![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Sudanese-Soldiers.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Nj\u00eb luft\u00eb n\u00eb Sudan q\u00eb shp\u00ebrtheu n\u00eb prill 2023 shkaktoi val\u00eb dhune etnike, krijoi kriz\u00ebn m\u00eb t\u00eb keqe humanitare n\u00eb bot\u00eb dhe zhyti zona t\u00eb t\u00ebra n\u00eb zi buke.<\/span><\/p>\n T\u00eb premten, ushtria sudaneze njoftoi se kishte kontrollin e pallatit presidencial n\u00eb Khartoum, n\u00eb at\u00eb q\u00eb do ishte nj\u00eb fitore simbolike e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb luft\u00ebn e saj me Forcat e Mb\u00ebshtetjes s\u00eb Shpejt\u00eb paraushtarake (RSF).<\/span><\/p>\n \u00c7FAR\u00cb E SHKAKTOI DHUN\u00cbN?<\/strong><\/span><\/p>\n Tensionet po krijoheshin p\u00ebr muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb p\u00ebrpara se luftimet midis ushtris\u00eb sudane dhe RSF-s\u00eb t\u00eb shp\u00ebrthenin n\u00eb Khartoum m\u00eb 15 prill 2023.<\/span><\/p>\n Ushtria dhe RSF-ja kishin qen\u00eb n\u00eb nj\u00eb partneritet t\u00eb brisht\u00eb pas organizimit t\u00eb nj\u00eb grushti shteti n\u00eb tetor 2021, i cili prishi nj\u00eb tranzicion nga sundimi i autokratit Omar al-Bashir. Bashir u rr\u00ebzua n\u00eb vitin 2019.<\/span><\/p>\n T\u00eb dy pal\u00ebt u p\u00ebrlesh\u00ebn rreth nj\u00eb plani t\u00eb mb\u00ebshtetur nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht q\u00eb do kishte nisur nj\u00eb tranzicion t\u00eb ri me pal\u00ebt civile dhe do t’i k\u00ebrkonte ushtris\u00eb dhe RSF-s\u00eb t\u00eb dor\u00ebzonin pushtetet p\u00ebrkat\u00ebse.<\/span><\/p>\n Pikat specifike t\u00eb mosmarr\u00ebveshjes ishin kalendari p\u00ebr integrimin e RSF-s\u00eb n\u00eb forcat e armatosura t\u00eb rregullta, zinxhiri i komand\u00ebs midis ushtris\u00eb dhe udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb RSF-s\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtja e mbik\u00ebqyrjes civile.<\/span><\/p>\n Pal\u00ebt nd\u00ebrluftuese kishin qen\u00eb gjithashtu n\u00eb konkurrenc\u00eb p\u00ebr interesat e m\u00ebdha t\u00eb biznesit, t\u00eb cilat ata po k\u00ebrkonin t’i mbronin.<\/span><\/p>\n Sudani ka pasur prej koh\u00ebsh luft\u00eb q\u00eb rrjedh nga p\u00ebrqendrimi i pushtetit dhe pasuris\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vendit n\u00eb kurriz t\u00eb periferis\u00eb, di\u00e7ka q\u00eb RSF-ja thot\u00eb se po lufton p\u00ebr ta korrigjuar.<\/span><\/p>\n KUSH JANE LOJTAR\u00cbT KRYESOR\u00cb?<\/strong><\/span><\/p>\n Protagonist\u00eb n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr pushtet jan\u00eb gjenerali Abdel Fattah al-Burhan, kreu i ushtris\u00eb dhe udh\u00ebheq\u00ebsi i k\u00ebshillit qeveris\u00ebs t\u00eb Sudanit q\u00eb nga viti 2019, dhe ish-z\u00ebvend\u00ebsi i tij n\u00eb k\u00ebshill, kreu i RSF-s\u00eb, gjenerali Mohamed Hamdan Dagalo, i njohur si Hemedti.<\/span><\/p>\n Hemedti, i cili u pasurua p\u00ebrmes nxjerrjes s\u00eb arit dhe sip\u00ebrmarrjeve t\u00eb tjera, drejton RSF-n\u00eb. An\u00ebtar\u00ebt e familjes dhe klanit t\u00eb tij luajn\u00eb role t\u00eb spikatura dhe baza e fuqis\u00eb s\u00eb forc\u00ebs \u00ebsht\u00eb rajoni per\u00ebndimor i Darfurit, ku RSF doli nga milicit\u00eb q\u00eb luftonin s\u00eb bashku me trupat qeveritare p\u00ebr t\u00eb shtypur rebel\u00ebt n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb brutale q\u00eb u p\u00ebrshkall\u00ebzua pas vitit 2003.<\/span><\/p>\n Analist\u00ebt thon\u00eb se pozicioni i Burhanit \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak i sigurt n\u00eb krye t\u00eb ushtris\u00eb, ku besnik\u00ebt dhe veteran\u00ebt e Bashirit me prirje islamike kan\u00eb fituar ndikim q\u00eb nga grushti i shtetit t\u00eb vitit 2021.<\/span><\/p>\n RSF thot\u00eb se po lufton p\u00ebr t\u00eb \u00e7liruar Sudanin nga mbetjet e regjimit t\u00eb Bashirit, nd\u00ebrsa ushtria thot\u00eb se po p\u00ebrpiqet t\u00eb mbroj\u00eb shtetin kund\u00ebr rebel\u00ebve “kriminel\u00eb”.<\/span><\/p>\n D\u00ebshmitar\u00ebt thon\u00eb se RSF-ja dhe aleat\u00ebt e saj kan\u00eb kryer abuzime t\u00eb shumta, duke p\u00ebrfshir\u00eb vrasje etnike, dhun\u00eb seksuale dhe pla\u00e7kitje. Banor\u00ebt kan\u00eb akuzuar ushtrin\u00eb p\u00ebr vrasjen e civil\u00ebve n\u00eb bombardime dhe sulme ajrore pa dallim. T\u00eb dyja pal\u00ebt n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe i kan\u00eb mohuar akuzat ndaj tyre.<\/span><\/p>\n SHBA vendosi sanksione ndaj Burhanit dhe Hemedtit n\u00eb janar 2025 dhe p\u00ebrcaktoi se RSF-ja kishte kryer gjenocid, nj\u00eb akuz\u00eb q\u00eb ajo e mohoi.<\/span><\/p>\n KUSH PO FITON?<\/strong><\/span><\/p>\n Megjith\u00ebse ushtria e Sudanit e filloi luft\u00ebn me burime superiore, duke p\u00ebrfshir\u00eb fuqin\u00eb ajrore, RSF u njoh zyrtarisht n\u00eb vitin 2017 dhe \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb vitet e fundit n\u00eb nj\u00eb forc\u00eb t\u00eb pajisur mir\u00eb t\u00eb vendosur rreth Sudanit.<\/span><\/p>\n N\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb luft\u00ebs, nj\u00ebsit\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb RSF-s\u00eb u fut\u00ebn n\u00eb lagje n\u00eb gjith\u00eb kryeqytetin. Nga fundi i vitit 2023, RSF-ja b\u00ebri p\u00ebrparime t\u00eb shpejta p\u00ebr t\u00eb konsoliduar kontrollin e saj n\u00eb Darfur dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb n\u00ebn kontroll shtetin El Gezira n\u00eb jug t\u00eb Khartoum, nj\u00eb zon\u00eb ky\u00e7e bujq\u00ebsore.<\/span><\/p>\n Ushtria b\u00ebri disa p\u00ebrparime n\u00eb mars 2024 n\u00eb Omdurman, nj\u00eb nga tre qytetet q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb kryeqytetin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, por RSF-ja m\u00eb von\u00eb shtyu p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebrpara n\u00eb shtetet Sennar, Nili i Bardh\u00eb dhe Gedaref.<\/span><\/p>\n Nj\u00eb betej\u00eb e zgjatur \u00ebsht\u00eb ndezur rreth ruajtjes s\u00eb ushtris\u00eb t\u00eb al-Fashir n\u00eb Darfurin e Veriut, nd\u00ebrsa ushtria ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb shtytje t\u00eb re p\u00ebr t\u00eb rimarr\u00eb terren n\u00eb kryeqytet.<\/span><\/p>\n \u00c7FAR\u00cb \u00cbSHT\u00cb N\u00cb LOJ\u00cb?<\/strong><\/span><\/p>\n Kryengritja q\u00eb \u00e7oi n\u00eb p\u00ebrmbysjen e Bashirit ngjalli shpresat se Sudani dhe popullsia e tij prej rreth 50 milion\u00eb banor\u00ebsh mund t\u00eb dilnin nga dekada autokracie, konflikti t\u00eb brendsh\u00ebm dhe izolimi ekonomik.<\/span><\/p>\n Por lufta shkaktoi d\u00ebme masive n\u00eb infrastruktur\u00eb, detyroi m\u00eb shum\u00eb se 12 milion\u00eb njer\u00ebz t\u00eb largoheshin nga sht\u00ebpit\u00eb e tyre dhe la gjysm\u00ebn e popullsis\u00eb t\u00eb p\u00ebrballet me nivele krize t\u00eb uris\u00eb. N\u00eb gusht 2024, ekspert\u00ebt njoftuan se zia e buk\u00ebs po vijonte n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb n\u00eb Darfur, dhe n\u00eb dhjetor numri u rrit n\u00eb pes\u00eb, me m\u00eb shum\u00eb q\u00eb pritej.<\/span><\/p>\n Dhjet\u00ebra mij\u00ebra njer\u00ebz jan\u00eb vrar\u00eb, megjith\u00ebse vler\u00ebsimet p\u00ebr numrin e t\u00eb vdekurve jan\u00eb t\u00eb pasigurta.<\/span><\/p>\n Rivalitetet e shtuara politike dhe etnike brenda Sudanit kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb frik\u00ebn se vendi, i treti m\u00eb i madh n\u00eb Afrik\u00eb p\u00ebr nga zona, mund t\u00eb cop\u00ebtohet, duke destabilizuar nj\u00eb rajon t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb kufi me Sahelin, Detin e Kuq dhe Bririn e Afrik\u00ebs.<\/span><\/p>\n Qindra mij\u00ebra njer\u00ebz kan\u00eb ikur n\u00eb Egjipt, \u00c7ad dhe Sudanin e Jugut, me nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl q\u00eb kan\u00eb kaluar n\u00eb Etiopi dhe Republik\u00ebn e Afrik\u00ebs Qendrore.<\/span><\/p>\n T\u00eb dyja pal\u00ebt n\u00eb konflikt kan\u00eb p\u00ebrdorur arin, burimin m\u00eb t\u00eb vlefsh\u00ebm dhe m\u00eb t\u00eb kontrabanduar t\u00eb Sudanit, p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur p\u00ebrpjekjet e tyre t\u00eb luft\u00ebs.<\/span><\/p>\n CILI \u00cbSHT\u00cb ROLI I SHTETEVE T\u00cb HUAJA?<\/strong><\/span><\/p>\n Konflikti ka p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb konkurrenc\u00eb p\u00ebr ndikim n\u00eb Sudan dhe rajonin p\u00ebrreth midis fuqive, duke p\u00ebrfshir\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabin\u00eb Saudite, Egjiptin, Etiopin\u00eb, Iranin dhe Rusin\u00eb.<\/span><\/p>\n Shtetet e Gjirit kan\u00eb ndjekur m\u00eb par\u00eb investime n\u00eb sektor\u00eb duke p\u00ebrfshir\u00eb bujq\u00ebsin\u00eb dhe portet. Rusia ka k\u00ebrkuar nj\u00eb baz\u00eb detare n\u00eb brigjet e Sudanit.<\/span><\/p>\n Emiratet e Bashkuara Arabe i kan\u00eb ofruar arm\u00eb RSF-s\u00eb, sipas ekspert\u00ebve t\u00eb OKB-s\u00eb, nd\u00ebrsa burime t\u00eb tjhera thon\u00eb se Irani ka d\u00ebrguar mb\u00ebshtetje ushtarake p\u00ebr ushtrin\u00eb.<\/span><\/p>\n Egjipti dhe presidenti i tij Abdel Fattah al-Sisi, nj\u00eb ish shef i ushtris\u00eb q\u00eb p\u00ebrmbysi paraardh\u00ebsin e tij islamist, kan\u00eb lidhje t\u00eb thella me Burhanin dhe ushtrin\u00eb.<\/span><\/p>\n Fuqit\u00eb per\u00ebndimore, p\u00ebrfshir\u00eb Shtetet e Bashkuara, u kthyen pas tranzicionit pas p\u00ebrmbysjes s\u00eb Bashirit, por v\u00ebmendja diplomatike ndaj Sudanit \u00ebsht\u00eb kufizuar nga luft\u00ebrat n\u00eb Ukrain\u00eb dhe Gaza.<\/span><\/p>\n \u00c7FAR\u00cb P\u00cbRPJEKJE \u00cbSHT\u00cb B\u00cbR\u00cb P\u00cbR P\u00cbRFUNDIM LUFT\u00cbS?<\/strong><\/span><\/p>\n N\u00eb vitin 2023, Arabia Saudite dhe Shtetet e Bashkuara soll\u00ebn delegacione nga t\u00eb dy fraksionet n\u00eb Jeddah p\u00ebr bisedime, por arm\u00ebpushimet e r\u00ebna dakord atje nuk u respektuan kurr\u00eb dhe procesi u l\u00ebkund.<\/span><\/p>\n Nisma t\u00eb tjera jan\u00eb nisur nga grupimi rajonal afrikan IGAD dhe nga Egjipti, duke \u00e7uar n\u00eb shqet\u00ebsim p\u00ebr p\u00ebrpjekjet dhe rivalitetin diplomatik t\u00eb mbivendosur.<\/span><\/p>\n N\u00eb gusht 2024, SHBA-ja priti bisedime n\u00eb Zvic\u00ebr, por ato u minuan nga mungesa e ushtris\u00eb.<\/span><\/p>\n Muajt \u200b\u200be fundit, t\u00eb dyja pal\u00ebt kan\u00eb ashp\u00ebrsuar q\u00ebndrimin e tyre, duke th\u00ebn\u00eb se planifikojn\u00eb t\u00eb vijojn\u00eb luft\u00ebn derisa t\u00eb kontrollojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/3000-ezgif.com-webp-to-jpg-converter.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/sudan1.png\")
<\/p>\n