u00ebror po shkurtohet. N\u00eb juglindje t\u00eb Anglis\u00eb, ku rreth 70% e furnizimit me uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm vjen nga n\u00ebntoka, k\u00ebto ndryshime mund t\u00eb sjellin sfida serioze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb Evropiane t\u00eb Mjedisit, sasia totale e ujit t\u00eb marr\u00eb nga burimet sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore n\u00eb BE ka r\u00ebn\u00eb mes viteve 2000 dhe 2022, por p\u00ebrdorimi i ujit n\u00ebntok\u00ebsor \u00ebsht\u00eb rritur me 6%, kryesisht p\u00ebr furnizim publik (18%) dhe bujq\u00ebsi (17%). Uji n\u00ebntok\u00ebsor \u00ebsht\u00eb burim jetik, duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb 62% t\u00eb furnizimit publik dhe 33% t\u00eb k\u00ebrkesave bujq\u00ebsore n\u00eb vitin 2022.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Komisioni Evropian ka theksuar se strategjia e rezistenc\u00ebs ndaj ujit synon t&#8217;i ndihmoj\u00eb vendet an\u00ebtare t\u00eb p\u00ebrshtasin menaxhimin e burimeve ujore p\u00ebrball\u00eb ndryshimeve klimatike dhe presioneve t\u00eb tjera njer\u00ebzore. Strategjia synon nd\u00ebrtimin e nj\u00eb \u201cekonomie t\u00eb zgjuar t\u00eb ujit\u201d dhe k\u00ebrkon rritjen e efikasitetit me t\u00eb pakt\u00ebn 10% deri n\u00eb vitin 2030. Duke qen\u00eb se humbjet n\u00eb rrjetin e tubacioneve variojn\u00eb nga 8% deri n\u00eb 57% n\u00eb BE, reduktimi i rrjedhjeve dhe modernizimi i infrastruktur\u00ebs mbeten ky\u00e7e.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Hannah Cloke, profesore e hidrologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Reading, tha se trendet afatgjata jan\u00eb shqet\u00ebsuese, sidomos pas periudhave t\u00eb fundit t\u00eb that\u00ebsive t\u00eb m\u00ebdha dhe paralajm\u00ebrimeve se edhe ky dim\u00ebr mund t\u00eb ket\u00eb reshje m\u00eb t\u00eb pakta se zakonisht. N\u00ebse nuk sigurohet sasia e duhur e reshjeve deri n\u00eb pranver\u00eb e ver\u00eb, Anglia mund t\u00eb p\u00ebrballet me kufizime t\u00eb ashpra t\u00eb furnizimit, gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsonte jet\u00ebn e p\u00ebrditshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Agjencia e Mjedisit n\u00eb Angli ka paralajm\u00ebruar se vendi duhet t\u00eb p\u00ebrgatitet p\u00ebr vazhdimin e that\u00ebsir\u00ebs deri n\u00eb vitin 2026 n\u00ebse nuk ka reshje t\u00eb mjaftueshme gjat\u00eb vjesht\u00ebs dhe dimrit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, ministrja e ujit, Emma Hardy, deklaroi se qeveria po nd\u00ebrmerr masa t\u00eb vendosura, p\u00ebrfshir\u00eb nd\u00ebrtimin e n\u00ebnt\u00eb rezervuar\u00ebve t\u00eb rinj p\u00ebr t\u00eb siguruar rezistenc\u00eb afatgjat\u00eb t\u00eb furnizimit me uj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por Cloke tha se k\u00ebto projekte t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb dekada p\u00ebr t\u2019u finalizuar nuk e zgjidhin problemin e menj\u00ebhersh\u00ebm. Ajo n\u00ebnvizoi nevoj\u00ebn p\u00ebr rikuperim t\u00eb ujit, p\u00ebrdorim m\u00eb t\u00eb kursyer, ndarje t\u00eb ujit t\u00eb pijsh\u00ebm nga uji i ricikluar dhe aplikim t\u00eb zgjidhjeve natyrore n\u00eb zhvillimet urbane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shkenc\u00ebtar\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se tharja e Evrop\u00ebs do t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb gjera, duke goditur sigurin\u00eb ushqimore, bujq\u00ebsin\u00eb dhe ekosistemet q\u00eb varen nga uji, ve\u00e7an\u00ebrisht habitate t\u00eb ushqyera nga uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore. Rezervat q\u00eb po tkurret n\u00eb Spanj\u00eb mund t\u00eb ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb Britanin\u00eb q\u00eb varet shum\u00eb nga prodhimet e frutave t\u00eb importuara nga vendet e Europ\u00ebs jugore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fenomenet klimatike q\u00eb p\u00ebr dekada jan\u00eb par\u00eb n\u00eb jugun global, nga Azia Jugore te Afrika dhe Lindja e Mesme, tani po shfaqen \u201cshum\u00eb m\u00eb af\u00ebr sht\u00ebpis\u00eb\u201d, nd\u00ebrsa ndikimet e ndryshimit klimatik jan\u00eb t\u00eb dukshme n\u00eb vet\u00eb kontinentin evropian. Shamsudduha tha se vendet duhet t\u00eb pranojn\u00eb realitetin e kriz\u00ebs klimatike dhe t\u00eb p\u00ebrqafojn\u00eb qasje t\u00eb reja, edhe t\u00eb pazakonshme, p\u00ebrfshir\u00eb mbledhjen masive t\u00eb ujit t\u00eb shiut edhe n\u00eb vende si Mbret\u00ebria e Bashkuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb shkall\u00eb globale, zona t\u00eb thata po shfaqen n\u00eb Lindjen e Mesme, Azi, Amerik\u00ebn e Jugut, bregun per\u00ebndimor t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Kanadas\u00eb, nd\u00ebrsa Grenlanda, Islanda dhe Svalbardi po p\u00ebrjetojn\u00eb gjithashtu tkurje dramatike t\u00eb rezervave ujore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb Iran, Teherani po i afrohet \u201cdit\u00ebs zero\u201d, kur uj\u00ebsjell\u00ebsi mund t\u00eb ndaloj\u00eb s\u00eb funksionuari, dhe autoritetet tashm\u00eb po planifikojn\u00eb racionimin. Presidenti i vendit, Masoud Pezeshkian, ka paralajm\u00ebruar se n\u00ebse racionimi d\u00ebshton, kryeqyteti mund t\u00eb detyrohet t\u00eb evakuohet.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Rezervat ujore n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs po pak\u00ebsohen me ritme alarmante, tregojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e reja nga dy dekada vrojtime satelitore, me ujin e \u00ebmb\u00ebl q\u00eb po zhduket n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn jugore dhe qendrore, nga Spanja e Italia deri n\u00eb Poloni dhe disa zona t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar. Shkenc\u00ebtar\u00ebt e University College [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":774048,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-774047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=774047"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774049,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774047\/revisions\/774049"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/774048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=774047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=774047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=774047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}