{"id":698194,"date":"2024-09-12T07:38:25","date_gmt":"2024-09-12T05:38:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=698194"},"modified":"2024-09-12T07:38:25","modified_gmt":"2024-09-12T05:38:25","slug":"alberto-fujimori-i-peruse-kreu-polemizues-i-dinastise-politike-ndahet-nga-jeta-ne-moshen-86-vjecare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/09\/12\/alberto-fujimori-i-peruse-kreu-polemizues-i-dinastise-politike-ndahet-nga-jeta-ne-moshen-86-vjecare\/","title":{"rendered":"Alberto Fujimori i Perus\u00eb, kreu polemizues i dinastis\u00eb politike ndahet nga jeta n\u00eb mosh\u00ebn 86-vje\u00e7are","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-698195\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/fujimori.png\" alt=\"\" width=\"816\" height=\"560\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/fujimori.png 816w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/fujimori-300x206.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/fujimori-768x527.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 816px) 100vw, 816px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ish-presidenti peruan Alberto Fujimori, i cili drejtoi rritjen ekonomike gjat\u00eb viteve 1990, por m\u00eb von\u00eb u burgos p\u00ebr shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut pas nj\u00eb luft\u00eb e p\u00ebrgjakshme kund\u00ebr rebel\u00ebve maoist\u00eb u nda nga jeta t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn n\u00eb mosh\u00ebn 86-vje\u00e7are.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Koleg\u00ebt e af\u00ebrt e vizituan at\u00eb m\u00eb her\u00ebt gjat\u00eb dit\u00ebs, duke raportuar se ai ishte n\u00eb nj\u00eb gjendje kritike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cPas nj\u00eb beteje t\u00eb gjat\u00eb me kancerin, babai yn\u00eb sapo u largua p\u00ebr t\u00eb takuar Zotin\u201d<\/em>, shkroi vajza e tij Keiko Fujimori n\u00eb nj\u00eb mesazh n\u00eb X.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fujimori, djali i emigrant\u00ebve japonez\u00eb, ishte kancelari pak i njohur i nj\u00eb universiteti bujq\u00ebsor kur u zgjodh n\u00eb detyr\u00eb n\u00eb vitin 1990. Ai u shfaq shpejt si nj\u00eb politikan dinak, stili praktik i t\u00eb cilit dha rezultate edhe pse zem\u00ebroi kritik\u00ebt p\u00ebr p\u00ebrqendrimin e pushtetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ai zhduku hiperinflacionin q\u00eb kishte l\u00ebn\u00eb pa pun\u00eb miliona peruan\u00eb, privatizoi dhjet\u00ebra kompani shtet\u00ebrore dhe uli tarifat tregtare, duke vendosur themelet q\u00eb Peruja t\u00eb b\u00ebhej asokohe nj\u00eb nga ekonomit\u00eb m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb Amerik\u00ebs Latine.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebn mbik\u00ebqyrjen e tij, kreu i friksh\u00ebm i l\u00ebvizjes maoiste, Abimael Guzman, u kap, duke i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb goditje vendimtare nj\u00eb l\u00ebvizjeje q\u00eb n\u00eb vitet 1980 dukej af\u00ebr rr\u00ebzimit t\u00eb shtetit peruan. Guzman vdiq n\u00eb burg n\u00eb shtator 2021.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por shum\u00eb peruan e pan\u00eb Fujimorin si nj\u00eb autokrat pasi ai p\u00ebrdori tanke ushtarake p\u00ebr t\u00eb mbyllur Kongresin n\u00eb vitin 1992, duke rihartuar Kushtetut\u00ebn sipas d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb nxitur reformat e tregut t\u00eb lir\u00eb dhe ligje t\u00eb ashpra kund\u00ebr terrorizmit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb mori skandalesh korrupsioni gjat\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb tij 10-vje\u00e7are e kthyen gjithashtu opinionin publik kund\u00ebr tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Menj\u00ebher\u00eb pasi ai fitoi zgjedhjet e treta n\u00eb vitin 2000 &#8211; duke amenduar Kushtetut\u00ebn p\u00ebr t\u00eb rikandiduar &#8211; u shfaq\u00ebn video t\u00eb k\u00ebshilltarit t\u00eb tij t\u00eb lart\u00eb dhe shefit t\u00eb spiunazhit Vladimiro Montesinos duke dh\u00ebn\u00eb para p\u00ebr t\u00eb korruptuar politikan\u00ebt. Fujimori iku n\u00eb m\u00ebrgim n\u00eb Japoni.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ai dha dor\u00ebheqjen p\u00ebrmes faksit nga Tokio dhe m\u00eb pas b\u00ebri fushat\u00eb t\u00eb pasuksesshme p\u00ebr nj\u00eb vend senatori n\u00eb Japoni.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Montesinos m\u00eb von\u00eb u kap n\u00eb Venezuel\u00eb dhe u burgos pasi iu kap\u00ebn qindra video q\u00eb ai regjistroi duke u dh\u00ebn\u00eb ryshfet politikan\u00ebve dhe drejtuesve t\u00eb biznesit dhe medias.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rastet kund\u00ebr Fujimorit u shtuan, duke p\u00ebrfshir\u00eb akuzat se ai kishte urdh\u00ebruar p\u00ebrdorimin e skuadrave ekezekutuese kund\u00ebr militant\u00ebve maoist\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fujimori ishte i sigurt n\u00eb Japoni &#8211; ai ishte nj\u00eb shtetas i dyfisht\u00eb dhe Japonia nuk i ekstradon qytetar\u00ebt e saj. N\u00eb vitin 2005 ai vendosi t\u00eb kthehej n\u00eb Peru, me sa duket me shpres\u00ebn e faljes dhe nj\u00eb rikthimi n\u00eb politik\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ai u arrestua gjat\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrimi n\u00eb Kili, u ekstradua n\u00eb Peru n\u00eb vitin 2007 dhe n\u00eb vitin 2009 u d\u00ebnua me 25 vjet burg.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Ish-presidenti peruan Alberto Fujimori, i cili drejtoi rritjen ekonomike gjat\u00eb viteve 1990, por m\u00eb von\u00eb u burgos p\u00ebr shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut pas nj\u00eb luft\u00eb e p\u00ebrgjakshme kund\u00ebr rebel\u00ebve maoist\u00eb u nda nga jeta t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn n\u00eb mosh\u00ebn 86-vje\u00e7are. Koleg\u00ebt e af\u00ebrt e vizituan at\u00eb m\u00eb her\u00ebt gjat\u00eb dit\u00ebs, duke raportuar se ai [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":698195,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-698194","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/698194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=698194"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/698194\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/698195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=698194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=698194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=698194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}