{"id":752485,"date":"2025-07-23T10:35:18","date_gmt":"2025-07-23T08:35:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=752485"},"modified":"2025-07-23T10:35:18","modified_gmt":"2025-07-23T08:35:18","slug":"vala-e-krimit-trondit-politiken-kiliane-e-djathta-ne-rritje-synon-rikthimin-ne-pushtet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/07\/23\/vala-e-krimit-trondit-politiken-kiliane-e-djathta-ne-rritje-synon-rikthimin-ne-pushtet\/","title":{"rendered":"Vala e krimit trondit politik\u00ebn kiliane, e djathta\u00a0n\u00eb rritje synon rikthimin n\u00eb pushtet","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_752486\" style=\"width: 1970px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-752486\" class=\"wp-image-752486 size-full\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kiliojarakast.jpg\" alt=\"\" width=\"1960\" height=\"1103\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kiliojarakast.jpg 1960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kiliojarakast-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kiliojarakast-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kiliojarakast-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kiliojarakast-1536x864.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1960px) 100vw, 1960px\" \/><p id=\"caption-attachment-752486\" class=\"wp-caption-text\"><em><span style=\"color: #0000ff;\">Majtas kandidati i djatht\u00eb Kast, djathtas kandidatja e majt\u00eb Jara<\/span><\/em><\/p><\/div>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb rritje e krimit t\u00eb organizuar ka riform\u00ebsuar politik\u00ebn e Kilit p\u00ebrpara zgjedhjeve presidenciale t\u00eb n\u00ebntorit, duke i dh\u00ebn\u00eb t\u00eb djatht\u00ebs s\u00eb\u00a0vendit\u00a0mund\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar pushtetin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kili, nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb sigurta dhe m\u00eb t\u00eb pasura t\u00eb Amerik\u00ebs Latine, ka vuajtur val\u00ebn e par\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb krimit t\u00eb bandave gjat\u00eb pes\u00eb viteve t\u00eb fundit, pasi grupet kriminale nga Venezuela dhe vende t\u00eb tjera kan\u00eb zgjeruar tregjet e m\u00ebparshme t\u00eb Kilit p\u00ebr drog\u00eb, trafikim qeniesh njer\u00ebzore dhe zhvatje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rr\u00ebmbimet, cop\u00ebtimet dhe krime t\u00eb tjera t\u00eb dhunshme, dikur t\u00eb pad\u00ebgjuara, kan\u00eb p\u00ebrmbytur median\u00a0dhe shkalla e vrasjeve n\u00eb Kili \u00ebsht\u00eb dyfishuar q\u00eb nga viti 2015. Kilian\u00ebt e kan\u00eb renditur prej koh\u00ebsh sigurin\u00eb midis shqet\u00ebsimeve t\u00eb tyre kryesore, por sondazhet tregojn\u00eb se kjo \u00e7\u00ebshtje tani i tejkalon t\u00eb gjitha t\u00eb tjerat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo i ka sjell\u00eb dobi Jos\u00e9 Antonio Kast-it, nj\u00eb politikan n\u00eb kandidimin e tij t\u00eb tret\u00eb p\u00ebr president, i cili ka b\u00ebr\u00eb karrier\u00eb duke kritikuar trajtimin e krimit dhe emigracionit nga qeverit\u00eb\u00a0e m\u00ebparshme. Arturo Squella, president i partis\u00eb Republikane t\u00eb Kast, tha n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb: <em><i>\u201cKilian\u00ebt mund ta shohin qart\u00eb se kandidat\u00ebt e tjer\u00eb konkurrues nuk kan\u00eb pasur vendosm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur drejtp\u00ebrdrejt me trafikant\u00ebt e drog\u00ebs dhe krimin e organizuar. Ata e shohin k\u00ebt\u00eb vendosm\u00ebri te Jos\u00e9 Antonio Kast.\u201d<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kast premton t\u00eb frym\u00ebzohet nga presidenti i El Salvadorit, Nayib Bukele, dhe t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb penges\u00eb kufitare p\u00ebr t\u00eb mbajtur jasht\u00eb emigrant\u00ebt pa dokumente.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb sondazh nga grupi i hulumtimit t\u00eb opinionit publik Cadem n\u00eb korrik parashikoi q\u00eb Kast t\u00eb fitonte 27 p\u00ebrqind t\u00eb votave, duke e vendosur at\u00eb menj\u00ebher\u00eb pas kandidates s\u00eb koalicionit t\u00eb majt\u00eb Jeannette Jara me 29 p\u00ebrqind.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kast dhe Jara kan\u00eb bagazhe politike q\u00eb mund t\u00eb shkurajojn\u00eb votuesit e moderuar. Kast, bir emigrant\u00ebsh gjerman\u00eb dhe baba i n\u00ebnt\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, \u00ebsht\u00eb mbrojt\u00ebs i ish-dikatorit polemizues t\u00eb vendit t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb t\u00eb Kilit, Augusto Pinochet. Jara \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare\u00a0e\u00a0Partis\u00eb Komuniste, e cila mb\u00ebshtet regjimet autoritare n\u00eb Kub\u00eb dhe Koren\u00eb e Veriut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Nj\u00eb Pinochetist nuk ka fituar kurr\u00eb zgjedhje n\u00eb Kili, por as nj\u00eb komunist&#8221;<\/i><\/em>, tha Patricio Navia, nj\u00eb profesor n\u00eb Universitetin e Nju Jorkut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;K\u00ebto duken si zgjedhje t\u00eb pap<\/i><\/em><em><i>a<\/i><\/em><em><i>r<\/i><\/em><em><i>a<\/i><\/em><em><i>.&#8221;<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Krimi, s\u00eb bashku me rritjen e dob\u00ebt ekonomike, kan\u00eb d\u00ebmtuar popullaritetin e presidentit t\u00eb majt\u00eb Gabriel Boric, nj\u00eb ish-drejtues studentor. Ai \u00ebsht\u00eb i ndaluar t\u00eb kandidoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mandat t\u00eb dyt\u00eb radhazi sipas kushtetut\u00ebs s\u00eb Kilit. Jara ishte ministrja e\u00a0tij e\u00a0Pun\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Qeveria e Boric\u00a0ia kushtoi gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb mandatit t\u00eb tij p\u00ebrpjekjeve t\u00eb d\u00ebshtuara p\u00ebr t\u00eb zgjeruar shtetin e mir\u00ebqenies s\u00eb Kilit dhe p\u00ebr t\u00eb rishikuar rr\u00ebnj\u00ebsisht kushtetut\u00ebn e tij. Nj\u00eb ndryshim i m\u00ebvonsh\u00ebm p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrqendruar te\u00a0siguria, t\u00eb cil\u00ebn ai tani e quan &#8220;prioriteti num\u00ebr nj\u00eb&#8221;, nuk ishte i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb bindur votuesit dhe vler\u00ebsimet e tij t\u00eb miratimit rrall\u00eb jan\u00eb rritur mbi 30 p\u00ebrqind.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-752487\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kili.png\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"394\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kili.png 700w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/kili-300x169.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Zyrtar\u00ebt thon\u00eb se mb\u00ebrritja e qindra mij\u00ebra emigrant\u00ebve nga Venezuela e goditur nga kriza, e kombinuar me nj\u00eb t\u00ebrheqje t\u00eb pranis\u00eb shtet\u00ebrore gjat\u00eb izolimit t\u00eb pandemis\u00eb, ka lejuar q\u00eb vendbanimet informale t\u00eb kontrolluara dob\u00ebt t\u00eb lul\u00ebzojn\u00eb dhe ka krijuar nj\u00eb grup njer\u00ebzish t\u00eb preksh\u00ebm p\u00ebr t&#8217;u shfryt\u00ebzuar, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Kilin verior.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Santiago gjithashtu ka ndryshuar. Muret e qendr\u00ebs s\u00eb qytetit jan\u00eb ende t\u00eb mbushura me grafite nga protestat muajshe n\u00eb vitin 2019 p\u00ebr koston e jetes\u00ebs. Shit\u00ebsit informal\u00eb ambulant\u00eb jan\u00eb shumuar dhe dyqanet mbyllen m\u00eb her\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb sht\u00ebna fatale kan\u00eb ndodhur shpesh n\u00eb lagjet e zhurmshme rreth stacionit qendror t\u00eb kryeqytetit dhe n\u00eb korrik autoritetet zbuluan at\u00eb q\u00eb dukej t\u00eb ishte nj\u00eb &#8220;sht\u00ebpi torturash&#8221; e p\u00ebrdorur nga bandat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Hajdut\u00ebt m\u00eb par\u00eb <\/i><\/em><em><i>vidhnin <\/i><\/em><em><i>telefonin tuaj celular, por tani do t&#8217;ju q\u00ebllojn\u00eb<\/i><\/em><em><i>, <\/i><\/em><em><i>\u00a0njer\u00ebzit nuk dalin m\u00eb nat\u00ebn&#8221;<\/i><\/em>, tha Marco Gonz\u00e1lez, 33 vje\u00e7, i cili shet pajisje sanitare n\u00eb zon\u00eb dhe planifikon t\u00eb votoj\u00eb p\u00ebr Kast. <em><i>&#8220;Qeveria ka qen\u00eb shum\u00eb e dob\u00ebt p\u00ebr ta kontrolluar <\/i><\/em><em><i>krimin<\/i><\/em><em><i>.&#8221;<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Qeveria e Boric ka rritur shpenzimet e siguris\u00eb, ka miratuar ligje q\u00eb synojn\u00eb krimin e organizuar dhe ka burgosur qindra an\u00ebtar\u00eb t\u00eb bandave, p\u00ebrfshir\u00eb edhe nga banda Tren de Aragua e Venezuel\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shkalla e vrasjeve ka r\u00ebn\u00eb pak, nga nj\u00eb kulm prej 6.7 p\u00ebr 100,000 banor\u00eb n\u00eb vitin 2022 n\u00eb 6\u00a0p\u00ebr 100,000 n\u00eb vitin 2024, dhe mbetet nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb ul\u00ebtat n\u00eb Amerik\u00ebn Latine. Por vepra t\u00eb tjera penale mbeten kok\u00ebfort\u00ebsisht t\u00eb larta. Nj\u00eb sondazh qeveritar i publikuar n\u00eb korrik zbuloi se 5.8 p\u00ebrqind e kilian\u00ebve kishin qen\u00eb viktim\u00eb e nj\u00eb krimi t\u00eb dhunsh\u00ebm vitin e kaluar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Shteti i ka ndjekur intensivisht k\u00ebta kriminel\u00eb dhe po arrijm\u00eb rezultate&#8221;<\/i><\/em>, tha ministri i Siguris\u00eb Luis Cordero n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Sigurisht, do doja q\u00eb rezultatet t\u00eb vinin m\u00eb shpejt, por disa do jen\u00eb t\u00eb dukshme vet\u00ebm n\u00eb afat t\u00eb mes\u00ebm ose <\/i><\/em><em><i>afat<\/i><\/em><em><i>gjat\u00eb.&#8221;<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kast argumenton se qeveria nuk ka shkuar aq larg sa duhet. Ai premton t\u00eb forcoj\u00eb mbrojtjen ligjore p\u00ebr oficer\u00ebt e policis\u00eb q\u00eb p\u00ebrdorin forc\u00eb dhe ta b\u00ebj\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb d\u00ebbimin e emigrant\u00ebve p\u00ebr hyrje t\u00eb paligjshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vitin e kaluar Kast vizitoi burgun gjigant t\u00eb El Salvadorit me kapacitet 40,000 vet\u00eb, kushtet e ashpra t\u00eb t\u00eb cilit jan\u00eb b\u00ebr\u00eb pika qendrore e goditjes s\u00eb Bukeles kund\u00ebr bandave. Squella tha se ata do importonin \u201ct\u00eb gjith\u00eb element\u00ebt q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm n\u00eb Kili\u201d, duke p\u00ebrfshir\u00eb nd\u00ebrprerjen e kontaktit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb bandave me bot\u00ebn e jashtme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-752488\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5503055cf69ad98a0e99d2e406d2cb521cbbb710.png\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"467\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5503055cf69ad98a0e99d2e406d2cb521cbbb710.png 700w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5503055cf69ad98a0e99d2e406d2cb521cbbb710-300x200.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/>\u201cNe do rimarrim t\u00eb drejt\u00ebn e shtetit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur forc\u00ebn, do rivendosim ndjenj\u00ebn e autoritetit dhe do <\/i><\/em><em><i>e<\/i><\/em><em><i>\u00a0b\u00ebjm\u00eb pun\u00ebn e policis\u00eb m\u00eb proaktive\u201d<\/i><\/em>, shtoi ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, Jara \u00ebsht\u00eb zotuar t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmb\u00eb lagjet e kontrolluara nga bandat &#8220;duke investuar n\u00eb infrastruktur\u00eb, kultur\u00eb dhe nj\u00eb prani t\u00eb p\u00ebrhershme shtet\u00ebrore&#8221; dhe t\u00eb ndryshoj\u00eb ligjet bankare p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb gjurmimin e pastrimit t\u00eb parave.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kast mbetet favoriti, por analist\u00ebt than\u00eb se Jara, nj\u00eb fol\u00ebse karizmatike q\u00eb u rrit n\u00eb nj\u00eb lagje t\u00eb klas\u00ebs pun\u00ebtore, po rezultonte t\u00eb ishte nj\u00eb kandidate e papritur e fort\u00eb dhe mund ta p\u00ebrqendronte fushat\u00ebn e saj n\u00eb kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor, gj\u00eb q\u00eb sondazhet sugjerojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shqet\u00ebsim n\u00eb rritje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Ka nj\u00eb mesazh t\u00eb fort\u00eb anti-elitiz\u00ebm brenda saj, i cili ka funksionuar n\u00eb shum\u00eb vende koh\u00ebt e fundit&#8221;, <\/i><\/em>tha Robert Funk, nj\u00eb Profesor i Asociuar i Shkencave Politike n\u00eb Universitetin e Kilit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>&#8220;Kandidat\u00ebt e krahut t\u00eb djatht\u00eb duken t\u00eb gjith\u00eb mjaft elitar\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb mbiemra gjerman\u00eb.&#8221;<\/i><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebto jan\u00eb zgjedhjet e para presidenciale t\u00eb Kilit n\u00ebn nj\u00eb sistem votimi t\u00eb detyruesh\u00ebm. Miliona votues t\u00eb rinj potencial\u00eb e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebrjashtimin e nj\u00eb rritjeje t\u00eb von\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kandidat anti-establishment, apo edhe konservatoren tradicionale Evelyn Matthei, e cila \u00ebsht\u00eb pas Kast, than\u00eb analist\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, Carlos Avendano, nj\u00eb inxhinier civil i papun\u00eb dhe shofer Uber n\u00eb t\u00eb 40-at, parashikoi se Kast do fitonte.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><i>\u201c<\/i><\/em><em><i>Nuk jam i djatht\u00eb ekstrem, por ky vend ka nevoj\u00eb p\u00ebr stabilitet<\/i><\/em>\u201d, tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cPartit\u00eb e tjera kan\u00eb treguar tashm\u00eb se nuk kan\u00eb at\u00eb q\u00eb duhet.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>VINI RE<\/strong><\/span>: Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.ft.com\/content\/57548dbe-8f88-4fb5-abf1-fd04e58c6f23\">FT<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrgatiti p\u00ebr <span style=\"color: #0000ff;\">Hashtag.al,<\/span> Klodian Manjani<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb rritje e krimit t\u00eb organizuar ka riform\u00ebsuar politik\u00ebn e Kilit p\u00ebrpara zgjedhjeve presidenciale t\u00eb n\u00ebntorit, duke i dh\u00ebn\u00eb t\u00eb djatht\u00ebs s\u00eb\u00a0vendit\u00a0mund\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar pushtetin. Kili, nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb sigurta dhe m\u00eb t\u00eb pasura t\u00eb Amerik\u00ebs Latine, ka vuajtur val\u00ebn e par\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb krimit t\u00eb bandave gjat\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":752486,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-752485","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=752485"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":752489,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752485\/revisions\/752489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/752486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=752485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=752485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=752485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}