{"id":720826,"date":"2025-01-24T09:51:10","date_gmt":"2025-01-24T08:51:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=720826"},"modified":"2025-01-24T15:57:40","modified_gmt":"2025-01-24T14:57:40","slug":"vihet-ne-pune-kompjuteri-me-i-shpejte-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2025\/01\/24\/vihet-ne-pune-kompjuteri-me-i-shpejte-ne-bote\/","title":{"rendered":"Vihet n\u00eb pun\u00eb kompjuteri m\u00eb i shpejt\u00eb n\u00eb bot\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-720926\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/capitan.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1080\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/capitan.jpg 1920w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/capitan-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/capitan-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/capitan-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/capitan-1536x864.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Laboratori Koimb\u00ebtar \u201cLawrence Livermore\u201d n\u00eb Kaliforni \u00ebsht\u00eb tani sht\u00ebpia e superkompjuterit m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb bot\u00eb. I quajtur \u201cEl Capitan\u201d dhe zyrtarisht e p\u00ebruruan m\u00eb 9 janar, ai \u00ebsht\u00eb superkompjuteri i tret\u00eb n\u00eb bot\u00eb me kapacitet eksaskal\u00eb por m\u00eb i shpejti nga t\u00eb gjith\u00eb. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrtimi i tij kushtoi 600 milion\u00eb dollar\u00eb dhe pritet t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb disa detyra jasht\u00ebzakonisht t\u00eb p\u00ebrparuara, p\u00ebrfshir\u00eb sigurimin dhe mbik\u00ebqyrjen e arsenaleve t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ai do p\u00ebrdoret p\u00ebr projekte t\u00eb tjera k\u00ebrkimore n\u00ebn ombrell\u00ebn e &#8220;siguris\u00eb komb\u00ebtare&#8221;, si zbulimet e materialeve t\u00eb reja, fizika e energjis\u00eb s\u00eb lart\u00eb dhe detyra t\u00eb tjera sekrete.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Jill Hruby, n\u00ebnsekretare e Departamentit t\u00eb Energjis\u00eb (DOE) p\u00ebr sigurin\u00eb b\u00ebrthamore dhe administruese e Administrat\u00ebs s\u00eb Siguris\u00eb B\u00ebrthamore Komb\u00ebtare, tha n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb vitit 2024: <em>&#8220;Futja e El Capitan vijon p\u00ebrparimin e nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ruajtur arsenalin ton\u00eb b\u00ebrthamor pa u kthyer n\u00eb teste shp\u00ebrthyese b\u00ebrthamore. Kjo aft\u00ebsi llogarit\u00ebse, e mb\u00ebshtetur nga dekada t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, ekspertiz\u00ebs dhe zhvillimit t\u00eb kodeve, \u00ebsht\u00eb zemra e menaxhimit t\u00eb arsenaleve bazuar n\u00eb shkenc\u00eb. Ne do t\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb investojm\u00eb n\u00eb infrastruktur\u00ebn teknologjike dhe shkencore t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur nd\u00ebrmarrjen e siguris\u00eb b\u00ebrthamore.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Superkompjuteri filloi t\u00eb nd\u00ebrtohej n\u00eb maj 2023 dhe u aktivizua n\u00eb n\u00ebntor 2024. Ai \u00ebsht\u00eb i aft\u00eb t\u00eb arrij\u00eb nj\u00eb performanc\u00eb kulmore prej 2.746 eksaflop\u00ebsh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Flop&#8221; n\u00ebnkupton operacione me \u201cpike\u201d lundruese n\u00eb sekond\u00eb, ku nj\u00eb operacion me \u201cpike\u201d lundruese \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shum\u00ebzim ose mbledhje. \u201cEl Capitan\u201d mund t\u00eb kryej\u00eb deri n\u00eb 2.746 x 10^18 operacione n\u00eb sekond\u00eb dhe nj\u00eb mesatare prej 1.472 eksaflop\u00ebsh. P\u00ebr krahasim, do nevojiteshin m\u00eb shum\u00eb se 1,000,000 iPhone 15 Pro q\u00eb t\u00eb punojn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb fuqi llogarit\u00ebse.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekzistojn\u00eb vet\u00ebm dy superkompjuter\u00eb t\u00eb tjer\u00eb me kapacitet eksaskal\u00eb, t\u00eb dy n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Superkompjuteri \u201cFrontier\u201d ndodhet n\u00eb Laboratorin Komb\u00ebtar Oak Ridge n\u00eb Tennessee dhe ka nj\u00eb performanc\u00eb kulmore prej 2.056 eksaflop\u00ebsh dhe nj\u00eb mesatare prej 1.353 eksaflop\u00ebsh. Medalja e bronzit i takon superkompjuterit \u201cAurora\u201d n\u00eb Qendr\u00ebn Llogarit\u00ebse Argonne, me nj\u00eb mesatare prej 1.012 eksaflop\u00ebsh. T\u00eb dyja k\u00ebto objekte operohen nga Departamenti i Energjis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;El Capitan do u jap\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb analizojn\u00eb kompleksitete q\u00eb p\u00ebr shumic\u00ebn prej nesh do ishin t\u00eb pap\u00ebrfytyrueshme,&#8221; tha kryebashkiaku i Livermore, John Marchand, gjat\u00eb ceremonis\u00eb s\u00eb p\u00ebrurimit.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Laboratori Koimb\u00ebtar \u201cLawrence Livermore\u201d n\u00eb Kaliforni \u00ebsht\u00eb tani sht\u00ebpia e superkompjuterit m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb bot\u00eb. I quajtur \u201cEl Capitan\u201d dhe zyrtarisht e p\u00ebruruan m\u00eb 9 janar, ai \u00ebsht\u00eb superkompjuteri i tret\u00eb n\u00eb bot\u00eb me kapacitet eksaskal\u00eb por m\u00eb i shpejti nga t\u00eb gjith\u00eb. Nd\u00ebrtimi i tij kushtoi 600 milion\u00eb dollar\u00eb dhe pritet t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":720926,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-720826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/720826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=720826"}],"version-history":[{"count":99999,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/720826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":720931,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/720826\/revisions\/720931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/720926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=720826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=720826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=720826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}