{"id":747984,"date":"2025-06-22T16:36:12","date_gmt":"2025-06-22T14:36:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=747984"},"modified":"2025-06-22T17:07:18","modified_gmt":"2025-06-22T15:07:18","slug":"klubi-i-mbyllur-atomika-gjeopolitika-dhe-heshtja-qe-flet-enri-ceno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/06\/22\/klubi-i-mbyllur-atomika-gjeopolitika-dhe-heshtja-qe-flet-enri-ceno\/","title":{"rendered":"\u201cKlubi i Mbyllur: Atomika, Gjeopolitika dhe Heshtja q\u00eb Flet\u201d &#8211; Enri \u00c7eno","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-609932 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/auto_Enri_Ceno1679334734-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"473\" height=\"315\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/auto_Enri_Ceno1679334734-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/auto_Enri_Ceno1679334734-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/auto_Enri_Ceno1679334734.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 473px) 100vw, 473px\" \/><br \/>\n\u201cKlubi i Mbyllur: Atomika, Gjeopolitika dhe Heshtja q\u00eb Flet\u201d &#8211; Enri \u00c7eno<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u2026pak gjeopolitik!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur m\u00eb 6 dhe 9 gusht 1945, dy bomba atomike shkat\u00ebrruan Hiroshim\u00ebn dhe Nagasakin, bota hyri n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re \u2013 jo vet\u00ebm t\u00eb shkat\u00ebrrimit, por edhe t\u00eb ekuilibrit. Ironikisht, arma m\u00eb vdekjeprur\u00ebse n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit u b\u00eb nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb ruajtur paqen. Dhe q\u00eb prej atij momenti, ajo q\u00eb njihet si Klubi Atomik ka qen\u00eb jo vet\u00ebm simbol i pushtetit absolut, por edhe nj\u00eb kart\u00eb gjeopolitike q\u00eb shpesh vendos kufijt\u00eb e asaj q\u00eb quajm\u00eb \u201crend bot\u00ebror\u201d.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Nga Manhattan te Moska: nj\u00eb barazpesh\u00eb e frikshme<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Arma b\u00ebrthamore u krijua nga amerikan\u00ebt n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Projektit Manhattan, me ndihm\u00ebn e shkenc\u00ebtar\u00ebve evropian\u00eb t\u00eb ikur nga nazizmi. Pas bombardimeve n\u00eb Japoni, disa prej k\u00ebtyre shkenc\u00ebtar\u00ebve e kuptuan rrezikun e nj\u00eb monopoli t\u00eb vet\u00ebm b\u00ebrthamor. Klaus Fuchs, nj\u00eb fizikant britanik me simpati p\u00ebr Bashkimin Sovjetik, ishte nj\u00eb nd\u00ebr ata q\u00eb shp\u00ebrndau informacion sekrete p\u00ebr sovjetik\u00ebt \u2013 jo vet\u00ebm p\u00ebr ideologji, por edhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur nj\u00eb ekuilib\u00ebr global: n\u00ebse nj\u00eb vend kishte kontroll t\u00eb pakufizuar mbi nj\u00eb arm\u00eb t\u00eb till\u00eb, rreziku p\u00ebr p\u00ebrdorim t\u00eb nj\u00ebansh\u00ebm do t\u00eb ishte absolut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky balancim i friksh\u00ebm mes SHBA-s\u00eb dhe BRSS-s\u00eb u b\u00eb themeli i doktrin\u00ebs s\u00eb shkat\u00ebrrimit t\u00eb sigurt reciprok (MAD), q\u00eb n\u00eb thelb thot\u00eb: n\u00ebse e p\u00ebrdor ti, do t\u00eb shkat\u00ebrrohesh edhe vet\u00eb. Kjo ishte formula e paqes gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Zgjerimi i klubit dhe vendosja e nj\u00eb rendi t\u00eb mbyllur<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me kalimin e dekadave, Klubi Atomik u zgjerua, por jo pa kufi:<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 SHBA (1945),<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 BRSS\/Rusia (1949),<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 Britania (1952),<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 Franca (1960),<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 Kina (1964).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebta jan\u00eb an\u00ebtar\u00ebt origjinal\u00eb t\u00eb \u201cKlubit t\u00eb Madh\u201d \u2013 ata q\u00eb kan\u00eb edhe nj\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm n\u00eb K\u00ebshillin e Siguris\u00eb t\u00eb OKB-s\u00eb. Me koh\u00ebn, erdh\u00ebn edhe t\u00eb tjer\u00eb:<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 India,<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 Pakistani,<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 Izraeli (zyrtarisht jo i deklaruar),<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u2022 Koreja e Veriut (jasht\u00eb \u00e7do traktati).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por pas p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, konsensusi nd\u00ebrkomb\u00ebtar ishte i qart\u00eb: nuk duhet t\u00eb shtohen m\u00eb an\u00ebtar\u00eb. Traktati p\u00ebr Mosp\u00ebrhapjen e Arm\u00ebve B\u00ebrthamore (NPT) u krijua p\u00ebr ta frenuar k\u00ebt\u00eb zgjerim dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur ekskluzivitetin e struktur\u00ebs. Sipas k\u00ebtij rendi, fuqia nuk matet vet\u00ebm me ekonomi apo ushtri, por me besueshm\u00ebri, stabilitet politik dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Irani, ajatollah\u00ebt dhe \u201crreziku i pap\u00ebrgjegjsh\u00ebm\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prej dekadash, regjimi i ajatollah\u00ebve n\u00eb Iran ka ndjekur nj\u00eb kurs sfidues ndaj k\u00ebtij rendi. Me ambicie p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb klub, por me filozofi teokratike, represive dhe destabilizuese. Financimi i grupeve si Hezbollah, Houthis, Hamas dhe milicit\u00eb shiite n\u00eb Irak, s\u00eb bashku me q\u00ebllimin e shpallur p\u00ebr t\u00eb \u201cfshir\u00eb Izraelin nga harta\u201d, e b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb regjimi b\u00ebrthamor t\u00eb till\u00eb nj\u00eb makth global.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prandaj, kur SHBA goditi objektiva strategjike t\u00eb programit b\u00ebrthamor iranian her\u00ebt sot, nuk pati ndonj\u00eb kund\u00ebrshtim serioz nga Moska apo Pekini. Heshtja ishte pajtim. Rusia, e cila tradicionalisht ka pasur lidhje t\u00eb mira me Teheranin, nuk u angazhua. Kina \u2013 partneri m\u00eb i madh tregtar i Iranit \u2013 mbajti po ashtu profil t\u00eb ul\u00ebt. Sepse pavar\u00ebsisht tensioneve me Per\u00ebndimin, askush nga an\u00ebtar\u00ebt e Klubit Atomik nuk d\u00ebshiron nj\u00eb Iran b\u00ebrthamor.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Gjeopolitika e heshtur<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 1962, gjat\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb raketave n\u00eb Kub\u00eb, John F. Kennedy tha:<\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">\u201cPaqja nuk do t\u00eb vij\u00eb nga paqja e varrosur nga frika, por nga baraspesha e frik\u00ebs.\u201d<\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo baraspesh\u00eb funksionon vet\u00ebm kur lojtar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb lexuesh\u00ebm, racionale dhe t\u00eb parashikuesh\u00ebm. Nj\u00eb regjim ideologjik q\u00eb nuk luan sipas rregullave nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk mund t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebsaj balance. Dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Klubi Atomik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb klub i mbyllur \u2013 jo p\u00ebr shkak t\u00eb arroganc\u00ebs, por p\u00ebr shkak t\u00eb nevoj\u00ebs p\u00ebr stabilitet nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Pse klubi nuk do zgjerohet m\u00eb<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb epok\u00ebn postmoderne, nj\u00eb ekonomi e madhe apo nj\u00eb ushtri e fuqishme nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb Klubin Atomik. N\u00eb k\u00ebt\u00eb klub nuk mjafton t\u00eb jesh i fort\u00eb \u2013 duhet t\u00eb jesh i p\u00ebrgjegjsh\u00ebm. Prandaj Brazili, Japonia, Gjermania, Arabia Saudite apo Turqia \u2013 sado t\u00eb fuqishme t\u00eb jen\u00eb \u2013 nuk kan\u00eb vend n\u00eb k\u00ebt\u00eb tryez\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Sepse, n\u00eb fjal\u00ebt e Henry Kissinger:<\/span><\/strong><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">\u201cFu\u00e7ia nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar, por men\u00e7uria p\u00ebr t\u00eb mos e b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb.\u201d<\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sulmi i fundit amerikan ndaj objektivave b\u00ebrthamore iraniane nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb akt ushtarak \u2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb gjeopolitike: Klubi i madh mbetet i mbyllur. E ardhmja do t\u00eb jet\u00eb e atyre q\u00eb din\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet. Dhe p\u00ebr ata q\u00eb e sfidojn\u00eb at\u00eb, p\u00ebrgjigjja nuk do t\u00eb vij\u00eb gjithmon\u00eb me fjal\u00eb. Shpesh, heshtja \u00ebsht\u00eb miratimi m\u00eb i qart\u00eb.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKlubi i Mbyllur: Atomika, Gjeopolitika dhe Heshtja q\u00eb Flet\u201d &#8211; Enri \u00c7eno \u2026pak gjeopolitik! Kur m\u00eb 6 dhe 9 gusht 1945, dy bomba atomike shkat\u00ebrruan Hiroshim\u00ebn dhe Nagasakin, bota hyri n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re \u2013 jo vet\u00ebm t\u00eb shkat\u00ebrrimit, por edhe t\u00eb ekuilibrit. Ironikisht, arma m\u00eb vdekjeprur\u00ebse n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit u b\u00eb nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":609932,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-747984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=747984"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":747990,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747984\/revisions\/747990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/609932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=747984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=747984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=747984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}