{"id":767373,"date":"2025-10-23T19:45:30","date_gmt":"2025-10-23T17:45:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=767373"},"modified":"2025-10-23T19:45:30","modified_gmt":"2025-10-23T17:45:30","slug":"provat-e-adn-se-zbulojne-origjinen-befasuese-te-amerikaneve-vendas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/10\/23\/provat-e-adn-se-zbulojne-origjinen-befasuese-te-amerikaneve-vendas\/","title":{"rendered":"Provat e ADN-s\u00eb zbulojn\u00eb origjin\u00ebn befasuese t\u00eb Amerikan\u00ebve Vendas","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/amerikane.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-767374\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/amerikane.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"677\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/amerikane.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/amerikane-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/amerikane-1024x578.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/amerikane-768x433.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb studim i ADN-s\u00eb mitokondriale tregon p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn dy val\u00eb emigrimi q\u00eb lidhin Amerik\u00ebn, Kin\u00ebn dhe Japonin\u00eb, nj\u00ebra gjat\u00eb epok\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb akullnajave dhe tjetra nd\u00ebrsa akulli filloi t\u00eb t\u00ebrhiqej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekipi hulumtues gjurmoi nj\u00eb linj\u00eb themeluese t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb amerikan\u00ebve vendas p\u00ebrgjat\u00eb kontinenteve dhe koh\u00ebs, duke par\u00eb ADN-n\u00eb mitokondriale t\u00eb trash\u00ebguar p\u00ebrmes femrave. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke p\u00ebrdorur 100,000 mostra bashk\u00ebkohore dhe 15,000 mostra t\u00eb lashta, ekipi ishte n\u00eb gjendje t\u00eb identifikonte 216 individ\u00eb bashk\u00ebkohor\u00eb dhe 39 individ\u00eb t\u00eb lasht\u00eb q\u00eb ndanin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn linj\u00eb, duke hartuar rrug\u00ebt e deg\u00ebzimit t\u00eb saj duke p\u00ebrdorur datimin me karbon dhe duke krahasuar mutacionet e marra gjat\u00eb rrug\u00ebs.\u00a0<em><i>&#8220;Prejardhja aziatike e <\/i><\/em><em><i>a<\/i><\/em><em><i>merikan\u00ebve<\/i><\/em><em><i>\u00a0v<\/i><\/em><em><i>endas \u00ebsht\u00eb m\u00eb e nd\u00ebrlikuar se sa ishte treguar m\u00eb par\u00eb,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0tha n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb antropologu molekular n\u00eb Akademin\u00eb Kineze t\u00eb Shkencave, Yu-Chun Li.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;P\u00ebrve\u00e7 burimeve st\u00ebrgjyshore t\u00eb p\u00ebrshkruara m\u00eb par\u00eb n\u00eb Siberi<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>dhe Azin\u00eb Juglindore, ne tregojm\u00eb se edhe Kina veriore bregdetare ka kontribuar n\u00eb grupin gjenetik t\u00eb Amerikan\u00ebve Vendas.&#8221;<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas ekipit, &#8220;ngjarja e par\u00eb e rrezatimit&#8221; ndodhi midis 19,500 dhe 26,000 vjet m\u00eb par\u00eb, nd\u00ebrsa kushtet e ftohta n\u00eb Kin\u00ebn veriore bregdetare ishin t\u00eb pap\u00ebrshtatshme p\u00ebr njer\u00ebzit. E dyta ndodhi midis 19,000 dhe 11,500 vjet m\u00eb par\u00eb, nd\u00ebrsa popullsia njer\u00ebzore n\u00eb bot\u00eb u zgjerua dhe eksploroi kushte klimatike m\u00eb t\u00eb mira. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7udit\u00ebrisht, n\u00eb t\u00eb dy rastet, ata besojn\u00eb se njer\u00ebzit e lasht\u00eb shkuan n\u00eb Amerik\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet bregdetit t\u00eb Paq\u00ebsorit, dhe jo n\u00ebp\u00ebrmjet Ur\u00ebs Tok\u00ebsore t\u00eb Beringut\u00a0&#8211; tok\u00eb e that\u00eb q\u00eb lidhte Siberin\u00eb dhe Alask\u00ebn gjat\u00eb Epok\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb Akullnajave\u00a0&#8211; si\u00e7 ishte hipotezuar m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bazuar n\u00eb analiz\u00ebn e emigrimit t\u00eb tyre p\u00ebrtej kontinentit dhe krahasimeve t\u00eb majave t\u00eb shigjetave dhe shtizave t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, \u00ebsht\u00eb sugjeruar q\u00eb popujt Paleolitik\u00eb t\u00eb Kin\u00ebs dhe Japonis\u00eb udh\u00ebtuan p\u00ebrgjat\u00eb bregut verior t\u00eb Oqeanit Paq\u00ebsor derisa arrit\u00ebn n\u00eb bregdetin veriper\u00ebndimor t\u00eb Amerik\u00ebs s\u00eb Veriut. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke pasur parasysh lidhjet, disa sugjeruan q\u00eb Amerikan\u00ebt Vendas ishin pasardh\u00ebs t\u00eb popullit Jomon t\u00eb Japonis\u00eb, megjith\u00ebse nj\u00eb studim i koh\u00ebve t\u00eb fundit gjenetik zbuloi se ky\u00a0ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb mos jet\u00eb rasti. Ky studim i ri, n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, zbuloi se ngjashm\u00ebrit\u00eb mund t\u00eb vijn\u00eb nga nj\u00eb linj\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;N\u00eb periudh\u00ebn e Pleistocenit Terminal, mikro-tehet japoneze, t\u00eb cilat shfaqin ngjashm\u00ebri me ato n\u00eb Azin\u00eb Verilindore (p\u00ebrfshir\u00eb Kin\u00ebn Veriore), shfaqin ve\u00e7ori t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me majat bashk\u00ebkohore me bisht nga vendet fillestare J<\/i><\/em><em><i>o<\/i><\/em><em><i>mon,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0shpjegon ekipi n\u00eb studimin e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;E r\u00ebnd\u00ebsishmja, majat me bisht ishin t\u00eb shp\u00ebrndara mir\u00eb rreth bregut t\u00eb Paq\u00ebsorit nga Japonia n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut me <\/i><\/em><em><i>ngjashm\u00ebri t<\/i><\/em><em><i>\u00eb ngushta me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. Zbulimet e fundit mbi majat e <\/i><\/em><em><i>shigjetave <\/i><\/em><em><i>me bisht n\u00eb Amerik\u00ebn e Veriut<\/i><\/em><em><i>, <\/i><\/em><em><i>tregojn\u00eb <\/i><\/em><em><i>ngjashm\u00ebri <\/i><\/em><em><i>m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb me majat e <\/i><\/em><em><i>shogjetave <\/i><\/em><em><i>pa brazd\u00eb n\u00eb Japoni sesa me ato n\u00eb Azin\u00eb Veriore. Ne ia atribuojm\u00eb k\u00ebt\u00eb ngjashm\u00ebri teknologji<\/i><\/em><em><i>s<\/i><\/em><em><i>\u00eb Paleolitike, si dhe marr\u00ebdh\u00ebnie<\/i><\/em><em><i>ve<\/i><\/em><em><i>\u00a0filogjenetike t\u00eb n\u00ebn-linjave D4h n\u00eb Kin\u00eb, Amerik\u00eb dhe Japoni, nj\u00eb lidhjeje t\u00eb mundshme t\u00eb Pleistocenit midis k\u00ebtyre rajoneve.&#8221;<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekipi zbuloi gjithashtu se njer\u00ebzit nga Kina veriore bregdetare udh\u00ebtuan drejt Japonis\u00eb, shkruan <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.iflscience.com\/dna-evidence-uncovers-surprising-origins-of-native-americans-81220\">IFL<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Ne u befasuam kur zbuluam se ky burim st\u00ebrgjyshor kontribuoi edhe n\u00eb grupin gjenetik japonez, ve\u00e7an\u00ebrisht Ainus-it Vendas,&#8221;<\/i><\/em>\u00a0shtoi Li.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Kjo sugjeron q\u00eb lidhja e Pleistocenit midis Amerik\u00ebs, Kin\u00ebs dhe Japonis\u00eb nuk ishte e kufizuar vet\u00ebm n\u00eb kultur\u00eb, por edhe n\u00eb gjenetik\u00eb&#8221;.<\/i><\/em><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb studim i ADN-s\u00eb mitokondriale tregon p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn dy val\u00eb emigrimi q\u00eb lidhin Amerik\u00ebn, Kin\u00ebn dhe Japonin\u00eb, nj\u00ebra gjat\u00eb epok\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb akullnajave dhe tjetra nd\u00ebrsa akulli filloi t\u00eb t\u00ebrhiqej. Ekipi hulumtues gjurmoi nj\u00eb linj\u00eb themeluese t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb amerikan\u00ebve vendas p\u00ebrgjat\u00eb kontinenteve dhe koh\u00ebs, duke par\u00eb ADN-n\u00eb mitokondriale t\u00eb trash\u00ebguar p\u00ebrmes femrave. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":767374,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-767373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=767373"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":767375,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767373\/revisions\/767375"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/767374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=767373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=767373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=767373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}