{"id":763341,"date":"2025-09-30T23:15:37","date_gmt":"2025-09-30T21:15:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=763341"},"modified":"2025-09-30T23:15:37","modified_gmt":"2025-09-30T21:15:37","slug":"zbulohen-gdhendje-madheshtore-shkembore-te-kafsheve-ne-shkretetiren-e-arabise-saudite-datojne-12000-vjet-me-pare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/09\/30\/zbulohen-gdhendje-madheshtore-shkembore-te-kafsheve-ne-shkretetiren-e-arabise-saudite-datojne-12000-vjet-me-pare\/","title":{"rendered":"Zbulohen gdhendje madh\u00ebshtore shk\u00ebmbore t\u00eb kafsh\u00ebve n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e Arabis\u00eb Saudite, datojn\u00eb 12,000 vjet m\u00eb par\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p data-start=\"224\" data-end=\"548\"><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-763342 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_1077-300x200.webp\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_1077-300x200.webp 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_1077-1024x683.webp 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_1077-768x512.webp 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/IMG_1077.webp 1134w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/>\nNj\u00eb ekip studiuesish ka zbuluar gdhendje shk\u00ebmbore n\u00eb madh\u00ebsi reale t\u00eb deveve, gazelave dhe kafsh\u00ebve t\u00eb tjera n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e Arabis\u00eb Saudite, t\u00eb cilat datojn\u00eb rreth 12,000 vjet m\u00eb par\u00eb. Disa prej tyre jan\u00eb mbi 1.8 metra t\u00eb larta, dhe jan\u00eb krijuar me mjete t\u00eb thjeshta guri me form\u00eb klin\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar vijat e mprehta, p\u00ebrcjell <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/rock-art-saudi-arabia-desert-ab914512f46e80d722537f3d5506a616\">AP<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p data-start=\"550\" data-end=\"758\"><span style=\"color: #000000;\">Gdhendjet, t\u00eb gjetura n\u00eb vende t\u00eb ngushta dhe t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u qasur, tregojn\u00eb nj\u00eb mjesht\u00ebri t\u00eb jasht\u00ebzakonshme artistike, pasi artist\u00ebt nuk mund t\u00eb largoheshin p\u00ebr t\u00eb v\u00ebzhguar krijimet e tyre gjat\u00eb pun\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p data-start=\"760\" data-end=\"878\"><span style=\"color: #000000;\">Maria Guagnin, arkeologe n\u00eb Institutin Max Planck p\u00ebr Gjeoantropologji n\u00eb Gjermani dhe pjes\u00eb e ekipit k\u00ebrkimor, tha:<\/span><\/p>\n<p data-start=\"881\" data-end=\"963\"><span style=\"color: #000000;\">\u201cT\u00eb gdhend\u00ebsh kaq shum\u00eb detaje vet\u00ebm me nj\u00eb gur k\u00ebrkon aft\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme.\u201d<\/span><\/p>\n<p data-start=\"965\" data-end=\"1173\"><span style=\"color: #000000;\">Gjetjet p\u00ebrfshijn\u00eb edhe mjete t\u00eb p\u00ebrdorura p\u00ebr gdhendje, duke lejuar shkenc\u00ebtar\u00ebt t\u00eb datojn\u00eb artin shk\u00ebmbor dhe t\u00eb konfirmojn\u00eb se njer\u00ebzit jetonin n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb rreth 2,000 vjet m\u00eb her\u00ebt sesa mendohej m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p data-start=\"1175\" data-end=\"1372\"><span style=\"color: #000000;\">Pavar\u00ebsisht kushteve t\u00eb thata dhe munges\u00ebs s\u00eb ujit, ekziston mund\u00ebsia q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb ken\u00eb mbijetuar duke shfryt\u00ebzuar liqenet e cek\u00ebta sezonale apo ujin q\u00eb grumbullohej n\u00eb \u00e7arje t\u00eb thella shk\u00ebmbore.<\/span><\/p>\n<p data-start=\"1374\" data-end=\"1637\"><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nga gdhendjet p\u00ebrshkruan nj\u00eb aurok, paraardh\u00ebs i lop\u00ebve t\u00eb egra q\u00eb nuk jetonte n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb dhe q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhdukur, duke ngjallur pyetje n\u00eb lidhje me m\u00ebnyr\u00ebn se si artist\u00ebt ishin njohur me k\u00ebt\u00eb kafsh\u00eb \u2013 ndoshta p\u00ebrmes udh\u00ebtimeve gjat\u00eb periudhave t\u00eb that\u00ebsis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p data-start=\"1639\" data-end=\"1765\"><span style=\"color: #000000;\">Sipas Guagnin, kjo tregon q\u00eb komunitetet e asaj periudhe njihnin shum\u00eb mir\u00eb peizazhin dhe ishin t\u00eb vendosura n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira.<\/span><\/p>\n<p data-start=\"1767\" data-end=\"1947\"><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebrkimi i fundit \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore Nature Communications, duke sjell\u00eb drit\u00eb t\u00eb re mbi periudh\u00ebn shum\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb artit dhe jet\u00ebs njer\u00ebzore n\u00eb Lindjen e Mesme.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb ekip studiuesish ka zbuluar gdhendje shk\u00ebmbore n\u00eb madh\u00ebsi reale t\u00eb deveve, gazelave dhe kafsh\u00ebve t\u00eb tjera n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e Arabis\u00eb Saudite, t\u00eb cilat datojn\u00eb rreth 12,000 vjet m\u00eb par\u00eb. Disa prej tyre jan\u00eb mbi 1.8 metra t\u00eb larta, dhe jan\u00eb krijuar me mjete t\u00eb thjeshta guri me form\u00eb klin\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar vijat e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":763342,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-763341","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/763341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=763341"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/763341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":763343,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/763341\/revisions\/763343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/763342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=763341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=763341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=763341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}