{"id":757439,"date":"2025-08-27T17:25:15","date_gmt":"2025-08-27T15:25:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=757439"},"modified":"2025-08-27T17:25:15","modified_gmt":"2025-08-27T15:25:15","slug":"avion-luftarak-i-ri-merz-dhe-macron-duhet-te-vendosin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/08\/27\/avion-luftarak-i-ri-merz-dhe-macron-duhet-te-vendosin\/","title":{"rendered":"Avion luftarak i ri, Merz dhe Macron duhet t\u00eb vendosin","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-757440\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1756306232_avion-300x169.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1756306232_avion-300x169.jpeg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1756306232_avion-768x433.jpeg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1756306232_avion.jpeg 780w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me t\u00eb pakt\u00ebn 100 miliard\u00eb euro, ky \u00ebsht\u00eb projekti m\u00eb i shtrenjt\u00eb i ve\u00e7ant\u00eb i arm\u00ebve n\u00eb Evrop\u00eb: &#8220;Sistemi i Ardhsh\u00ebm Ajror Luftarak&#8221; (FCAS) do t\u00eb kombinoj\u00eb nga viti 2040 nj\u00eb avion luftarak t\u00eb ri evropian me flota dron\u00ebsh, t\u00eb pilotuar nga nj\u00eb re mbrojt\u00ebse evropiane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;\u00cbsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb sistem luftarak fluturues&#8221;,<\/em> shpjegon eksperti gjerman i siguris\u00eb Christian M\u00f6lling n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me DW. Q\u00ebllimi: pavar\u00ebsi m\u00eb e madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe avioni i saj luftarak F-35 i pajisur me sisteme t\u00eb fshehta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por \u00ebsht\u00eb kryesisht vet\u00eb avioni q\u00eb \u00ebsht\u00eb objekt i nj\u00eb mosmarr\u00ebveshjeje midis kompanive t\u00eb p\u00ebrfshira, Dassault n\u00eb Franc\u00eb dhe Airbusit n\u00eb Gjermani dhe Spanj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Presion nga prodhuesi francez i arm\u00ebve Dassault<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrshkall\u00ebzimi tani \u00ebsht\u00eb aq i r\u00ebnd\u00eb sa duhet t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb lider\u00ebt: Presidenti francez Emmanuel Macron dhe kancelarigjerman Friedrich Merz marrin pjes\u00eb papritur n\u00eb takimin e K\u00ebshillit t\u00eb Siguris\u00eb dhe Mbrojtjes franko-gjermane n\u00eb Toulon, n\u00eb Franc\u00ebn jugore. Ky organ mblidhet dy her\u00eb n\u00eb vit, zakonisht pa dijenin\u00eb e publikut t\u00eb gjer\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por mbi t\u00eb gjitha \u00ebsht\u00eb kryetari i bordit t\u00eb prodhuesit francez t\u00eb avion\u00ebve luftarak\u00eb Dassault ai q\u00eb ka ushtruar presion t\u00eb fort\u00eb n\u00eb muajt e fundit. Kompania nd\u00ebrton komponent\u00eb kritik\u00eb p\u00ebr penges\u00ebn b\u00ebrthamore t\u00eb Franc\u00ebs, baza e pavar\u00ebsis\u00eb ushtarake t\u00eb vendit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb korrik, Drejtori ekzekutiv i Dassault-it, \u00c9ric Trappier, luajti kart\u00ebn komb\u00ebtare para Komitetit t\u00eb Mbrojtjes t\u00eb parlamentit francez: ai tha se disa deklarojn\u00eb se &#8220;nj\u00eb dob\u00ebsim i k\u00ebsaj pavar\u00ebsie&#8221;, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ai i shkaktuar nga projekti FCAS, &#8220;nuk do t\u00eb ishte aq d\u00ebmtues&#8221;, sepse do t\u00eb kompensohej nga nd\u00ebrvar\u00ebsia e partner\u00ebve evropian\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por Trappieri beson, se &#8220;pasi ta kemi nd\u00ebrmarr\u00eb k\u00ebt\u00eb hap, nuk mund t\u00eb kthehemi prapa&#8221;.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Airbus Germany pretendon pjes\u00ebt e prodhimit<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prandaj \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb peshohet me kujdes &#8220;\u00e7far\u00eb u l\u00ebm\u00eb aleat\u00ebve tan\u00eb&#8221;. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tronditje p\u00ebr avokat\u00ebt e nj\u00eb industrie mbrojt\u00ebse mbar\u00ebevropiane. Politika duhet t\u00eb vendos\u00eb me k\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb Franca avionin luftarak t\u00eb gjenerat\u00ebs s\u00eb ardhshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Grupi evropian i hap\u00ebsir\u00ebs ajrore Airbus, nga ana e tij, po k\u00ebrkon t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb barabart\u00eb fjale. Airbus nd\u00ebrton avionin luftarak Eurofighter t\u00eb Forcave Ajrore gjermane n\u00eb Gjermani dhe nuk d\u00ebshiron t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga ky aktivitet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u00a0&#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb Gjermania e b\u00ebn shum\u00eb mir\u00eb dhe d\u00ebshiron ta mbaj\u00eb&#8221;,<\/em> shpjegon eksperti i armatimiz Emil Archambault i organizat\u00ebs k\u00ebrkimore DGAP (Deutsche Gesellschaft f\u00fcr Ausw\u00e4rtige Politik) n\u00eb Berlin n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me DW.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Negociatat e kontrat\u00ebs p\u00ebr faz\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb projektit<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Arsyeja p\u00ebr p\u00ebrshkall\u00ebzimin aktual t\u00eb konfliktit franko-gjerman \u00ebsht\u00eb se kontratat po negociohen n\u00eb sfond p\u00ebr faz\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb projektit, t\u00eb dyt\u00ebn: nd\u00ebrtimin e prototipit t\u00eb par\u00eb t\u00eb avionit q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb zemra e sistemit t\u00eb ri. Dassault d\u00ebshiron t\u00eb ket\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb fuqi vendimmarr\u00ebse aty sesa ka tashm\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shp\u00ebrndarja e sakt\u00eb mund t\u00eb ndryshohet, sipas studiuesit t\u00eb DGAP, Archambault. &#8220;N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb Franca t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb avion\u00ebve&#8221; dhe, nga ana tjet\u00ebr, t\u00eb forcohen zona t\u00eb tjera n\u00eb Gjermani dhe Spanj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Por kjo mund t\u00eb jet\u00eb gjithashtu shum\u00eb e nd\u00ebrlikuar. Sepse nuk jan\u00eb vet\u00ebm kompanit\u00eb kryesore, por edhe n\u00ebnkontraktor\u00ebt e mes\u00ebm. \u00cbsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje e t\u00eb diturit se kush b\u00ebn \u00e7far\u00eb sakt\u00ebsisht dhe kush e koordinon at\u00eb&#8221;,<\/em> shpjegon Archambault. N\u00eb nj\u00eb video reklamuese online, Airbusi t\u00eb pakt\u00ebn po p\u00ebrpiqet t\u00eb jap\u00eb p\u00ebrshtypjen se \u00ebsht\u00eb n\u00eb ball\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb shenj\u00eb e sovranitetit t\u00eb Franc\u00ebs, nj\u00eb fuqi b\u00ebrthamore: avion\u00ebt luftarak\u00eb Rafale nga grupi francez i arm\u00ebve Dassault n\u00eb aeroplanmbajt\u00ebsen Charles de Gaulle. Pamje e avioneve.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pritet sinjal politik n\u00eb Toulon<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb takimin midis presidentit Macron dhe kancelarit Merz n\u00eb jug t\u00eb Franc\u00ebs, Archambault pret pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb &#8220;sinjal politik&#8221; q\u00eb tregon se Franca dhe Gjermania po ecin p\u00ebrpara me projektin. Nuk mund t\u00eb ket\u00eb diskutime mbi detajet e kontrat\u00ebs derisa partneri i tret\u00eb &#8211; Spanja &#8211; t\u00eb ulet n\u00eb tryez\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por koha po mbaron: Gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb Berlin n\u00eb korrik, Presidenti francez Macron u pajtua me Kancelarin Merz tha se ministrat e tyre t\u00eb mbrojtjes duhet t\u00eb paraqesin nj\u00eb zgjidhje p\u00ebrfundimtare deri n\u00eb vjesht\u00eb. P\u00ebrndryshe, fillimi i faz\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb projektit vitin e ardhsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb jorealist.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, kancelari gjerman mund t\u00eb ket\u00eb argumentet m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr momentin: mbi t\u00eb gjitha, m\u00eb shum\u00eb para. Franca \u00ebsht\u00eb n\u00eb borxhe t\u00eb thella dhe qeveria rrezikon t\u00eb gjendet me shpatulla pas muri n\u00ebse nuk arrin t\u00eb siguroj\u00eb shumic\u00ebn p\u00ebr buxhetin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb \u00ebsht\u00eb se Gjermania \u00ebsht\u00eb n\u00eb situat\u00ebn unike kur nuk i duhet t\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsoj\u00eb midis projekteve afatshkurtra dhe afatgjata t\u00eb armatimit, sepse kemi p\u00ebrjashtimin e fren\u00ebs s\u00eb borxhit p\u00ebr shpenzimet e mbrojtjes&#8221;,<\/em> shpjegon eksperti i siguris\u00eb Christian M\u00f6lling n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me DW.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">A \u00ebsht\u00eb riarmatimi i shpejt\u00eb i Gjermanis\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sesa projektet e ardhshme si FCAS? N\u00eb kontekstin e k\u00ebrc\u00ebnimit rus dhe luft\u00ebs s\u00eb agresionit t\u00eb Mosk\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, Gjermania ka &#8220;nj\u00eb agjend\u00eb shum\u00eb afatshkurt\u00ebr armatimi, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se po blejm\u00eb m\u00eb shum\u00eb nga ato q\u00eb kemi tashm\u00eb dhe q\u00eb funksionojn\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe pastaj ka projekte t\u00eb ardhshme si FCAS, t\u00eb cilat nuk jan\u00eb aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme tani p\u00ebr tani&#8221;, tha M\u00f6lling. Ai mund ta p\u00ebrfytoroj\u00eb q\u00eb projekti FCAS t\u00eb zvog\u00eblohet ose edhe t\u00eb shp\u00ebrndahet me kalimin e koh\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00cbsht\u00eb gjithashtu e mundur q\u00eb nj\u00eb ndryshim perspektive mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb zgjidhjen e konfliktit t\u00eb vazhduesh\u00ebm me prodhuesin francez t\u00eb avion\u00ebve luftarak\u00eb Dassault.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Edhe n\u00ebse disa njer\u00ebzve nuk u p\u00eblqen ta d\u00ebgjojn\u00eb<\/em>&#8220;, tha M\u00f6lling, duke iu referuar krenaris\u00eb s\u00eb Franc\u00ebs p\u00ebr prodhimin e vet t\u00eb avion\u00ebve luftarak\u00eb: &#8220;Avioni, dometh\u00ebn\u00eb struktura e avionit, nuk \u00ebsht\u00eb aspak teknologjia m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme&#8221; p\u00ebr FCAS.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dron\u00ebt, t\u00eb ashtuquajturit &#8220;bart\u00ebs&#8221; dhe ndoshta edhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, &#8220;Combat Cloud&#8221;, softueri q\u00eb lidh t\u00eb gjitha sistemet e luftimit, jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se avioni luftarak: rrjet\u00ebzimi digjital<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb shohim n\u00eb mbrojtjen e Ukrain\u00ebs, ku dron\u00ebt luajn\u00eb nj\u00eb rol qendror, sipas M\u00f6lling-ut. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nuk jan\u00eb vet\u00eb dron\u00ebt q\u00eb e ndihmojn\u00eb Ukrain\u00ebn n\u00eb luft\u00ebn e saj mbrojt\u00ebse, por rrjet\u00ebzimi i t\u00eb gjitha informacioneve: imazhet e dron\u00ebve, satelit\u00ebt, zbulimi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ky \u00ebsht\u00eb n\u00eb fund t\u00eb fundit \u00e7el\u00ebsi q\u00eb duhet t\u00eb zot\u00ebrohet, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse duam t\u00eb b\u00ebhemi t\u00eb pavarur nga amerikan\u00ebt.&#8221;<\/em> Dhe kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb duan t\u00eb gjitha pal\u00ebt e p\u00ebrfshira.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse, sipas M\u00f6llingut, ai beson se FCAS nuk do t\u00eb zhduket. Presidenti dhe Kancelari e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb: <em>&#8220;Kjo nuk mund t\u00eb vdes\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb n\u00ebse t\u00eb dy vijn\u00eb k\u00ebtu, kjo do t\u00eb jet\u00eb para s\u00eb gjithash nj\u00eb rritje energjie, nj\u00eb sinjal i qart\u00eb politik<\/em>&#8221; &#8211; p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme p\u00ebr FCAS. Nj\u00eb dit\u00eb.\/<span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/avion-luftarak-i-ri-merzi-dhe-macroni-duhet-t%C3%AB-vendosin\/a-73785446\">DW<\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Me t\u00eb pakt\u00ebn 100 miliard\u00eb euro, ky \u00ebsht\u00eb projekti m\u00eb i shtrenjt\u00eb i ve\u00e7ant\u00eb i arm\u00ebve n\u00eb Evrop\u00eb: &#8220;Sistemi i Ardhsh\u00ebm Ajror Luftarak&#8221; (FCAS) do t\u00eb kombinoj\u00eb nga viti 2040 nj\u00eb avion luftarak t\u00eb ri evropian me flota dron\u00ebsh, t\u00eb pilotuar nga nj\u00eb re mbrojt\u00ebse evropiane. &#8220;\u00cbsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb sistem luftarak fluturues&#8221;, shpjegon eksperti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":757440,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-757439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/757439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=757439"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/757439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":757441,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/757439\/revisions\/757441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/757440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=757439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=757439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=757439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}