![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ramagjino.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
N\u00eb Shqip\u00ebri qeveria synon ta fus\u00eb k\u00ebrkimin shkencor n\u00eb nj\u00eb korniz\u00eb t\u00eb re ligjore dhe t\u00eb zgjeroj\u00eb subjektet q\u00eb mund t\u00eb kryejn\u00eb k\u00ebrkimin shkencor p\u00ebrmes nj\u00eb projektligji \u201cP\u00ebr shkenc\u00ebn dhe k\u00ebrkimin shkencor\u201d. Universitetet kan\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, ndaj dhe ky draft ka nxitur diskutime n\u00eb qarqet akademike.<\/span><\/p>\n Nj\u00eb prej pikave m\u00eb t\u00eb debatueshme t\u00eb projektligjit lidhet me krijimin e K\u00ebshillit Komb\u00ebtar t\u00eb Shkenc\u00ebs me 14 an\u00ebtar\u00eb, pes\u00eb ministra, n\u00ebn drejtimin e Kryeministrit. Synimi i k\u00ebtij k\u00ebshilli mendohet t\u00eb jet\u00eb orientimi dhe miratimi i politikave dhe fushave priortare t\u00eb shkenc\u00ebs dhe k\u00ebrkimit shkencor, por studiuesi Arjan Gjon\u00e7a v\u00eb n\u00eb dukje se ky k\u00ebshill ka nj\u00eb shumic\u00eb qeveritare n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje.<\/span><\/p>\n \u201cKy \u00ebsht\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb bord qeveritar, sepse shumic\u00ebn e k\u00ebtij bordi e ka qeveria direkt me an\u00ebtar\u00ebt e saj, ministrat dhe me ndonj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb ndonj\u00eb agjensie, institucion n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb qeveris\u00eb. Pra qeveria po k\u00ebshillon qeverin\u00eb dhe qeveria po i b\u00ebn politikat me njer\u00ebzit e qeveris\u00eb\u201d<\/em> – thot\u00eb p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs Arjan Gjon\u00e7a, profesor.<\/span><\/p>\n Edhe studiuesja Nevila Xhindi sheh rritje t\u00eb ndikimit politik mbi shkenc\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrkufizim t\u00eb projektligjit.<\/span><\/p>\n \u201cNuk justifikoj q\u00eb n\u00eb krye t\u00eb k\u00ebshillit t\u00eb shkenc\u00ebs t\u00eb jet\u00eb kryeministri me gjith\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb ka dashur t\u2019i jap\u00eb faktit q\u00eb e kthen t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm duke v\u00ebn\u00eb veten. Pra pa v\u00ebn\u00eb emra e b\u00ebn t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. T\u00eb lutem ta l\u00ebshoj\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj r\u00ebnd\u00ebsie. T\u2019ia l\u00ebr\u00eb komunitetit shkencor r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj gj\u00ebje\u201d<\/em> – u shpreh p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs Nevila Xhindi, studiuese.<\/span><\/p>\n Autoritetet zyrtare thon\u00eb se K\u00ebshilli Komb\u00ebtar p\u00ebr Shkenc\u00ebn ka rol k\u00ebshillimor dhe se qeveria p\u00ebrmes tij tregon r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb po i kushton k\u00ebrkimit shkencor, me q\u00ebllim p\u00ebr ta kthyer at\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb fushave t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb vend.<\/span><\/p>\n \u201cKjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje k\u00ebndv\u00ebshtrimi n\u00eb fakt. Un\u00eb gjykoj se p\u00ebrafrimi i shkenc\u00ebs me vendimarrjen i sjell t\u00eb mira t\u00eb dy an\u00ebve. Shkenca ka nj\u00eb produkt shkencor q\u00eb mund t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb vendimarrjes si evidenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb politika m\u00eb t\u00eb mira publike. Nga ana tjet\u00ebr, afrimi i shkenc\u00ebs tek vendimarrja mund t\u00eb zgjidh\u00eb probleme shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb ka aktualisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb\u201d<\/em> – argumenton Mirela Mu\u00e7a, Drejtore e p\u00ebrgjithshme e Akkshi-it.<\/span><\/p>\n Edhe Konferenca e Rektor\u00ebve, pritet ta shpreh\u00eb q\u00ebndrimin zyrtar mbi projektligjin \u201cP\u00ebr shkenc\u00ebn dhe k\u00ebrkimin shkencor\u201d t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb komisionin parlamentar t\u00eb edukimit. Z\u00ebri i Amerik\u00ebs arriti t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb se n\u00eb opinionin prej 24 faqesh q\u00ebndron k\u00ebrkesa p\u00ebr rishikim t\u00eb k\u00ebtij projektligji, pasi si\u00e7 thuhet bie ndesh me kushtetut\u00ebn, me vet\u00eb direktiv\u00ebn e BE t\u00eb cil\u00ebs i referohet, dhe se ka p\u00ebrplasje normash juridike me ato ekzistuese.<\/span><\/p>\n Konferenca e Rektor\u00ebve ve\u00e7on se projektligji c\u00ebnon autonomin\u00eb e institucioneve t\u00eb arsimit t\u00eb lart\u00eb dhe lirin\u00eb akademike, t\u00eb parashikuara n\u00eb kushtetut\u00eb dhe n\u00eb Ligjin p\u00ebr Arsimin e Lart\u00eb. Por sipas drejtueses s\u00eb Agjensis\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb K\u00ebrkimit Shkencor dhe Inovacionit projektligji n\u00eb asnj\u00eb rast nuk e c\u00ebnon lirin\u00eb akademike, por e b\u00ebn k\u00ebrkimin shkencor gjithp\u00ebrfshir\u00ebs.<\/span><\/p>\n \u201cNuk atakon autonomin\u00eb e universiteteve p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkim shkencor, p\u00ebrkundrazi fryma \u00ebsht\u00eb liria p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkim shkencor, por jo vet\u00ebm n\u00eb universitete. Ne po kuptojm\u00eb q\u00eb univesitetet sigurisht q\u00eb jan\u00eb aktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebrkimin shkencor dhe aktualisht pjesa m\u00eb e madhe e k\u00ebrkimit shkencor v\u00ebrtet zhvillohet n\u00eb auditor\u00ebt dhe laborator\u00ebt e universiteteve. Ligji i Arsimit t\u00eb Lart\u00eb, v\u00ebrtet nxit, rregullon dhe promovon k\u00ebrkimin shkencor, por brenda territorit t\u00eb Universitetit. Por meq\u00eb kemi dhe aktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, do t\u2019i l\u00ebm\u00eb jasht\u00eb ata? Jo sigurisht. Ky ligj k\u00ebt\u00eb b\u00ebn pra e b\u00ebn gjithp\u00ebrfshir\u00ebs procesin dhe aktivitetin e k\u00ebrkimit shkencor\u201d-<\/em> sqaron Znj. Mu\u00e7a drejtore e p\u00ebrgjithshme e Akkshi-it.<\/span><\/p>\n Sipas studiuesit t\u00eb pavarur ish-pjes\u00ebtar t\u00eb grupit t\u00eb pun\u00ebs p\u00ebr hartimin e reformes n\u00eb arsimin e lart\u00eb, Arjan Gjon\u00e7a, n\u00ebse qeveria thot\u00eb se synon nj\u00eb ligj gjjithp\u00ebrfshir\u00ebs, ligji ekzistues nuk ndalon ask\u00ebnd, si\u00e7 thot\u00eb ai, t\u00eb aplikoj\u00eb n\u00eb projektet e k\u00ebrkimit shkencor t\u00eb Universiteteve.<\/span><\/p>\n \u201cKa nj\u00eb mosp\u00ebrputhje n\u00eb vizion. N\u00ebse n\u00eb ligjin e Arsimit t\u00eb Lart\u00eb u mendua q\u00eb puna k\u00ebrkimore shkencore t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e universiteteve n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb projektligjin e hedhur p\u00ebr diskutim, \u201cP\u00ebr shkenc\u00ebn dhe k\u00ebrkimin shkencor\u201d ka nj\u00eb l\u00ebvizje dhe nj\u00eb shk\u00ebputje, dhe kryesisht vendoset v\u00ebmendja tek institucionet jasht\u00eb universiteteve. Kjo s\u2019do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb institucionet jasht\u00eb universiteteve nuk duhet ta b\u00ebjn\u00eb pun\u00eb shkencore, por kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb se ku shkon financimi\u201d- <\/em>vijon Z. Gjon\u00e7a.<\/span><\/p>\n K\u00ebrkimi shkencor n\u00eb Shqip\u00ebri ka nj\u00eb buxhet prej 5.5 milion\u00eb euro, q\u00eb z\u00eb vet\u00ebm 0.08% t\u00eb PBB. Zyrtar\u00ebt thon\u00eb se synojn\u00eb ta rrisin n\u00eb 1% n\u00eb vitin 2030, nd\u00ebrkoh\u00eb mesatarja e buxhetit t\u00eb vendeve t\u00eb BE p\u00ebr k\u00ebrkime shkencore \u00ebsht\u00eb 3%. Rritja e p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr k\u00ebrkimin shkencor \u00ebsht\u00eb dhe nj\u00eb prej k\u00ebrkesave t\u00eb BE p\u00ebr integrimin.<\/span><\/p>\n Por nj\u00eb prej shqet\u00ebsimeve kryesore sot lidhet me kapacitetet e k\u00ebrkimit shkencor me q\u00ebllim thithjen e fondeve t\u00eb BE, ku nj\u00eb prej programeve kryesore, ai i Horizont Europa, ka nj\u00eb buxhet prej 100 miliard\u00eb euro p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim. Ndaj dhe studiuesit v\u00ebn\u00eb theksin n\u00eb rritjen e kapaciteteve t\u00eb k\u00ebrkimit shkencor n\u00eb vend.<\/span><\/p>\n \u201cKur flasim p\u00ebr k\u00ebrkim shkencor duhet t\u00eb kemi kapacitete p\u00ebr t\u2019i thithur k\u00ebto fonde. Duhet t\u00eb mendojm\u00eb tani. Do jet\u00eb von\u00eb pas nj\u00eb apo dy vitesh. Shqip\u00ebria pas dy vitesh do t\u00eb ket\u00eb akses t\u00eb plot\u00eb n\u00eb fondin e Kohezionit t\u00eb BE. Dhe p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb atje p\u00ebrve\u00e7 t\u00eb tjerave duhet t\u00eb kesh grup dhe ekip pune q\u00eb do t\u2019i shkruaj\u00eb k\u00ebto projekte. Duhen p\u00ebrkthyer fuqimisht n\u00eb rritjen e kapaciteteve n\u00eb universitete p\u00ebr k\u00ebrkimin shkencor\u201d-<\/em> thot\u00eb Znj. Xhindi.<\/span><\/p>\n Projektligji p\u00ebr shkenc\u00ebn vjen n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur diskutimet p\u00ebr t\u00eb shtuar kapacitetet dhe financimet p\u00ebr k\u00ebrkimin shkencor jane forcuar. Gjat\u00eb dit\u00ebve n\u00eb vazhdim kjo nism\u00eb ligjore pritet t\u00eb zgjoj\u00eb debate t\u00eb reja n\u00eb tryezat parlamentare dhe qarqet akademike.<\/span><\/p>\n