{"id":733360,"date":"2025-04-02T11:12:52","date_gmt":"2025-04-02T09:12:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=733360"},"modified":"2025-04-02T11:12:52","modified_gmt":"2025-04-02T09:12:52","slug":"ekonomia-balone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/04\/02\/ekonomia-balone\/","title":{"rendered":"Ekonomia Balon\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-733361\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2.jpg\" alt=\"\" width=\"737\" height=\"502\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2.jpg 737w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/2-300x204.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 737px) 100vw, 737px\" \/><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nga Irena Beqiraj<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekonomia Balon\u00eb!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Teksa n\u00eb cdo ekran diskutohen programet ekonomike, ka debate dhe k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme sesi ka ecur ekonomia shqiptare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ish-koleg\u00ebt e mi socialist\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb sjellin fakte si: rritja ekonomike (megjith\u00ebse modeste), ulja e borxhit, rritja e pagave, apo t\u00eb ardhurat nga turizmi, si treguesit kryesor t\u00eb faktit q\u00eb ekonomia ka ecur mir\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb opozita i kund\u00ebshton t\u00eb gjitha k\u00ebto.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por rrall\u00eb flitet p\u00ebr treguesit kryesor\u00eb t\u00eb t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrcaktojn\u00eb nese kemi krijuar nj\u00eb ekonomi \u201c balon\u00eb\u201d apo t\u00eb q\u00ebndrueshme n\u00eb afat t\u00eb gjat\u00eb .<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Elementi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb hendeku midis rritjes s\u00eb pagave reale dhe rritjes s\u00eb produktivitetit. Banka Bot\u00ebrore (grafiku) tregon se n\u00eb Shqip\u00ebri, nga periudha 2015-2023 pagat reale jan\u00eb rritur nd\u00ebrsa produktiviteti ka r\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb cdo vend tjet\u00ebr t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rritja kaq \u201ce d\u00ebshirueshme\u201d e pagave ka ardhur si rezultat i rritjes s\u00eb pag\u00ebs minimale dhe munges\u00ebs s\u00eb fuqis\u00eb pun\u00ebtore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa ulja e produktivitetit lidhet me produktivitetin e ul\u00ebt t\u00eb sektorit publik dhe shp\u00ebrndarjen joefikase t\u00eb burimeve n\u00eb sektor\u00ebt jo produktiv\u00eb ekonomik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pra politikat edhe reformat ekonomike t\u00eb nd\u00ebrmarra nga viti 2015 deri n\u00eb vitin 2023 n\u00eb vend t\u00eb reduktonin hendekun midis pag\u00ebs mesatare reale dhe produktivitetit e kan\u00eb zmadhuar at\u00eb. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb ekonomia \u00ebsht\u00eb e paq\u00ebndrueshme dhe ardhmja e saj shoq\u00ebrohet me rreziqe t\u00eb konsiderueshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky fakt dom\u00ebth\u00ebn\u00ebs tregon se ne jemi larg modelit t\u00eb ri ekonomik q\u00eb imponon Shekulli 21 i cili quhet &#8220;produktiviz\u00ebm&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky model ekonomik tenton t\u00eb krijoj\u00eb edhe zhvilloj\u00eb sektor\u00eb ekonomik\u00eb produktiv n\u00eb t\u00eb gjitha rajonet e nj\u00eb ekonomie, duke ofruar pun\u00eb m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb fuqin\u00eb pun\u00ebtore, dhe rrjedhimisht mir\u00ebq\u00ebnie. Ai ndryshon nga modeli neoliberal i djatht\u00eb sepse k\u00ebrkon q\u00eb qeveria t\u00eb luaj nj\u00eb rol m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb ekonomi. Ai gjithashtu ndryshon edhe nga modeli Kejnsianist i majt\u00eb i &#8220;Shtetit t\u00eb Mir\u00ebqenies&#8221; pasi relativizon r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e transfertave buxhetore duke v\u00ebn\u00eb theksin tek nj\u00eb ekonomi q\u00eb prodhon.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">E pra, konkluzioni i par\u00eb edhe fatkeq\u00ebsisht i pakund\u00ebshtuesh\u00ebm \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb 12 vjet socialist\u00ebt n\u00eb vend ta p\u00ebrmir\u00ebsonin e p\u00ebrkeq\u00ebsuan parametrin kryesor t\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb ekonomike, produktivitetin edhe hendekun e tij me pag\u00ebn mesatare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb cdo rritje e m\u00ebtejshme e pag\u00ebs minimale p\u00ebr te joshur 351 mij\u00eb votues, rrjedhimisht edhe rritja e pag\u00ebs mesatare pa adresuar rritjen e produktivitetit do t\u00eb traspozohej n\u00eb rritje t\u00eb cmimeve . Th\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb rritja e pagave nuk rrit mir\u00ebq\u00ebnien.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ajo thjesht sherben si ajri i ngroht\u00eb q\u00eb fryn balon\u00ebn ekonomike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Elementi i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb mbivler\u00ebsimi i lekut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ecuria e produktivitetit \u00ebsht\u00eb elementi i cili p\u00ebrcakton n\u00ebse leku ka p\u00ebsuar vler\u00ebsimin \u201ce d\u00ebshiruar\u201d apo \u00ebsht\u00eb i mbivler\u00ebsuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vler\u00ebsimi dhe mbivler\u00ebsimi jan\u00eb dy koncepte ekonomike t\u00eb ndryshme nga nj\u00ebri tjetri. P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb gjykim shikohet diferenca midis i) ekuilibirit aktual t\u00eb kursit t\u00eb k\u00ebmbimit q\u00eb balancon ofert\u00ebn dhe k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr monedh\u00eb t\u00eb huaj n\u00eb tregjet financiare vendase edhe ii) ekuilibrin industrial, i cili p\u00ebrcaktohet nga balancimi i produktivitetit t\u00eb ekonomis\u00eb shqiptare me produktivitetin e ekonomis\u00eb europiane n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ruhet konkurueshm\u00ebria e prododhimit vendas n\u00eb tregjet komb\u00ebtare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Monedha vendase \u00ebsht\u00eb e vler\u00ebsuar drejt\u00ebsisht kur kursi aktual i k\u00ebmbimit i vendosur n\u00eb treg tenton t\u00eb jet\u00eb n\u00eb nivelet e kursit q\u00eb arrihet n\u00eb ekuilibrin konkurues industrial, edhe n\u00eb k\u00ebte rast vler\u00ebsimi i monedh\u00ebs vendase ec\u00ebn n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin drejtim me rritjen e produktivitetin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00a0Nd\u00ebrsa kur produktiviteti i ekonomis\u00eb vendase ulet nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb monedha vendase vler\u00ebsohet, kursi aktual i k\u00ebmbimit \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt se vlerat e kursit konkurues industrial, dhe n\u00eb k\u00ebto kushte monedha vendase konsiderohet e mbivler\u00ebsuar. Kjo ka ndodhur sepse hyrjet e kapitalit t\u00eb huaj ne euro jan\u00eb investuar n\u00eb sektor\u00eb kjo produktiv\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ajri i nxeht\u00eb q\u00eb prodhohet nga mbivler\u00ebsimi t\u00eb lekut b\u00ebn q\u00eb: borxhi i huaj sot duket m\u00eb i ul\u00ebt, prodhimi brend\u00ebsh\u00ebm bruto duket m\u00eb i lart\u00eb, pagat duken m\u00eb t\u00eb larta, dhe q\u00eb inflacioni te mbahet leht\u00ebsisht n\u00ebn kontroll. Por mos neutralizimi i k\u00ebtij mbivler\u00ebsimi shkakton ulje t\u00eb m\u00ebtejshme t\u00eb produktivitetit t\u00eb ekonomis\u00eb duke fryr\u00eb m\u00eb tej ekonomin\u00eb balon\u00eb .<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Elementi i tret\u00eb vjen nga t\u00eb dh\u00ebnat e stuktur\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrmarrjeve. INSTAT tregon se gjat\u00eb 2023 numri i nd\u00ebrmarrjeve me 50 t\u00eb pun\u00ebsuar \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar me 32. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt jan\u00eb rritur mikro nd\u00ebrmarrjet, me rreth 3529 , duke e \u00e7uar numrin e tyre n\u00eb 109.7 mij\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse ekonomia e vendit popullohet nga mikro nd\u00ebrmarrjet, nd\u00ebrsa numri i nd\u00ebrmarrjeve me m\u00eb shum\u00eb se 50 puntor\u00eb \u00ebsht\u00eb i kufizuar (n\u00eb Shqip\u00ebri 1%) tregon se produktiviteti nuk ka gjasa t\u00eb rritet pa nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb targetuar afatgjat\u00eb e t\u00eb mb\u00ebshtetur financiarisht nga qeveria, q\u00eb synon trasfromimin teknologjik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe kjo nuk n\u00ebkupton as hapjen edhe mbylljen e negociatave as uljen e taksave, as amnistin\u00eb e pag\u00ebzuar \u201csi paqa fiskale\u201d aq m\u00eb pak rritjen m\u00ebtejshme t\u00eb pag\u00ebs minimale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pa adresuar seriozisht rritjen e produktivitetit, nuk mund t\u00eb rritet mir\u00ebq\u00ebnia p\u00ebr t\u00eb cilat flasin partit\u00eb politike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr shum\u00eb arsye q\u00eb nuk lidhen me Shqip\u00ebrin\u00eb ne mund ti bashkohemi Komunitetit Europian por me vazhdimin e qasjes aktuale ekonomike sic e p\u00ebrcakton edhe BERZH &#8220;do t\u00eb na duhen 70 vjet ose m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur homolog\u00ebt tan\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb&#8221;.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Irena Beqiraj Ekonomia Balon\u00eb! Teksa n\u00eb cdo ekran diskutohen programet ekonomike, ka debate dhe k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme sesi ka ecur ekonomia shqiptare. Ish-koleg\u00ebt e mi socialist\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb sjellin fakte si: rritja ekonomike (megjith\u00ebse modeste), ulja e borxhit, rritja e pagave, apo t\u00eb ardhurat nga turizmi, si treguesit kryesor t\u00eb faktit q\u00eb ekonomia ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":49,"featured_media":733361,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-733360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/733360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/49"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=733360"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/733360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":733363,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/733360\/revisions\/733363"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/733361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=733360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=733360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=733360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}