{"id":772327,"date":"2025-11-19T21:37:17","date_gmt":"2025-11-19T20:37:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=772327"},"modified":"2025-11-19T21:37:17","modified_gmt":"2025-11-19T20:37:17","slug":"figurina-12000-vjecare-e-gruas-me-shpendin-ofron-nje-veshtrim-mbi-besimet-parahistorike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/11\/19\/figurina-12000-vjecare-e-gruas-me-shpendin-ofron-nje-veshtrim-mbi-besimet-parahistorike\/","title":{"rendered":"Figurina\u00a012000 vje\u00e7are\u00a0e gruas me shpendin ofron nj\u00eb v\u00ebshtrim mbi besimet parahistorike","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-772328\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/FEB3H2VDJFMA3OQZW3CZYKGQEA.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"854\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/FEB3H2VDJFMA3OQZW3CZYKGQEA.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/FEB3H2VDJFMA3OQZW3CZYKGQEA-300x267.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/FEB3H2VDJFMA3OQZW3CZYKGQEA-768x683.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb figurin\u00eb balte rreth 12,000 vje\u00e7are q\u00eb u zbulua n\u00eb vendin e nj\u00eb fshati parahistorik me pamje nga Liqeni i Galiles\u00eb n\u00eb Izraelin verior, p\u00ebrshkruan nj\u00eb grua dhe nj\u00eb pat\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrshkrimet m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb bot\u00eb t\u00eb nj\u00eb skene mitologjike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit than\u00eb se figurina, rreth 3.7 cm e lart\u00eb, u zbulua brenda nj\u00eb strukture gjysm\u00ebrrethore prej guri rreth 5 metra n\u00eb diamet\u00ebr n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb quajtur Nahal Ein Gev II. Fshati ishte pjes\u00eb e kultur\u00ebs Natufiane t\u00eb Azis\u00eb Jugper\u00ebndimore, e cila kaloi tranzicionin parahistorik midis gjuetar\u00ebve nomad\u00eb dhe komuniteteve t\u00eb vendosura bazuar n\u00eb bujq\u00ebsi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00cbsht\u00eb figurina m\u00eb e hershme e njohur n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn q\u00eb tregon nd\u00ebrveprimin njer\u00ebzor me nj\u00eb kafsh\u00eb, sipas Laurent Davin, nj\u00eb studiues n\u00eb arkeologji n\u00eb Universitetin Hebraik t\u00eb Jeruzalemit dhe autori kryesor i studimit t\u00eb publikuar t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb revist\u00ebn Proceedings of the National Academy of Sciences. \u00cbsht\u00eb gjithashtu portretizimi m\u00eb i vjet\u00ebr natyralist\u00a0i nj\u00eb gruaje n\u00eb artin e Azis\u00eb Jugper\u00ebndimore, tha Davin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pata \u00ebsht\u00eb pozicionuar n\u00eb shpin\u00ebn e gruas s\u00eb ulur me krah\u00ebt e hapur n\u00eb nj\u00eb sjellje tipike \u00e7ift\u00ebzimi. Skena ofron nj\u00eb v\u00ebshtrim n\u00eb sistemin e besimit t\u00eb k\u00ebsaj kulture parahistorike, tha arkeologia e Universitetit Hebraik dhe bashk\u00ebautorja e studimit, Leore Grosman.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Ne e interpretuam sken\u00ebn e nd\u00ebrveprimit si p\u00ebrshkrimin e \u00e7ift\u00ebzimit t\u00eb<\/i><\/em><em><i>\u00a0p\u00ebrfytyruar <\/i><\/em><em><i>midis nj\u00eb shpirti kafsh\u00ebsh dhe nj\u00eb njeriu. Kjo tem\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e zakonshme n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb animiste n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn n\u00eb situata specifike si \u00ebndrrat erotike, vizionet shamaniste dhe mitet,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0tha Grosman.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Animizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem besimi q\u00eb pohon se gj\u00ebrat natyrore &#8211;\u00a0organizmat e gjall\u00eb si bim\u00ebt dhe kafsh\u00ebt dhe objektet e pajeta si shk\u00ebmbinjt\u00eb dhe lumenjt\u00eb &#8211;\u00a0zot\u00ebrojn\u00eb nj\u00eb esenc\u00eb shpirt\u00ebrore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Skena n\u00eb vetvete <\/i><\/em><em><i>&#8211;<\/i><\/em><em><i>\u00a0q\u00eb p\u00ebrshkruan nj\u00eb nd\u00ebrveprim t\u00eb seksualizuar midis nj\u00eb njeriu dhe nj\u00eb kafshe <\/i><\/em><em><i>&#8211;<\/i><\/em><em><i>\u00a0\u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb tradite t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb mite. Imazhe t\u00eb tilla rrall\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb jen\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillta. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ato shpesh simbolizojn\u00eb pjellorin\u00eb, besimet shpirt\u00ebrore ose shenjt\u00ebrin\u00eb e jet\u00ebs,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0tha antropologia e Universitetit t\u00eb Connecticut dhe bashk\u00ebautorja e studimit, Natalie Munro.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;N\u00eb shum\u00eb mite n\u00ebp\u00ebr histori dhe kultura, per\u00ebndit\u00eb ose qeniet marrin forma hibride njeri-kafsh\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb kuptime simbolike, jo aktivitet seksual aktual,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0tha Munro.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-772329\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/IQD2UI5SFRJCJJIDFTVC2N5DZY.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/IQD2UI5SFRJCJJIDFTVC2N5DZY.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/IQD2UI5SFRJCJJIDFTVC2N5DZY-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/IQD2UI5SFRJCJJIDFTVC2N5DZY-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Figurina duket t\u00eb jet\u00eb shembulli m\u00eb i vjet\u00ebr i nj\u00eb skene mitologjike n\u00eb Azin\u00eb Jugper\u00ebndimore dhe nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb vjetrit n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, por \u00ebsht\u00eb m\u00eb e re, p\u00ebr shembull, se nj\u00eb sken\u00eb e dukshme mitologjike mes pikturave t\u00eb Shpell\u00ebs Lascaux n\u00eb Franc\u00eb q\u00eb datojn\u00eb rreth 18,000 vjet m\u00eb par\u00eb, than\u00eb studiuesit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Figurina u skulpturua nga balta e cila u la t\u00eb thahej p\u00ebrpara se t\u00eb piqej p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, dhe m\u00eb von\u00eb u ngjyros me nj\u00eb pigment t\u00eb kuq, gjurm\u00ebt e t\u00eb cilit mbijetojn\u00eb. Nj\u00eb gjurm\u00eb gishti e skulptorit mund t\u00eb shihet n\u00eb figurin\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Objekti shfaq risit\u00eb e reja artistike p\u00ebr koh\u00ebn e tij. Skulptori p\u00ebrdori drit\u00ebn dhe hijen p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb ndjenj\u00eb thell\u00ebsie dhe perspektive, metoda q\u00eb do lul\u00ebzonin plot\u00ebsisht shum\u00eb m\u00eb von\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Duke pasur parasysh m\u00ebnyr\u00ebn se si u modelua, me nj\u00eb theks n\u00eb profilin e saj t\u00eb majt\u00eb, ne e dim\u00eb se kjo figurin\u00eb ndoshta u ekspozua n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb drit\u00eb, nga dielli ose nj\u00eb vat\u00ebr zjarri, n\u00eb profilin e saj t\u00eb majt\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbuluar loj\u00ebn e drit\u00ebs dhe hijeve q\u00eb sjell n\u00eb jet\u00eb nd\u00ebrveprimin midis pat\u00ebs dhe gruas,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0tha Davin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Figura t\u00eb tilla mund t\u00eb ken\u00eb sh\u00ebrbyer si ornamente, hajmali me veti magjike ose mbrojt\u00ebse, ose si mjete p\u00ebr t\u00eb treguar histori. Kjo mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb instalimi t\u00eb inskenuar q\u00eb banor\u00ebt e fshatit do t\u00eb vinin p\u00ebr ta v\u00ebzhguar, tha Davin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb nj\u00eb moment, ajo u varros n\u00eb mbushjen e struktur\u00ebs ku studiuesit e gjet\u00ebn s\u00eb bashku me objekte t\u00eb tjera q\u00eb zot\u00ebronin kuptim ritual si nj\u00eb rezerv\u00eb me dh\u00ebmb\u00eb njer\u00ebzor\u00eb dhe mbetjet e nj\u00eb f\u00ebmije, shkruan <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/science\/figurine-woman-goose-offers-peek-prehistoric-beliefs-2025-11-17\/\">Reuters<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Njer\u00ebzit e kultur\u00ebs Natufiane ishin gjuetar\u00ebt-mbledh\u00ebs t\u00eb par\u00eb n\u00eb Azin\u00eb Jugper\u00ebndimore q\u00eb p\u00ebrshtat\u00ebn nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese t\u00eb ngulitur n\u00eb nj\u00eb vend, nj\u00eb shnd\u00ebrrim dramatik q\u00eb i parapriu\u00a0p\u00ebrshtatjes s\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb. Banor\u00ebt e k\u00ebtij fshati gjuanin gazela, praktikonin zeje t\u00eb p\u00ebrpunuara, duke p\u00ebrfshir\u00eb thurjen, dhe mblidhnin l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para af\u00ebr si stralli dhe g\u00eblqerja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vendi mbante mbetje patash, me d\u00ebshmi t\u00eb gjuetis\u00eb, therjes dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb pend\u00ebve. Ve\u00e7an\u00ebrisht, skena e figurin\u00ebs ishte e palidhur me gjuetin\u00eb.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb figurin\u00eb balte rreth 12,000 vje\u00e7are q\u00eb u zbulua n\u00eb vendin e nj\u00eb fshati parahistorik me pamje nga Liqeni i Galiles\u00eb n\u00eb Izraelin verior, p\u00ebrshkruan nj\u00eb grua dhe nj\u00eb pat\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrshkrimet m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb bot\u00eb t\u00eb nj\u00eb skene mitologjike. Studiuesit than\u00eb se figurina, rreth 3.7 cm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":772328,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-772327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=772327"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":772330,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772327\/revisions\/772330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/772328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=772327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=772327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=772327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}