{"id":769628,"date":"2025-11-05T10:45:24","date_gmt":"2025-11-05T09:45:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=769628"},"modified":"2025-11-05T10:48:54","modified_gmt":"2025-11-05T09:48:54","slug":"tryeza-per-kodin-e-ri-penal-kreu-i-gjl-sadushi-akti-me-i-rendesishem-pas-kushtetutes-ndikon-ne-lirite-e-qytetareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/11\/05\/tryeza-per-kodin-e-ri-penal-kreu-i-gjl-sadushi-akti-me-i-rendesishem-pas-kushtetutes-ndikon-ne-lirite-e-qytetareve\/","title":{"rendered":"Tryeza p\u00ebr Kodin e ri Penal, kreu i GJL, Sadushi: Akti m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm pas Kushtetut\u00ebs, ndikon n\u00eb lirit\u00eb e qytetar\u00ebve","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"

\"\"<\/span><\/p>\n

Kryetari i Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, Sokol Sadushi, gjat\u00eb prezantimit t\u00eb q\u00ebndrimit institucional t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb mbi projektin e ri t\u00eb Kodit Penal, n\u00eb nj\u00eb tryez\u00eb me Ministrin e Drejt\u00ebsis\u00eb dhe grupin e pun\u00ebs p\u00ebr reform\u00ebn penale n\u00ebnvizoi se q\u00ebndrimi i Gjykat\u00ebs nuk duhet par\u00eb si kund\u00ebrshtim ndaj reform\u00ebs, por si detyrim profesional e moral p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, m\u00eb t\u00eb qart\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb besueshme. <\/span><\/p>\n

Ai theksoi se Kodi Penal, si akti m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm pas Kushtetut\u00ebs, prek jet\u00ebn, lirit\u00eb dhe dinjitetin e qytetar\u00ebve dhe k\u00ebrkon nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb fort\u00eb metodologjike e filozofike.<\/span><\/p>\n

Fjala e plot\u00eb:<\/b><\/span><\/p>\n

Jam sot k\u00ebtu, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, p\u00ebr t\u00eb paraqitur q\u00ebndrimin ton\u00eb institucional mbi projektin e ri t\u00eb Kodit Penal, nj\u00eb akt q\u00eb prek vet\u00eb themelin mbi t\u00eb cil\u00ebn ngrihet drejt\u00ebsia.<\/span><\/p>\n

Ky q\u00ebndrim, sado kritik, nuk duhet t\u00eb shihet si refuzim ndaj reform\u00ebs penale, por si detyrim profesional dhe moral i gjith\u00eb trup\u00ebs gjyq\u00ebsore, si nj\u00eb thirrje p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, m\u00eb t\u00eb qart\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb besueshme, sepse drejt\u00ebsia nuk matet me shpejt\u00ebsin\u00eb e miratimit t\u00eb ligjeve, por me cil\u00ebsin\u00eb e mendimit intelektual, q\u00eb shoq\u00ebron \u00e7do dispozit\u00eb q\u00eb prek t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e njeriut.<\/span><\/p>\n

Kodi Penal, si akti m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm pas Kushtetut\u00ebs, ndikon n\u00eb jet\u00ebn, dinjitetin dhe lirit\u00eb e qytetar\u00ebve, n\u00eb pun\u00ebn e gjyqtar\u00ebve e prokuror\u00ebve, n\u00eb politikat e siguris\u00eb dhe n\u00eb kultur\u00ebn juridike t\u00eb vendit. Hartimi i tij nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ushtrim teknik, por nj\u00eb prov\u00eb e pjekuris\u00eb juridike dhe morale t\u00eb shtetit.<\/span><\/p>\n

N\u00eb praktik\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb evropiane, hartimi i nj\u00eb Kodi t\u00eb ri nuk fillon me shkrimin e neneve, por me nd\u00ebrtimin e nj\u00eb metodologjie t\u00eb qart\u00eb, q\u00eb p\u00ebrcakton filozofin\u00eb e drejt\u00ebsis\u00eb penale. Kjo faz\u00eb p\u00ebrgatitore, e nd\u00ebrtuar mbi transparenc\u00eb dhe gjithp\u00ebrfshirje bashkon gjyqtar\u00eb, prokuror\u00eb, akademik\u00eb, avokat\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb institucioneve t\u00eb ekzekutimit t\u00eb vendimeve, kriminolog\u00eb, psikolog\u00eb, sociolog\u00eb, statisticien\u00eb, e p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile.<\/span><\/p>\n

Ndryshe nga praktikat m\u00eb t\u00eb mira, procesi aktual i hartimit t\u00eb projektit nuk duket se \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur mbi nj\u00eb metodologji t\u00eb till\u00eb. Relacioni shpjegues p\u00ebrmend nevoj\u00ebn p\u00ebr reform\u00eb, por nuk shpjegon m\u00ebnyr\u00ebn e nd\u00ebrtimit. Mungon dokumenti orientues q\u00eb p\u00ebrcakton filozofin\u00eb e re t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb penale dhe analiza e ndikimit kriminologjik, ekonomik e social t\u00eb ndryshimeve t\u00eb propozuara. <\/span><\/p>\n

Konsultimi institucional ka qen\u00eb i kufizuar dhe i pjessh\u00ebm. Si pasoj\u00eb, projekti, ndon\u00ebse voluminoz dhe me risi, mbetet i paqart\u00eb n\u00eb disa pjes\u00eb dhe i pabarazpeshuar n\u00eb filozofi, duke rrezikuar q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb thjeshtoj\u00eb sistemin penal, ta b\u00ebj\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb zbatim.<\/span><\/p>\n

Kur u prezantua projekti n\u00eb korrik, ngrita disa pyetje q\u00eb mbeten thelb\u00ebsore edhe sot: A \u00ebsht\u00eb ky Kod i qart\u00eb dhe funksional? A \u00ebsht\u00eb human dhe proporcional? A i flet qytetarit apo profesionist\u00ebve? A ndihmon n\u00eb konsolidimin e praktik\u00ebs gjyq\u00ebsore apo krijon m\u00eb shum\u00eb dilema? K\u00ebto nuk jan\u00eb pyetje retorike, por thelbi i reflektimit p\u00ebr nj\u00eb reform\u00eb, q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb fytyr\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb son\u00eb penale p\u00ebr dekadat e ardhshme.<\/span><\/p>\n

Pas publikimit t\u00eb projektit t\u00eb Kodit Penal dhe hapjes s\u00eb konsultimeve publike, Gjykata e Lart\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb aktivisht n\u00eb proces, p\u00ebrmes nj\u00eb analize t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb zhvilluar nga gjyqtar\u00ebt dhe k\u00ebshilltar\u00ebt ligjor\u00eb t\u00eb Kolegjit Penal. Kjo analiz\u00eb, e mb\u00ebshtetur n\u00eb praktik\u00ebn gjyq\u00ebsore dhe n\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb ligj penal t\u00eb zbatuesh\u00ebm dhe t\u00eb drejt\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbledhur n\u00eb nj\u00eb dokument t\u00eb plot\u00eb prej afro 50 faqesh, me v\u00ebrejtje, komente dhe propozime konkrete. I hartuar me seriozitet profesional dhe miratuar nga Mbledhja e P\u00ebrgjithshme e Gjyqtar\u00ebve t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, ai i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb zyrtarisht Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb dhe Grupit t\u00eb Pun\u00ebs, dhe sot paraqitet n\u00eb k\u00ebt\u00eb tryez\u00eb si shprehje e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb institucionale dhe e reflektimit profesional t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb.<\/span><\/p>\n

N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij materiali, por edhe t\u00eb ngjashm\u00ebve t\u00eb tij, t\u00eb paraqitura me siguri edhe nga insitucionet e tjera, q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb tryez\u00eb, procesi i reform\u00ebs merr seriozitetin dhe besueshm\u00ebrin\u00eb, q\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb nd\u00ebrhyrje e k\u00ebsaj r\u00ebnd\u00ebsie. Dokumenti evidenton \u00e7\u00ebshtjet themelore, q\u00eb meritojn\u00eb reflektim dhe rishikim t\u00eb kujdessh\u00ebm, me synimin q\u00eb Kodi i ri Penal t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb instrument i drejt\u00ebsis\u00eb moderne, i qart\u00eb n\u00eb filozofi, i zbatuesh\u00ebm n\u00eb praktik\u00eb dhe n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb besimit t\u00eb qytetar\u00ebve tek ligji.<\/span><\/p>\n

T\u00eb nderuar pjes\u00ebmarr\u00ebs,<\/span>
\nDuke vijuar me q\u00ebndrimin institucional t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, m\u00eb lejoni t\u00eb ndalem n\u00eb disa \u00e7\u00ebshtje themelore, q\u00eb ka evidentuar analiza e b\u00ebr\u00eb mbi projektin e ri t\u00eb Kodit Penal, \u00e7\u00ebshtje q\u00eb prekin vet\u00eb filozofin\u00eb, struktur\u00ebn dhe drejtimin e k\u00ebsaj reforme. Kjo analiz\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar mbi pes\u00eb shtylla kryesore, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb baz\u00ebn e nj\u00eb politike penale moderne, t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/span><\/p>\n

Qart\u00ebsia dhe siguria juridike<\/span>
\nNj\u00eb Kod Penal q\u00eb nuk flet qart\u00eb, nuk mund t\u00eb garantoj\u00eb drejt\u00ebsi.<\/span>
\nProjekti aktual, me mbi 950 nene, shpesh t\u00eb mbingarkuara e t\u00eb paqarta, rrezikon t\u00eb zhvendos\u00eb theksin nga mbrojtja e lirive, drejt forcimit t\u00eb nd\u00ebrhyrjes shtet\u00ebrore. Edhe pse riafirmon ndalimin e d\u00ebnimit pa ligj (neni 2), mungon nj\u00eb dispozit\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledh\u00eb filozofin\u00eb moderne t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs penale: se nd\u00ebshkimi \u00ebsht\u00eb mjeti i fundit, nd\u00ebrsa liria \u00ebsht\u00eb parimi themelor<\/span><\/p>\n

V\u00ebrehet se dispozita ky\u00e7e p\u00ebrmbajn\u00eb formulime t\u00eb paqarta, q\u00eb krijojn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr interpretime t\u00eb ndryshme nga gjykatat, duke cenuar parimin nullum crimen, nulla poena sine lege certa. N\u00eb disa dispozita thelb\u00ebsore, si neni 18 q\u00eb p\u00ebrkufizon \u201cvepr\u00ebn penale\u201d, nd\u00ebrthuren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pasakt\u00eb element\u00eb material\u00eb me nocione procedurale, duke cenuar qart\u00ebsin\u00eb dhe koherenc\u00ebn e norm\u00ebs; neni 20 e p\u00ebrcakton lidhjen shkak\u00ebsore p\u00ebrmes shprehjes \u201cprobabilitet i lart\u00eb\u201d, nd\u00ebrsa n\u00eb dispozitat q\u00eb trajtojn\u00eb p\u00ebrgatitjen, tentativ\u00ebn, bashk\u00ebpunimin dhe format e faj\u00ebsis\u00eb etj, gjuha e p\u00ebrdorur krijon paqart\u00ebsi dhe hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr interpretime subjektive.<\/span><\/p>\n

Dispozitat q\u00eb lidhen me nd\u00ebrhyrjet n\u00eb lirin\u00eb e shprehjes dhe t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr informim, si p\u00ebr shembull nenet 235, 509, 517, 863, 865 t\u00eb projektit, k\u00ebrkojn\u00eb rishikim t\u00eb kujdessh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mos u kthyer n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrhyrje t\u00eb panevojshme n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri demokratike. Normat e reja duhet t\u00eb garantojn\u00eb ekuilibrin midis mbrojtjes s\u00eb autoritetit t\u00eb pushtetit gjyq\u00ebsor, t\u00eb drejtave t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve dhe liris\u00eb s\u00eb shprehjes, p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr informim.<\/span>
\nN\u00eb projekt v\u00ebrehen gjithashtu dispozita jasht\u00ebzakonisht t\u00eb gjata me mbi dy faqe t\u00eb formatit A4, si neni 175 p\u00ebr krimet e luft\u00ebs dhe neni 224 p\u00ebr aktet terroriste, \u00e7ka p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb shmangie serioze nga standardet e teknik\u00ebs legjislative dhe cenon qart\u00ebsin\u00eb e ligjit penal.<\/span><\/p>\n

Nj\u00eb gjuh\u00eb p\u00ebrshkruese, n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb gjuhe normative, e dob\u00ebson funksionin kufizues t\u00eb ligjit penal dhe rrezikon ta zhvendos\u00eb gjykimin nga analiza juridike te perceptimi personal, duke e b\u00ebr\u00eb ligjin m\u00eb pak t\u00eb parashikuesh\u00ebm dhe zbatimin e tij potencialisht arbitrar. <\/span><\/p>\n

N\u00eb fush\u00ebn penale, ku n\u00eb loj\u00eb \u00ebsht\u00eb liria e njeriut, \u00e7do paqart\u00ebsi \u00ebsht\u00eb rrezik, sepse hap rrug\u00eb p\u00ebr interpretim ose zbatim me analogji, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e ndaluar. Prandaj k\u00ebrkohet nj\u00eb rishikim i kujdessh\u00ebm i terminologjis\u00eb dhe struktur\u00ebs s\u00eb dispozitave, q\u00eb Kodi t\u00eb jet\u00eb i qart\u00eb, i kuptuesh\u00ebm dhe i parashikuesh\u00ebm, si nj\u00eb instrument q\u00eb forcon besimin e qytetar\u00ebve te drejt\u00ebsia.<\/span><\/p>\n

Koherenca sistemike dhe p\u00ebrputhshm\u00ebria evropiane<\/span><\/p>\n

Nj\u00eb Kod Penal i ri nuk mund t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb i shk\u00ebputur nga trupi i s\u00eb drejt\u00ebs.<\/span><\/p>\n

Koherenca sistemike dhe p\u00ebrputhshm\u00ebria evropiane n\u00ebnkuptojn\u00eb q\u00eb \u00e7do dispozit\u00eb penale t\u00eb jet\u00eb n\u00eb harmoni me kodet dhe ligjet e tjera themelore dhe me standardet e s\u00eb drejt\u00ebs evropiane.<\/span><\/p>\n

N\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb projektit v\u00ebrehet nj\u00eb p\u00ebrzierje e paqart\u00eb midis dispozitave materiale dhe atyre procedurale, si dhe mosp\u00ebrputhje me Kodin Civil, Kodin e Procedur\u00ebs Penale dhe ligjet e tjera. Disa nene q\u00eb trajtojn\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb natyr\u00ebs procedurale, si ato p\u00ebr masat mjek\u00ebsore dhe edukuese ndaj t\u00eb miturve (nenet 116\u2013120), p\u00ebr lirimin me kusht (nenet 175\u2013176) apo pezullimin e veprimtaris\u00eb s\u00eb personave juridik\u00eb (neni 125), duhen rregulluar n\u00eb Kodin e Procedur\u00ebs Penale, jo n\u00eb Kodin Penal.<\/span><\/p>\n

Gjithashtu, neni 546 q\u00eb parashikon vepr\u00ebn e vet\u00ebgjyq\u00ebsis\u00eb p\u00ebrs\u00ebrit rregullime q\u00eb tashm\u00eb trajtohen nga Kodi Civil, nd\u00ebrsa neni 539, p\u00ebr mosparaqitjen n\u00eb seanc\u00eb gjyq\u00ebsore, trajton \u00e7\u00ebshtje q\u00eb jan\u00eb objekt i legjislacionit disiplinor p\u00ebr gjyqtar\u00ebt, prokuror\u00ebt dhe avokat\u00ebt. Po ashtu, p\u00ebrfshirja e disa shkeljeve t\u00eb Kodit Rrugor si vepra penale krijon dublim normativ dhe e ngarkon pa nevoj\u00eb sistemin penal.<\/span><\/p>\n

K\u00ebto raste tregojn\u00eb munges\u00eb koherence nd\u00ebrkodike, q\u00eb c\u00ebnon integritetin e sistemit dhe zbatimin e unifikuar t\u00eb ligjit. Nj\u00eb Kod Penal modern duhet t\u00eb jet\u00eb i lidhur organikisht me rendin juridik dhe n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet evropiane p\u00ebr proporcionalitetin dhe parashikueshm\u00ebrin\u00eb. <\/span><\/p>\n

Vet\u00ebm nj\u00eb kod i till\u00eb, i integruar dhe i harmonizuar me parimet evropiane, mund t\u00eb garantoj\u00eb siguri juridike dhe besueshm\u00ebri n\u00eb procesin e integrimit.<\/span><\/p>\n

Dekriminalizimi dhe kufijt\u00eb e nd\u00ebrhyrjes penale \u2013 parimi i \u201cultima ratio\u201d<\/span>
\nShteti nd\u00ebshkon vet\u00ebm kur nuk ka mjete t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb parandaluar.<\/span>
\nKy \u00ebsht\u00eb themeli i \u00e7do sistemi penal modern: nd\u00ebshkimi si mjet i fundit, jo si zgjidhje e par\u00eb. Ligji penal nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb atje ku mjetet administrative, civile apo disiplinore jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb korrigjuar sjelljen. N\u00eb projektkod, ky parim nuk del qart\u00eb si filozofi udh\u00ebheq\u00ebse. P\u00ebrkundrazi, neni 3 zgjeron pa kriter fush\u00ebn e nd\u00ebrhyrjes penale, duke p\u00ebrfshir\u00eb sjellje q\u00eb n\u00eb sistemet evropiane trajtohen p\u00ebrmes p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb administrative ose civile. Disa dispozita, si nenet 599\u2013604 p\u00ebr detyrimet tatimore e fiskale, parashikojn\u00eb nd\u00ebshkime penale p\u00ebr vonesa n\u00eb pagesa mbi baz\u00eb vet\u00ebdeklarimi, mosparaqitje informacioni apo mosmbajtje dokumentacioni, sjellje q\u00eb duhet t\u00eb mbeten n\u00eb sfer\u00ebn administrative, p\u00ebr sa koh\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mashtrim apo fshehje t\u00eb q\u00ebllimshme. Neni 651, q\u00eb sanksionon mbajtjen e padrejt\u00eb t\u00eb dy cil\u00ebsive n\u00eb funksione publike, p\u00ebrb\u00ebn \u00e7\u00ebshtje disiplinore, jo penale. Po k\u00ebshtu, neni 667 p\u00ebr shkeljen e rregullave t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb pun\u00eb dublon norma ekzistuese p\u00ebr \u201cvrasje apo plagosje nga pakujdesia\u201d duke ngat\u00ebrruar p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb profesionale me at\u00eb penale. Ve\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsuese jan\u00eb neni 301 q\u00eb p\u00ebrfshin konfliktin e interesit si vep\u00ebr penale, megjith\u00ebse kjo rregullohet nga ligji administrativ, dhe neni 522 \u201cDh\u00ebnia e vendimit n\u00eb keqbesim\u201d, i cili, n\u00eb munges\u00eb kriteresh t\u00eb qarta, rrezikon t\u00eb c\u00ebnoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit dhe t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb mjet presioni ndaj gjykat\u00ebs.<\/span>
\nNj\u00eb sistem penal i drejt\u00eb nuk matet me numrin e veprave t\u00eb reja, por me racionalitetin e kufizimit t\u00eb nd\u00ebrhyrjes. Ligji penal duhet t\u00eb veproj\u00eb vet\u00ebm kur \u00e7do mjet tjet\u00ebr d\u00ebshton. Vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb ai \u00ebsht\u00eb shprehje e drejt\u00ebsis\u00eb, jo e forc\u00ebs s\u00eb shtetit.<\/span><\/p>\n

Filozofia humane e drejt\u00ebsis\u00eb penale<\/span>
\nQ\u00ebllimi i d\u00ebnimit nuk \u00ebsht\u00eb hakmarrja, por rikthimi i njeriut n\u00eb shoq\u00ebri.<\/span>
\nSistemet moderne penale nd\u00ebrtohen mbi parimin e humanizmit dhe risocializimit, mbi iden\u00eb se shteti nd\u00ebshkon p\u00ebr t\u00eb korrigjuar, jo p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar. Suksesi i nj\u00eb sistemi penal nuk matet me ashp\u00ebrsin\u00eb e d\u00ebnimeve, por me aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kthyer individin n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb dobishme t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, neni 64 i projektit p\u00ebrmend riintegrimin e t\u00eb d\u00ebnuarit, por e kufizon at\u00eb vet\u00ebm n\u00eb faz\u00ebn e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit, duke e trajtuar si detaj teknik e jo si filozofi q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb gjith\u00eb struktur\u00ebn e Kodit. Projekti, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtohet mbi humaniz\u00ebm, zgjeron logjik\u00ebn nd\u00ebshkuese: neni 72 dhe neni 151 e \u00e7ojn\u00eb burgimin maksimal deri n\u00eb 45 vjet, duke devijuar nga standardet evropiane dhe duke e kthyer d\u00ebnimin maksimal n\u00eb koncept t\u00eb pafund. Rritja e p\u00ebrgjithshme e d\u00ebnimeve dhe mungesa e fleksibilitetit n\u00eb caktimin e tyre rrezikon ta zhvendos\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb nga humanizmi drejt form\u00ebsimit mekanik.<\/span>
\nD\u00ebnimi nuk mund t\u00eb jet\u00eb formul\u00eb aritmetike; ai k\u00ebrkon gjykim njer\u00ebzor, ndjeshm\u00ebri dhe balanc\u00eb. Tendenca p\u00ebr t\u00eb paracaktuar numrin dhe llojin e d\u00ebnimeve plot\u00ebsuese e kufizon rolin e gjykat\u00ebs n\u00eb individualizimin e nd\u00ebshkimit. Po ashtu, konceptimi i d\u00ebnimeve alternative mbetet i cunguar. Neni 155 ngushton nga pes\u00eb n\u00eb tre vjet kufirin p\u00ebr z\u00ebvend\u00ebsimin e d\u00ebnimit me burgim, nd\u00ebrsa nenet 160 dhe 163 q\u00eb rregullojn\u00eb \u2018lirin\u00eb e kontrolluar\u2019 dhe \u2018pezullimin me vendosje n\u00eb prov\u00eb\u2019 mbivendosen n\u00eb p\u00ebrmbajtje, duke treguar munges\u00eb koherence.<\/span>
\nEdhe pse projekti p\u00ebrfshin elemente pozitive p\u00ebr modernizim, mungon nj\u00eb vizion i qart\u00eb p\u00ebr humanizimin e drejt\u00ebsis\u00eb penale. Risocializimi duhet t\u00eb jet\u00eb parim themelor i Kodit, jo thjesht faz\u00eb e ekzekutimit. Nj\u00eb Kod Penal me filozofi humane duhet t\u00eb ruaj\u00eb ekuilibrin mes mbrojtjes s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe dinjitetit njer\u00ebzor, duke e par\u00eb d\u00ebnimin si mjet drejt\u00ebsie, jo shenj\u00eb t\u00eb forc\u00ebs s\u00eb shtetit. P\u00ebrndryshe, drejt\u00ebsia rrezikon t\u00eb kthehet n\u00eb nj\u00eb mjet frike, jo besimi. Nj\u00eb sistem q\u00eb nd\u00ebshkon mekanikisht dhe pa hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr arsyetim njer\u00ebzor, nuk edukon, por d\u00ebmton besimin qytetar. Qytetari duhet ta shoh\u00eb ligjin si mbrojtje, jo si k\u00ebrc\u00ebnim.<\/span><\/p>\n

Proporcionaliteti dhe diskrecioni gjyq\u00ebsor<\/span>
\nDrejt\u00ebsia k\u00ebrkon baraspesh\u00eb: d\u00ebnimi duhet t\u00eb jet\u00eb i drejt\u00eb, jo thjesht i rrept\u00eb.<\/span>
\nNj\u00eb nga problematikat m\u00eb t\u00eb ndjeshme t\u00eb projektit \u00ebsht\u00eb tendenca drejt d\u00ebnimeve fikse, q\u00eb cenon parimin kushtetues t\u00eb individualizimit t\u00eb d\u00ebnimit. Paracaktimi numerik i sanksioneve, pa hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr vler\u00ebsim gjyq\u00ebsor, e zhvendos drejt\u00ebsin\u00eb nga analiza njer\u00ebzore te mekanizmi nd\u00ebshkues dhe e rrezikon proporcionalitetin midis fajit dhe d\u00ebnimit. Nj\u00eb sistem i till\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb garantoj\u00eb barazi, rrezikon t\u00eb krijoj\u00eb pabarazi t\u00eb reja, sepse i trajton nj\u00ebsoj raste q\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndryshme n\u00eb natyr\u00eb dhe rrethana. Kjo prirje e kufizon diskrecionin gjyq\u00ebsor dhe e dob\u00ebson aft\u00ebsin\u00eb e gjykat\u00ebs p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb d\u00ebnim t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb arsyetuar sipas rrethanave konkrete.<\/span>
\nNj\u00ebkoh\u00ebsisht, me rritjen e kufirit maksimal n\u00eb 45 vjet dhe me shtimin e formulave fikse, projekti e b\u00ebn sistemin m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr dhe m\u00eb pak fleksib\u00ebl. Kjo prirje e zhvendos v\u00ebmendjen nga cil\u00ebsia e drejt\u00ebsis\u00eb te sasia e nd\u00ebshkimit. N\u00eb disa dispozita, d\u00ebnimi nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb rezultat i gjykimit individual, por i nj\u00eb formule t\u00eb paracaktuar q\u00eb e redukton gjyqtarin n\u00eb zbatues mekanik t\u00eb ligjit. K\u00ebshtu, neni 139 parashikon ulje t\u00eb fiksuara p\u00ebr rrethanat leht\u00ebsuese, dhe neni 141 p\u00ebrcakton shtesa t\u00eb detyrueshme p\u00ebr rrethanat r\u00ebnduese. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, akti i gjykimit humbet dimensionin moral dhe njer\u00ebzor, duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb procedur\u00eb aritmetike q\u00eb zbeh vet\u00eb thelbin e drejt\u00ebsis\u00eb.<\/span>
\nEdhe aty ku q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb, si n\u00eb mbrojtjen e familjes, mungon ekuilibri. D\u00ebnimet p\u00ebr dhun\u00ebn n\u00eb familje, t\u00eb trefishuara n\u00eb projekt, nuk garantojn\u00eb mbrojtje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, n\u00ebse ligji mbetet i paqart\u00eb.<\/span>
\nPo k\u00ebshtu, neni 68, q\u00eb detyron vendosjen e \u201cjo m\u00eb pak se dy\u201d d\u00ebnimeve plot\u00ebsuese, bie ndesh me logjik\u00ebn penologjike. Nj\u00eb d\u00ebnim i vet\u00ebm, i zgjedhur me kujdes, mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb efektiv dhe m\u00eb edukues sesa nj\u00eb kombinim mekanik sanksionesh. Nd\u00ebrkoh\u00eb, mungesa e nj\u00eb tavani absolut t\u00eb d\u00ebnimit krijon pasiguri juridike dhe cenon parimin e proporcionalitetit. N\u00eb p\u00ebrfundim, drejt\u00ebsia nuk matet me ashp\u00ebrsin\u00eb e d\u00ebnimeve, por me aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb ruajtur baraspesh\u00ebn midis fuqis\u00eb s\u00eb shtetit dhe mbrojtjes s\u00eb njeriut. Vet\u00ebm duke garantuar diskrecion gjyq\u00ebsor t\u00eb arsyesh\u00ebm dhe duke shmangur formulat fikse, ligji penal mund t\u00eb siguroj\u00eb drejt\u00ebsi reale dhe humane.<\/span><\/p>\n

T\u00eb nderuar pjes\u00ebmarr\u00ebs,<\/span>
\nNj\u00eb reform\u00eb penale pa metod\u00eb dhe reflektim nuk \u00ebsht\u00eb reform\u00eb, por rrezikon t\u00eb kthehet n\u00eb nj\u00eb ndryshim pa p\u00ebrmbajtje. Ajo duhet t\u00eb ngrihet mbi tri shtylla themelore: metod\u00eb, transparenc\u00eb dhe mir\u00ebbesim institucional. Vet\u00ebm mbi k\u00ebto baza ajo fiton jo vet\u00ebm legjitimitet teknik, por edhe besueshm\u00ebri publike.<\/span>
\nDrejt\u00ebsia, n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb saj, nuk \u00ebsht\u00eb zbatim i verb\u00ebr i ligjit, por ekuilib\u00ebr mes forc\u00ebs dhe urt\u00ebsis\u00eb, mes rregullit dhe liris\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb garancia m\u00eb e fort\u00eb p\u00ebr dinjitetin, sigurin\u00eb dhe besimin e qytetar\u00ebve n\u00eb shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs.<\/span>
\nGjykata e Lart\u00eb vler\u00ebson se procesi i reform\u00ebs penale duhet t\u00eb rifillohet mbi baza t\u00eb q\u00ebndrueshme metodologjike dhe profesionale, jo si penges\u00eb, por si garanci p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb, integritetin dhe koherenc\u00ebn e sistemit penal. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb thirrje p\u00ebr ndalim, por ftes\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim e bashk\u00ebpunim, sepse vet\u00ebm nj\u00eb reform\u00eb e nd\u00ebrtuar mbi mir\u00ebbesim mund t\u00eb sjell\u00eb drejt\u00ebsi q\u00eb afron, jo q\u00eb nd\u00ebshkon; q\u00eb forcon besimin te ligji dhe te shteti, jo frik\u00ebn ndaj tyre.<\/span>
\nGjykata e Lart\u00eb mbetet e angazhuar t\u00eb kontribuoj\u00eb me p\u00ebrvoj\u00ebn dhe ekspertiz\u00ebn e saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, si partner institucional n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb sistemi penal modern, t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. Synimi yn\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb t\u00eb ndalet reforma, por t\u00eb forcohet; jo t\u00eb kritikohet si q\u00ebllim n\u00eb vetvete, por t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet, q\u00eb nga ky proces t\u00eb lind\u00eb nj\u00eb drejt\u00ebsi m\u00eb e qart\u00eb, m\u00eb e besueshme dhe m\u00eb njer\u00ebzore.<\/span>
\nV\u00ebrejtjet dhe propozimet e paraqitura p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb thell\u00eb e t\u00eb p\u00ebrgjegjshme, q\u00eb k\u00ebrkon reflektim serioz nga grupi i pun\u00ebs dhe institucionet p\u00ebrkat\u00ebse. Ato nuk jan\u00eb q\u00ebndrime p\u00ebr t\u2019u pranuar verb\u00ebrisht, por kontribut profesional q\u00eb synon nj\u00eb reform\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, nj\u00eb ligj m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe nj\u00eb sistem q\u00eb i sh\u00ebrben qytetarit. Vet\u00ebm k\u00ebshtu reforma fiton jo vet\u00ebm legjitimitet, por edhe besimin e shoq\u00ebris\u00eb, duke u b\u00ebr\u00eb jo thjesht reform\u00eb e Kodit, por e vet\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb.<\/span><\/p>\n

Ju fal\u00ebminderit p\u00ebr v\u00ebmendjen.<\/span><\/p>\n

Tiran\u00eb, m\u00eb 5.11.2025<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"

Kryetari i Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, Sokol Sadushi, gjat\u00eb prezantimit t\u00eb q\u00ebndrimit institucional t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb mbi projektin e ri t\u00eb Kodit Penal, n\u00eb nj\u00eb tryez\u00eb me Ministrin e Drejt\u00ebsis\u00eb dhe grupin e pun\u00ebs p\u00ebr reform\u00ebn penale n\u00ebnvizoi se q\u00ebndrimi i Gjykat\u00ebs nuk duhet par\u00eb si kund\u00ebrshtim ndaj reform\u00ebs, por si detyrim profesional e moral […]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":49,"featured_media":769629,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[],"class_list":["post-769628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/769628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/49"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=769628"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/769628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":769632,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/769628\/revisions\/769632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/769629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=769628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=769628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=769628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}