{"id":705801,"date":"2024-10-25T14:45:55","date_gmt":"2024-10-25T12:45:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=705801"},"modified":"2024-10-25T14:45:55","modified_gmt":"2024-10-25T12:45:55","slug":"turqia-aleate-me-perendimin-mike-me-rusine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/10\/25\/turqia-aleate-me-perendimin-mike-me-rusine\/","title":{"rendered":"Turqia aleate me Per\u00ebndimin, mike me Rusin\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-705802 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Screenshot-2024-10-25-111957-300x135.png\" alt=\"\" width=\"760\" height=\"342\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Screenshot-2024-10-25-111957-300x135.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Screenshot-2024-10-25-111957-768x346.png 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Screenshot-2024-10-25-111957.png 955w\" sizes=\"auto, (max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan ishte nj\u00eb mik i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb samitin e 16 t\u00eb BRICS n\u00eb Kazan t\u00eb Rusis\u00eb. Kjo nuk ishte hera e par\u00eb, q\u00eb Erdogan mori pjes\u00eb n\u00eb nja samit t\u00eb\u00a0BRICS\u00a0si v\u00ebzhgues, por k\u00ebt\u00eb radh\u00eb prania e tij fitoi nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb prej interesit t\u00eb Turqis\u00eb p\u00ebr nj\u00eb antar\u00ebsim n\u00eb BRICS. Ndon\u00ebse Kremlini para disa jav\u00ebsh deklaroi, se Ankaraja ka paraqitur nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb zyrtare p\u00ebr antar\u00ebsim, qeveria turke fillimisht e p\u00ebrg\u00ebnjeshtroi k\u00ebt\u00eb. Ministri i Jasht\u00ebm Hakan Fidan nd\u00ebrkoh\u00eb b\u00ebri t\u00eb qart\u00eb: &#8220;Ne i kemi komunikuar BRICS, se jemi t\u00eb interesuar p\u00ebr nj\u00eb antar\u00ebsim.&#8221; N\u00ebse Turqia v\u00ebrtet\u00eb antar\u00ebsohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb formacion, at\u00ebher\u00eb ky do t\u00eb ishte vendi i par\u00eb i NATO-s n\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb jo per\u00ebndimore.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>N\u00ebn hijen e sulmit terrorist<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb samitit n\u00eb Kazan presidenti turk u takua p\u00ebr bisedime n\u00eb nivel bilateral me homologun rus\u00a0<a class=\"internal-link\" style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/vladimir-putin\/t-65052882\">Vladimir Putin<\/a>. Por ky takim u zhvillua n\u00ebn efektin e nj\u00eb sulmi ndaj sip\u00ebrmarrjes turke t\u00eb aviacionit dhe fluturimeve n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb TUSAS n\u00eb Ankara. Turqia b\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebse partin\u00eb kurde t\u00eb pun\u00ebs, PKK, t\u00eb klasifikuar nga SHBA dhe BE si organizat\u00eb terroriste.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Presidenti Erdogan dhe presidenti Putin demonstruan menj\u00ebher\u00eb solidaritetin mes tyre dhe e d\u00ebnuan sulmin, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb\u00a0Erdogan disa her\u00eb e quajti Putinin &#8220;miku im i nderuar&#8221;. Putin nga ana e tij vler\u00ebsoi rolin e Turqis\u00eb n\u00eb zgjidhjen e problemeve globale.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>&#8220;BRICS nuk do t\u00eb thot\u00eb &#8216;largim nga Europa'&#8221;<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Brenda NATO-s kryesisht Turqia e mban t\u00eb hapur komunikimin me Putinin. Turqia \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm nj\u00eb partnere e r\u00ebnd\u00ebsishme e NATO-s, por ajo mbron krahun juglindor me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike t\u00eb aleanc\u00ebs dhe ka ushtrin\u00eb e dyt\u00eb p\u00ebr nga madh\u00ebsia n\u00eb\u00a0NATO. Presidenti Erdogan prej vitesh ndjek gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb m\u00ebvet\u00ebsishme, q\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb forcoj\u00eb rolin e Turqis\u00eb n\u00eb sken\u00ebn globale.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Thellimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve me Rusin\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e strategjis\u00eb turke t\u00eb BRICS. Samiti n\u00eb Kazan krijon mund\u00ebsi p\u00ebr t&#8217;u takuar me krer\u00ebt e shteteve t\u00eb Kin\u00ebs, Indis\u00eb si dhe t\u00eb republikave Uzbekistan dhe Azerbajxhan, me t\u00eb cilat Turqia ka lidhje t\u00eb ngushta, p\u00ebr t\u00eb biseduar p\u00ebr projekte rajonale&#8221;, shpjegon Zaur Gasimov, ekspert p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet turko-ruse dhe coordinator i DAAD-s\u00eb n\u00eb Universitetin turko-gjerman n\u00eb Stamboll.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb nj\u00eb fjalim p\u00ebrpara grupit t\u00eb tij parlamentar s\u00eb fundi Erdogan b\u00ebri t\u00eb qart\u00eb, se cil\u00ebn politik\u00eb t\u00eb jashtme ndjek Turqia. Ai theksoi, se n\u00eb sfondin e tensioneve rajonale \u00ebhst\u00eb e nevojshme, t\u00eb ruhet ekuilibri n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Turqia nuk do t&#8217;i kthej\u00eb shpin\u00ebn as lindjes dhe as per\u00ebndimit, sepse kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebri p\u00ebr vendin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb Per\u00ebndim ka kritika p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nism\u00eb. Shum\u00eb shtete t\u00eb NATO-s e shohin antar\u00ebsimin e Turqis\u00eb n\u00eb BRICS\u00a0si nj\u00eb konflikt t\u00eb mundsh\u00ebm me parimet e NATO-s, sepse BRICS, ve\u00e7an\u00ebrisht nga an\u00ebtar\u00ebt kryesues Rusia dhe Kina, konsiderohen si nj\u00eb kund\u00ebrpol ndaj per\u00ebndimit. Kjo ngre \u00e7\u00ebshtjen e p\u00ebrputhshm\u00ebris\u00eb mes antar\u00ebsis\u00eb n\u00eb NATO dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb antar\u00ebsimit t\u00eb mundsh\u00ebm n\u00eb BRICS.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Nj\u00eb antar\u00ebsim t\u00eb mundsh\u00ebm i Turqis\u00eb n\u00eb BRICS nuk do ta konsideroja si nj\u00eb rieorientim t\u00eb vendin si t\u00eb thuash si nj\u00eb &#8216;largim nga Europa&#8217; sehen&#8221;, thot\u00eb Zaur Gasimov. BRICS nuk \u00ebsht\u00eb aleanc\u00eb ushtarake dhe infrastruktura e deritanishme e saj konsiston kryesisht n\u00eb sektorin bankar. Po ashtu nuk ka asnj\u00eb ushtri ose st\u00ebrvitje ushtarake brenda k\u00ebsaj organizate. Ndaj \u00ebsht\u00eb e kuptueshme, q\u00eb Ankaraja politik\u00ebn e saj t\u00eb jashtme \u2013 e n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e saj ekonomike me jasht\u00a0 do t&#8217;i diversifikoj\u00eb, argumenton eksperti.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Per\u00ebndimi shihet me sy kritik<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nd\u00ebr argumentat qendrore t\u00eb qeveris\u00eb turke n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb alternativave n\u00eb platformat nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb, se Turqia p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb port\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht po rritet r\u00ebnd\u00ebsia e BRICS, an\u00ebtar\u00ebt themelues t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs \u2013 nd\u00ebr to Rusia,\u00a0Kina\u00a0dhe India \u2013 gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po e\u00a0 vene n\u00eb pik\u00ebpyetje rendin per\u00ebndimor bot\u00ebror. Ky zhvillim reflektohet edhe n\u00eb atmosfer\u00ebn n\u00eb Turqi, ku po shtohet dyshimet ndaj Per\u00ebndimit.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Sot qeveria turke kritikon vazhdimisht BE-n\u00eb dhe madje edhe opozita n\u00eb Turqi nuk e mbron m\u00eb BE-n\u00eb&#8221;, shpjegon politologu n\u00eb Univeristetin Sabanci n\u00eb Stamboll, Berk Esen. Ai t\u00ebrheq v\u00ebmendjen, se p\u00ebrkat\u00ebsia e Turqis\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim po vihet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje. Midis viteve fundi i 1990 dhe mesi i viteve 2000 mbizot\u00ebronte nj\u00eb perceptim pozitiv p\u00ebr BE-n\u00eb n\u00eb Turqi. Sot, sipas Esen, &#8220;ka r\u00ebn\u00eb ndjesh\u00ebm m\u00ebbshtetja p\u00ebr BE-n\u00eb. Sipas ekspertit Esen, SHBA madje n\u00eb Turqi tani perceptohet edhe m\u00eb negativisht.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Turqia i p\u00ebrket \u2026 vetvehtes<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Sipas Esen Turqia ndodhet n\u00eb nj\u00eb lloj &#8220;zone gri&#8221;: Q\u00eb Turqia do t\u00eb antar\u00ebsohet n\u00eb aleanc\u00ebn BRICS, &#8220;nuk duhet t\u00eb interpretohet automatikisht si mb\u00ebshtetje p\u00ebr vendet si Rusia apo Kina&#8221;, v\u00ebren ai. Ndryshe nga disa vende t\u00eb tjera europiano-lindore, q\u00eb me vet\u00ebdije po i shmangen per\u00ebndimit duke u orientuar nga Rusia, Turqia ndjek nj\u00eb tjet\u00ebr strategji. Ajo po zhvillon gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb qendrimin, se n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb duhet t&#8217;i besoj\u00eb vetvehtes \u2013 nj\u00eb pozicionim, q\u00eb konsiston n\u00eb nj\u00eb shprehje nacionaliste: &#8216;I vetmi mik i Turqis\u00eb \u00ebsht\u00eb turku&#8217;.&#8221;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Rusia nuk g\u00ebzon imazhin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa qeveria ndjek agjend\u00ebn e vet t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme, Rusia nd\u00ebr turqit nuk \u00ebsht\u00eb aq t\u00ebrheq\u00ebse. Sipas nj\u00eb studimi t\u00eb vitit 2022 t\u00eb institut turk t\u00eb demoskopis\u00eb IstanPol shum\u00eb turq e shohin\u00a0Rusin\u00eb\u00a0si &#8220;armike&#8221; t\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb kontekstin nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u2013 krahas SHBA-s\u00eb, Izraelit dhe Greqis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Sipas nj\u00eb sondazhi t\u00eb thintank-ut EDAM n\u00eb Stamboll m\u00eb 2018 vet\u00ebm 27,4 p\u00ebrqind e turqve ishin p\u00ebr qendrimin n\u00eb NATO, nd\u00ebrsa m\u00eb 2021 kuota u rrit n\u00eb 41,1 p\u00ebrqind. Mb\u00ebshtetja p\u00ebr nj\u00eb bashk\u00ebpunim n\u00eb politikat e siguris\u00eb m\u00eb Rusin\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebt\u00ebn periudh\u00eb u ul me 22,1 p\u00ebrqind n\u00eb dy p\u00ebrqind.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse Turqia k\u00ebkon shtigje t\u00eb reja n\u00eb poplitik\u00ebn e jashtme, interesi i shum\u00eb truqve mbetet m\u00eb i madh ndaj Berlinit e Londr\u00ebs se sa ndaj Mosk\u00ebs dhe Pekinit. Sipas ekspertit Berk Esen kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me faktin, se shum\u00eb turq preferojn\u00eb Europ\u00ebn dhe Amerik\u00ebn e Veriut si destinacione p\u00ebr arsimim, pun\u00eb apo emigracion, edhe pse ata e shohin me sy kritik politik\u00ebn e k\u00ebtyre vendeve kundrejt Turqis\u00eb.<span style=\"color: #0000ff;\"><strong><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/turqia-aleate-me-per%C3%ABndimin-mike-me-rusin%C3%AB\/a-70594672\">\/DW<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan ishte nj\u00eb mik i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb samitin e 16 t\u00eb BRICS n\u00eb Kazan t\u00eb Rusis\u00eb. Kjo nuk ishte hera e par\u00eb, q\u00eb Erdogan mori pjes\u00eb n\u00eb nja samit t\u00eb\u00a0BRICS\u00a0si v\u00ebzhgues, por k\u00ebt\u00eb radh\u00eb prania e tij fitoi nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb prej interesit t\u00eb Turqis\u00eb p\u00ebr nj\u00eb antar\u00ebsim n\u00eb BRICS. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":49,"featured_media":705802,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-705801","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/705801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/49"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=705801"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/705801\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/705802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=705801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=705801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=705801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}