{"id":700421,"date":"2024-09-25T11:04:09","date_gmt":"2024-09-25T09:04:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=700421"},"modified":"2024-09-25T11:04:09","modified_gmt":"2024-09-25T09:04:09","slug":"inteligjenca-artificiale-po-zbulon-rrenoja-te-reja-arkeologjike-ne-shkretetire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/09\/25\/inteligjenca-artificiale-po-zbulon-rrenoja-te-reja-arkeologjike-ne-shkretetire\/","title":{"rendered":"Inteligjenca artificiale po zbulon rr\u00ebnoja t\u00eb reja arkeologjike n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-700422\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image11-ezgif.com-webp-to-jpg-converter.jpg\" alt=\"\" width=\"1160\" height=\"653\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image11-ezgif.com-webp-to-jpg-converter.jpg 1160w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image11-ezgif.com-webp-to-jpg-converter-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image11-ezgif.com-webp-to-jpg-converter-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image11-ezgif.com-webp-to-jpg-converter-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1160px) 100vw, 1160px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb skajin verior t\u00eb Rub al-Khali, ka sekrete t\u00eb varrosura n\u00eb r\u00ebr\u00eb. Shkret\u00ebtira e madhe prej 650.000 kilometra katror\u00eb n\u00eb Gadishullin Arabik njihet si &#8220;Lagjja e zbraz\u00ebt&#8221;. Dhe p\u00ebr shumic\u00ebn, p\u00ebrve\u00e7 val\u00ebve t\u00eb dunave ok\u00ebr, ajo duket bosh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por jo p\u00ebr inteligjenc\u00ebn artificiale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit n\u00eb Universitetin Khalifa n\u00eb Abu Dhabi kan\u00eb zhvilluar nj\u00eb zgjidhje t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb lart\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar zona t\u00eb m\u00ebdha dhe t\u00eb thata p\u00ebr vende t\u00eb mundshme arkeologjike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tradicionalisht, arkeolog\u00ebt p\u00ebrdorin studime tok\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb zbuluar vendet e mundshme me interes, por kjo mund t\u00eb marr\u00eb koh\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb terrene t\u00eb ashpra si shkret\u00ebtira. Vitet e fundit, sensori n\u00eb larg\u00ebsi duke p\u00ebrdorur pamje satelitore optike nga vende si Google Earth ka fituar popullaritet n\u00eb k\u00ebrkimin e zonave t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr ve\u00e7ori t\u00eb pazakonta &#8211; por n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb, stuhit\u00eb e r\u00ebr\u00ebs dhe pluhurit shpesh err\u00ebsojn\u00eb tok\u00ebn n\u00eb k\u00ebto pamje, nd\u00ebrsa modelet e dunave mund ta b\u00ebjn\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbuluar vendet e mundshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ne kishim nevoj\u00eb p\u00ebr di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb na udh\u00ebhequr dhe p\u00ebrqendruar k\u00ebrkimin ton\u00eb,&#8221;<\/em> thot\u00eb Diana Francis, nj\u00eb shkenc\u00ebtare atmosferike dhe nj\u00eb nga studiuesit kryesor\u00eb n\u00eb projekt.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-700423\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image2-ezgif.com-webp-to-jpg-converter.jpg\" alt=\"\" width=\"1110\" height=\"669\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image2-ezgif.com-webp-to-jpg-converter.jpg 1110w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image2-ezgif.com-webp-to-jpg-converter-300x181.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image2-ezgif.com-webp-to-jpg-converter-1024x617.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sah-image2-ezgif.com-webp-to-jpg-converter-768x463.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1110px) 100vw, 1110px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekipi krijoi nj\u00eb algorit\u00ebm t\u00eb m\u00ebsimit t\u00eb kompjuter\u00ebve p\u00ebr t\u00eb analizuar pamjet e mbledhura nga radari me hapje sintetike (SAR), nj\u00eb teknik\u00eb pamjesh satelitore q\u00eb p\u00ebrdor val\u00ebt e radios p\u00ebr t\u00eb zbuluar objektet e fshehura n\u00ebn sip\u00ebrfaqe, duke p\u00ebrfshir\u00eb bim\u00ebsin\u00eb, r\u00ebr\u00ebn, dheun dhe akullin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Asnj\u00ebra teknologji nuk \u00ebsht\u00eb e re: pamjet SAR jan\u00eb p\u00ebrdorur q\u00eb nga vitet 1980 dhe m\u00ebsimi i kompjuterave ka fituar t\u00ebrheqje n\u00eb arkeologji. Por p\u00ebrdorimi i t\u00eb dyjave s\u00eb bashku \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aplikim i ri, thot\u00eb Francis, dhe sipas njohurive t\u00eb saj, \u00ebsht\u00eb i pari n\u00eb arkeologji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ajo st\u00ebrviti algoritmin duke p\u00ebrdorur t\u00eb dh\u00ebna nga nj\u00eb vend tashm\u00eb i njohur p\u00ebr arkeolog\u00ebt: Saruq Al-Hadid, nj\u00eb vendbanim me d\u00ebshmi t\u00eb jet\u00ebs njer\u00ebzor 5000 vje\u00e7are q\u00eb \u00ebsht\u00eb ende duke u zbuluar n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn jasht\u00eb Dubait.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Pasi u m\u00ebsua, na dha nj\u00eb tregues t\u00eb zonave t\u00eb tjera t\u00eb mundshme af\u00ebr q\u00eb ende nuk jan\u00eb g\u00ebrmuar,&#8221;<\/em> thot\u00eb Francis.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ajo shton se teknologjia \u00ebsht\u00eb e sakt\u00eb deri n\u00eb 50 centimetra dhe mund t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb modele 3D t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb pritshme q\u00eb do t&#8217;u jap\u00eb arkeolog\u00ebve nj\u00eb ide m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb varrosur m\u00eb posht\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb bashk\u00ebpunim me Dubai Culture, organizat\u00ebn qeveritare q\u00eb menaxhon pik\u00ebn, Francis dhe ekipi i saj kryen nj\u00eb studim tok\u00ebsor duke p\u00ebrdorur nj\u00eb radar dep\u00ebrtues n\u00eb tok\u00eb, i cili &#8220;p\u00ebrs\u00ebriti at\u00eb q\u00eb sateliti mati nga hap\u00ebsira&#8221;, thot\u00eb ajo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tani, Dubai Culture planifikon t\u00eb g\u00ebrmoj\u00eb zonat e identifikuara rishtazi dhe Francis shpreson se teknika mund t\u00eb zbuloj\u00eb m\u00eb shum\u00eb thesare arkeologjike t\u00eb varrosura n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb skajin verior t\u00eb Rub al-Khali, ka sekrete t\u00eb varrosura n\u00eb r\u00ebr\u00eb. Shkret\u00ebtira e madhe prej 650.000 kilometra katror\u00eb n\u00eb Gadishullin Arabik njihet si &#8220;Lagjja e zbraz\u00ebt&#8221;. Dhe p\u00ebr shumic\u00ebn, p\u00ebrve\u00e7 val\u00ebve t\u00eb dunave ok\u00ebr, ajo duket bosh. Por jo p\u00ebr inteligjenc\u00ebn artificiale. Studiuesit n\u00eb Universitetin Khalifa n\u00eb Abu Dhabi kan\u00eb zhvilluar nj\u00eb zgjidhje t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":700422,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-700421","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/700421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=700421"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/700421\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/700422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=700421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=700421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=700421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}