{"id":704797,"date":"2024-10-20T11:11:08","date_gmt":"2024-10-20T09:11:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=704797"},"modified":"2024-10-20T11:11:08","modified_gmt":"2024-10-20T09:11:08","slug":"si-nje-komunist-nga-familja-tata-u-be-nje-nga-deputetet-e-pare-aziatike-te-britanise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/10\/20\/si-nje-komunist-nga-familja-tata-u-be-nje-nga-deputetet-e-pare-aziatike-te-britanise\/","title":{"rendered":"Si nj\u00eb komunist nga familja Tata u b\u00eb nj\u00eb nga deputet\u00ebt e par\u00eb aziatik\u00eb t\u00eb Britanis\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indianet.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-704798\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indianet.png\" alt=\"\" width=\"711\" height=\"380\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indianet.png 711w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indianet-300x160.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 711px) 100vw, 711px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Emri Shapurji Saklatvala mund t\u00eb mos jet\u00eb ai q\u00eb del nga librat e historis\u00eb p\u00ebr shumic\u00ebn e njer\u00ebzve. Por, si me \u00e7do p\u00ebrrall\u00eb t\u00eb mir\u00eb nga e kaluara, djali i tregtarit t\u00eb pambukut &#8211; i cili \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar i klanit jasht\u00ebzakonisht t\u00eb pasur t\u00eb Indis\u00eb Tata &#8211; ka nj\u00eb histori t\u00eb madhe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb \u00e7do hap, duket se jeta e tij ishte nj\u00eb luft\u00eb e vazhdueshme, sfid\u00eb dhe k\u00ebmb\u00ebngulje. Ai nuk ndante as mbiemrin e kush\u00ebrinjve t\u00eb tij t\u00eb pasur, as fatin e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndryshe nga ata, ai nuk do t\u00eb vazhdonte t\u00eb drejtonte Tata Group, i cili aktualisht \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga perandorit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb biznesit n\u00eb bot\u00eb dhe zot\u00ebron markat ikonike britanike si Jaguar Land Rover dhe Tetley Tea, shkruan <span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/articles\/clylkeed8myo\">BBC<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ai u b\u00eb nj\u00eb politikan i hapur dhe me ndikim q\u00eb loboi p\u00ebr lirin\u00eb e Indis\u00eb n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb perandoris\u00eb s\u00eb kolonizatorit t\u00eb saj &#8211; Parlamentit Britanik &#8211; dhe madje u p\u00ebrplas me Mahatma Gandin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por si Saklatvala, i lindur n\u00eb nj\u00eb familje biznesmen\u00ebsh, ndoqi nj\u00eb rrug\u00eb kaq t\u00eb ndryshme nga t\u00eb af\u00ebrmit e tij? Dhe si hapi ai nj\u00eb shteg p\u00ebr t&#8217;u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb nga deputet\u00ebt e par\u00eb aziatik\u00eb t\u00eb Britanis\u00eb? P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb po aq komplekse sa marr\u00ebdh\u00ebnia e Saklatval\u00ebs me familjen e tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indiani.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-704799\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indiani.png\" alt=\"\" width=\"883\" height=\"517\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indiani.png 883w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indiani-300x176.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indiani-768x450.png 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/indiani-250x145.png 250w\" sizes=\"auto, (max-width: 883px) 100vw, 883px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Saklatvala ishte djali i Dorabji, nj\u00eb tregtar pambuku, dhe Jerbai, vajza m\u00eb e vog\u00ebl e Jamsetji Nusserwanji Tata, i cili themeloi Grupin Tata. Kur Saklatvala ishte 14 vje\u00e7, familja e tij u transferua n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb Esplanade n\u00eb Bombei p\u00ebr t\u00eb jetuar me v\u00ebllain e Jerbait (emri i t\u00eb cilit ishte gjithashtu Jamsetji) dhe familjen e tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prind\u00ebrit e Saklatval\u00ebs u ndan\u00eb kur ai ishte i ri dhe k\u00ebshtu, Jamsetji m\u00eb i ri u b\u00eb figura kryesore at\u00ebrore n\u00eb jet\u00ebn e tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Jamsetji gjithmon\u00eb e kishte dashur ve\u00e7an\u00ebrisht Shapurjin dhe pa tek ai q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb vog\u00ebl mund\u00ebsit\u00eb e nj\u00eb potenciali t\u00eb madh; ai i kushtoi shum\u00eb v\u00ebmendje dhe kishte besim t\u00eb madh n\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e tij, si djal\u00eb dhe si burr\u00eb,&#8221; tha Saklatvala. vajza, Sehri, shkruan n\u00eb Urdh\u00ebrimin e Pest\u00eb, nj\u00eb biografi t\u00eb babait t\u00eb saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por dashuria e Jamsetjit p\u00ebr Saklatval\u00ebn e b\u00ebri djalin e tij t\u00eb madh, Dorabin, t\u00eb inatosej me kush\u00ebririn e tij m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Si djem dhe si burra, ata ishin gjithmon\u00eb antagonist\u00eb ndaj nj\u00ebri-tjetrit; shkelja nuk u sh\u00ebrua kurr\u00eb,&#8221; shkruan Sehri.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo p\u00ebrfundimisht do t\u00eb \u00e7onte n\u00eb zvog\u00eblimin e Dorabit n\u00eb rolin e Saklatval\u00ebs n\u00eb bizneset familjare, duke e motivuar at\u00eb t\u00eb ndiqte nj\u00eb rrug\u00eb tjet\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por p\u00ebrve\u00e7 dinamik\u00ebs familjare, Saklatvala u ndikua thell\u00eb edhe nga shkat\u00ebrrimi i shkaktuar nga murtaja bubonike n\u00eb Bombei n\u00eb fund t\u00eb viteve 1890. Ai pa se si epidemia ndikoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale te shtresat e varf\u00ebra dhe pun\u00ebtore, nd\u00ebrsa ata n\u00eb shtresat e larta t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb familjen e tij, mbet\u00ebn relativisht t\u00eb pad\u00ebmtuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe, Saklatvala, i cili ishte student kolegji, punoi ngusht\u00eb me Waldemar Haffkine, nj\u00eb shkenc\u00ebtar rus, i cili duhej t\u00eb ikte nga vendi i tij p\u00ebr shkak t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb tij revolucionare, anticariste. Haffkine zhvilloi nj\u00eb vaksin\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar murtaj\u00ebn dhe Saklatvala shkoi der\u00eb m\u00eb der\u00eb, duke i bindur njer\u00ebzit t\u00eb vaksinoheshin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;<em>Pik\u00ebpamjet e tyre kishin shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta; dhe pa dyshim kjo lidhje e ngusht\u00eb midis shkenc\u00ebtarit m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr idealist dhe studentit t\u00eb ri e t\u00eb dhembshur, duhet t\u00eb ket\u00eb ndihmuar n\u00eb formimin dhe kristalizimin e bindjeve t\u00eb Shapurxhit<\/em>,&#8221; shkruan Sehri n\u00eb lib\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb ndikim tjet\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ishte marr\u00ebdh\u00ebnia e tij me Sally Marsh, nj\u00eb kameriere me t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb martohej n\u00eb vitin 1907. Marsh ishte i kat\u00ebrti nga 12 f\u00ebmij\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt humb\u00ebn baban\u00eb e tyre p\u00ebrpara se t\u00eb b\u00ebheshin t\u00eb rritur. Jeta ishte e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb familjen Marsh pasi t\u00eb gjith\u00ebve iu desh t\u00eb punonin shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar jetes\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por Saklatvala me tak\u00eb t\u00eb mir\u00eb u t\u00ebrhoq drejt Marshit dhe gjat\u00eb miq\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre, ai u ekspozua ndaj v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb klas\u00ebs pun\u00ebtore t\u00eb Britanis\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj. Sehri shkruan se babai i saj u ndikua edhe nga jeta vet\u00ebmohuese e prift\u00ebrinjve dhe murgeshave jezuite n\u00ebn t\u00eb cilat ai studioi gjat\u00eb viteve t\u00eb shkoll\u00ebs dhe kolegjit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebshtu, pasi Saklatvala udh\u00ebtoi n\u00eb MB n\u00eb vitin 1905, ai hyri n\u00eb politik\u00eb me synimin p\u00ebr t\u00eb ndihmuar t\u00eb varf\u00ebrit dhe t\u00eb margjinalizuarit. Ai iu bashkua Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs n\u00eb 1909 dhe 12 vjet m\u00eb von\u00eb, Partis\u00eb Komuniste. Ai kujdesej thell\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat e klas\u00ebs pun\u00ebtore, n\u00eb Indi dhe n\u00eb Britani, dhe besonte se vet\u00ebm socializmi &#8211; dhe jo \u00e7do regjim imperialist &#8211; mund t\u00eb zhdukte varf\u00ebrin\u00eb dhe t&#8217;u jepte njer\u00ebzve nj\u00eb fjal\u00eb n\u00eb qeverisje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fjalimet e Saklatval\u00ebs u prit\u00ebn mir\u00eb dhe ai shpejt u b\u00eb nj\u00eb fytyr\u00eb popullore. N\u00eb vitin 1922, ai u zgjodh deputet dhe do t\u00eb sh\u00ebrbente si deputet p\u00ebr afro shtat\u00eb vjet. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe, ai mbrojti me eg\u00ebrsi lirin\u00eb e Indis\u00eb. Aq t\u00eb pal\u00ebkundura ishin pik\u00ebpamjet e tij sa nj\u00eb deputet britaniko-indian nga Partia Konservatore e konsideroi at\u00eb si nj\u00eb &#8220;komunist radikal&#8221; t\u00eb rreziksh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij si deputet, ai b\u00ebri edhe udh\u00ebtime n\u00eb Indi, ku mbajti fjalime p\u00ebr t\u00eb nxitur klas\u00ebn pun\u00ebtore dhe nacionalist\u00ebt e rinj q\u00eb t\u00eb afirmohen dhe t\u00eb zotohen p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e tyre p\u00ebr l\u00ebvizjen e liris\u00eb. Ai gjithashtu ndihmoi n\u00eb organizimin dhe nd\u00ebrtimin e Partis\u00eb Komuniste t\u00eb Indis\u00eb n\u00eb zonat q\u00eb vizitoi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pik\u00ebpamjet e tij t\u00eb ashpra mbi komunizmin shpesh bien ndesh me qasjen jo t\u00eb dhunshme t\u00eb Mahatma Gandit p\u00ebr t\u00eb mposhtur kund\u00ebrshtarin e tyre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;I dashur shoku Gandhi, ne t\u00eb dy jemi mjaft t\u00eb \u00e7rregullt sa t\u00eb lejojm\u00eb nj\u00ebri-tjetrin t\u00eb jemi t\u00eb pasjellsh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb shprehemi lirisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb korrekte,&#8221; shkroi ai n\u00eb nj\u00eb nga letrat e tij drejtuar Gandit dhe vazhdoi t\u00eb mos thoshte asnj\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr shqet\u00ebsimin e tij me jo-bashk\u00ebpun\u00ebtorin e Gandit. -L\u00ebvizja e operacionit dhe ai q\u00eb lejon njer\u00ebzit ta quajn\u00eb &#8220;Mahatma&#8221; (nj\u00eb person ose i urt\u00eb i nderuar).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjith\u00ebse t\u00eb dy nuk arrit\u00ebn kurr\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje, ata q\u00ebndruan t\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrt me nj\u00ebri-tjetrin dhe t\u00eb bashkuar n\u00eb q\u00ebllimin e tyre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur sundimin britanik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fjalimet e zjarrta t\u00eb Saklatvala-s n\u00eb Indi shqet\u00ebsuan zyrtar\u00ebt britanik\u00eb dhe atij iu ndalua t\u00eb udh\u00ebtonte n\u00eb atdheun e tij n\u00eb vitin 1927. N\u00eb vitin 1929, ai humbi vendin e tij n\u00eb parlament, por ai vazhdoi t\u00eb luftonte p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Indis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Saklatvala mbeti nj\u00eb figur\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb politik\u00ebn britanike dhe l\u00ebvizjen nacionaliste indiane deri n\u00eb vdekjen e tij n\u00eb 1936. Ai u dogj dhe hiri i tij u varros pran\u00eb atyre t\u00eb prind\u00ebrve t\u00eb tij dhe Jamsetji Tata n\u00eb nj\u00eb varrez\u00eb n\u00eb Lond\u00ebr &#8211; duke e bashkuar at\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb me klanin Tata dhe trash\u00ebgimin\u00eb e tyre.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Emri Shapurji Saklatvala mund t\u00eb mos jet\u00eb ai q\u00eb del nga librat e historis\u00eb p\u00ebr shumic\u00ebn e njer\u00ebzve. Por, si me \u00e7do p\u00ebrrall\u00eb t\u00eb mir\u00eb nga e kaluara, djali i tregtarit t\u00eb pambukut &#8211; i cili \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar i klanit jasht\u00ebzakonisht t\u00eb pasur t\u00eb Indis\u00eb Tata &#8211; ka nj\u00eb histori t\u00eb madhe. N\u00eb \u00e7do hap, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":704798,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,13],"tags":[],"class_list":["post-704797","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare","category-te-fundit"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/704797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=704797"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/704797\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/704798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=704797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=704797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=704797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}