{"id":699497,"date":"2024-09-19T11:59:17","date_gmt":"2024-09-19T09:59:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=699497"},"modified":"2024-09-19T12:00:51","modified_gmt":"2024-09-19T10:00:51","slug":"femijet-nga-mosha-15-vjec-duhet-te-marrin-ilace-per-kontrollin-e-kolesterolit-thone-ekspertet-kryesore-britanike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/09\/19\/femijet-nga-mosha-15-vjec-duhet-te-marrin-ilace-per-kontrollin-e-kolesterolit-thone-ekspertet-kryesore-britanike\/","title":{"rendered":"F\u00ebmij\u00ebt nga mosha 15-vje\u00e7 duhet t\u00eb marrin ila\u00e7e p\u00ebr kolesterolin, thon\u00eb ekspert\u00ebt kryesor\u00eb britanik\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-699498\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/statina.jpg\" alt=\"\" width=\"2000\" height=\"1000\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/statina.jpg 2000w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/statina-300x150.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/statina-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/statina-768x384.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/statina-1536x768.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 2000px) 100vw, 2000px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">F\u00ebmij\u00ebt deri n\u00eb mosh\u00ebn 15 vje\u00e7 duhet t\u00eb marrin statina p\u00ebr t\u00eb zvog\u00ebluar rrezikun e s\u00ebmundjeve serioze t\u00eb zemr\u00ebs n\u00eb t\u00eb ardhmen, kan\u00eb sugjeruar ekspert\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb zemr\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rekomandimet befasuese jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj gjetjeve t\u00eb nj\u00eb studimi t\u00eb ri q\u00eb zbuloi se shenjat paralajm\u00ebruese t\u00eb sulmit n\u00eb zem\u00ebr dhe goditjes n\u00eb tru mund t\u00eb v\u00ebrehen tek adoleshent\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekspert\u00ebt e Universitetit t\u00eb Kembrixhit zbuluan se kolesteroli i lart\u00eb ose i luhatsh\u00ebm n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri rrit rrezikun e nj\u00eb gjendjeje t\u00eb lidhur me s\u00ebmundjen e zemr\u00ebs t\u00eb quajtur ateroskleroz\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ateroskleroza \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngushtim i arterieve p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb grumbullimi t\u00eb depozitave yndyrore me kalimin e koh\u00ebs, t\u00eb cilat shkaktojn\u00eb bllokime n\u00eb furnizimin me gjak, duke shkaktuar sulme n\u00eb zem\u00ebr dhe goditje potencialisht vdekjeprur\u00ebse.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Profesor Ziad Mallat, kardiolog dhe autor i studimit, tha se zbulimi sugjeron q\u00eb barnat si statinat t\u00eb kontrollojn\u00eb kolesterolin tek adoleshent\u00ebt n\u00ebse &#8216;masat e stilit t\u00eb jetes\u00ebs kan\u00eb d\u00ebshtuar&#8217;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke eksperimentuar fillimisht me minjt\u00eb, ekipi i Kembrixhit ushqeu dy grupe brejt\u00ebsish me nj\u00eb diet\u00eb t\u00eb pasur me yndyr\u00eb, e cila dihet se rrit kolesterolin e \u2018keq\u2019, me nd\u00ebrprerje ose n\u00eb m\u00ebnuyr\u00eb t\u00eb vijueshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Profesor Mallat, nj\u00eb ekspert i Fondacionit Britanik t\u00eb Zemr\u00ebs (BHF) n\u00eb mjek\u00ebsin\u00eb kardiovaskulare n\u00eb Kembrixh, tha: <em>\u201cKur pyeta grupin tim dhe nj\u00eb num\u00ebr njer\u00ebzish q\u00eb jan\u00eb ekspert\u00eb n\u00eb ateroskleroz\u00ebn, askush nuk mund t\u00eb m\u00eb thoshte se cili do ishte rezultati. Disa njer\u00ebz menduan se nuk do kishte asnj\u00eb ndryshim, t\u00eb tjer\u00eb menduan se do e ndryshonte rrezikun. N\u00eb fakt, ajo q\u00eb zbuluam ishte se nj\u00eb diet\u00eb periodike me yndyr\u00eb t\u00eb lart\u00eb q\u00eb nisi nd\u00ebrsa minjt\u00eb ishin ende t\u00eb rinj, nj\u00eb jav\u00eb, disa jav\u00eb pushim, nj\u00eb jav\u00eb tjet\u00ebr, e k\u00ebshtu me radh\u00eb, ishte alternativa m\u00eb e keqe p\u00ebr sa i p\u00ebrket rrezikut t\u00eb ateroskleroz\u00ebs.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Luhatja mund t\u00eb jet\u00eb e rrezikshme p\u00ebr shkak t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si ndikon n\u00eb qelizat imune mbrojt\u00ebse t\u00eb njohura si makrofag\u00eb arterial\u00eb rezident\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ndryshojn\u00eb n\u00eb fazat e hershme t\u00eb ateroskleroz\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi sugjeron se kolesteroli i lart\u00eb periodik mund t\u00eb parandaloj\u00eb q\u00eb k\u00ebto qeliza t\u00eb b\u00ebhen mbrojt\u00ebse dhe n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj mund t\u00eb p\u00ebrshpejtoj\u00eb s\u00ebmundjen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit, t\u00eb cil\u00ebt publikuan gjetjet e tyre n\u00eb revist\u00ebn \u201cNature\u201d, m\u00eb pas analizuan t\u00eb dh\u00ebnat nga studimi i rrezikut kardiovaskular te finlandez\u00ebt e rinj, nj\u00eb studim afatgjat\u00eb q\u00eb gjurmon rreziqet e zemr\u00ebs nga f\u00ebmij\u00ebria deri n\u00eb mosh\u00ebn madhore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb shum\u00eb se 2,000 njer\u00ebz t\u00eb rekrutuar gjat\u00eb viteve 1980, midis mosh\u00ebs 3 dhe 12 vje\u00e7, iu n\u00ebnshtruan ekografive t\u00eb arterieve karotide kur ishin rreth mosh\u00ebs 30 dhe m\u00eb pas p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb rreth 50 vje\u00e7.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Analiza e ekipit zbuloi se ata me nivele t\u00eb larta t\u00eb kolesterolit, p\u00ebrmes testeve t\u00eb gjakut si f\u00ebmij\u00eb, kishin m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb kishin grumbullimin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb pllakave n\u00eb arterie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Profesor Mallat tha: <em>\u201cAjo q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb se ne nuk duhet ta l\u00ebm\u00eb at\u00eb p\u00ebr m\u00eb von\u00eb n\u00eb jet\u00eb, para se t\u00eb fillojm\u00eb t\u00eb shikojm\u00eb nivelet tona t\u00eb kolesterolit. Ateroskleroza potencialisht mund t\u00eb parandalohet duke ulur nivelet e kolesterolit, por ne duhet t\u00eb fillojm\u00eb t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt n\u00eb jet\u00eb sesa mendonim m\u00eb par\u00eb.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ai gjithashtu tha p\u00ebr <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.dailymail.co.uk\/health\/article-13812245\/statins-heart-attacks-young-teenagers-doctors.html\">MailOnline<\/a><\/span> se rezultatet sugjeruan q\u00eb Britania duhet t\u00eb mendoj\u00eb p\u00ebr rritjen e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit p\u00ebr rreziqet e kolesterolit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri dhe nd\u00ebrhyrjen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cStudimet tona sugjerojn\u00eb q\u00eb ne duhet t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr rritjen e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit t\u00eb publikut p\u00ebr ndikimin e d\u00ebmsh\u00ebm t\u00eb niveleve t\u00eb larta t\u00eb kolesterolit edhe her\u00ebt n\u00eb jet\u00eb. Rritja e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit \u00ebsht\u00eb hapi i par\u00eb, pastaj kjo mund t\u00eb pasohet m\u00eb von\u00eb duke vendosur programe mbik\u00ebqyrjeje n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb hershme sesa b\u00ebhet tani.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ai sugjeroi se adoleshenca, nga mosha 15 deri n\u00eb 18 vje\u00e7, mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb filluar k\u00ebt\u00eb ekzaminim, duke pasur parasysh t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb sugjerojn\u00eb se kjo periudh\u00eb ishte &#8216;e ndjeshme&#8217; p\u00ebr ndryshime t\u00eb tilla.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Profesor Mallet shtoi se pasi t\u00eb vendoset rreziku, mund t\u00eb rekomandohen nd\u00ebrhyrje n\u00eb stilin e jet\u00ebs si plane diete, me ila\u00e7e si statinat gjithashtu masa t\u00eb tjera n\u00ebse k\u00ebto masa rezultojn\u00eb t\u00eb pasuksesshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cP\u00ebrsa i p\u00ebrket trajtimit, masat e stilit t\u00eb jetes\u00ebs jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, zakonet ushqimore, st\u00ebrvitja fizike etj. Statinat dhe barnat e tjera p\u00ebr uljen e lipideve mund t\u00eb jepen n\u00eb rast t\u00eb d\u00ebshtimit t\u00eb masave t\u00eb stilit t\u00eb jetes\u00ebs\u201d<\/em>, tha ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar tashm\u00eb u p\u00ebrshkruhen statina q\u00eb nga mosha 10 vje\u00e7.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por kjo \u00ebsht\u00eb e kufizuar p\u00ebr ata me nj\u00eb \u00e7rregullim t\u00eb njohur gjenetik t\u00eb quajtur hiperkolesterolemia familjare, e cila shkakton nj\u00eb grumbullim t\u00eb lart\u00eb t\u00eb kolesterolit t\u00eb keq n\u00eb trup.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00cbsht\u00eb nj\u00eb gjendje gjenetike relativisht e zakonshme q\u00eb prek 1 n\u00eb \u00e7do 250 njer\u00ebz. Nd\u00ebrsa rreth 270,000 britanik\u00eb e kan\u00eb k\u00ebt\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz nuk e din\u00eb se po jetojn\u00eb me t\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Profesor Bryan \u00cbilliams, zyrtari kryesor shkencor dhe mjek\u00ebsor n\u00eb BHF, tha: <em>&#8220;Nj\u00eb person pranohet n\u00eb spital me nj\u00eb atak n\u00eb zem\u00ebr ose goditje n\u00eb tru \u00e7do tre minuta n\u00eb Britani. N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve kjo shkaktohet nga ateroskleroza, grumbullimi i materialit yndyror brenda arterieve. Ky studim i ri emocionues, i financuar nga BHF, ofron njohuri t\u00eb reja n\u00eb proceset biologjike pas zhvillimit t\u00eb s\u00ebmundjes s\u00eb en\u00ebve t\u00eb gjakut.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, studimi sugjeron se rritja e kolesterolit, jo vet\u00ebm nivelet e larta t\u00eb vazhdueshme, mund t\u00eb shkaktojn\u00eb ndryshime n\u00eb en\u00ebt e gjakut, duke i nxitur ato p\u00ebr zhvillimin e ateroskleroz\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cMe fillimin e k\u00ebtij procesi her\u00ebt n\u00eb jet\u00eb, k\u00ebto gjetje p\u00ebrforcojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e mbajtjes n\u00ebn kontroll t\u00eb niveleve t\u00eb kolesterolit q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb hershme p\u00ebr t\u00eb parandaluar m\u00eb mir\u00eb s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe goditjet n\u00eb tru m\u00eb von\u00eb n\u00eb jet\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Statinat jan\u00eb nj\u00eb nga barnat q\u00eb merren m\u00eb shpesh n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar me rreth 8 milion\u00eb britanik\u00eb q\u00eb konsumojn\u00eb pilula p\u00ebr uljen e kolesterolit \u00e7do dit\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nivelet e larta t\u00eb kolesterolit konsiderohen si nj\u00eb rrezik kryesor p\u00ebr s\u00ebmundjet kardiovaskulare, nj\u00eb nga vras\u00ebsit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb Britani.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00ebmundjet kardiovaskulare shkaktojn\u00eb rreth nj\u00eb n\u00eb kat\u00ebr t\u00eb t\u00eb gjitha vdekjeve n\u00eb Britani, rreth 170,000 vdekje \u00e7do vit. Rreth 480 vdekje n\u00eb dit\u00eb, ose nj\u00eb n\u00eb \u00e7do tre minuta sipas BHF.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u00ebmij\u00ebt deri n\u00eb mosh\u00ebn 15 vje\u00e7 duhet t\u00eb marrin statina p\u00ebr t\u00eb zvog\u00ebluar rrezikun e s\u00ebmundjeve serioze t\u00eb zemr\u00ebs n\u00eb t\u00eb ardhmen, kan\u00eb sugjeruar ekspert\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb zemr\u00ebs. Rekomandimet befasuese jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj gjetjeve t\u00eb nj\u00eb studimi t\u00eb ri q\u00eb zbuloi se shenjat paralajm\u00ebruese t\u00eb sulmit n\u00eb zem\u00ebr dhe goditjes n\u00eb tru mund t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":699498,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-699497","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=699497"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699497\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/699498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=699497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=699497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=699497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}