{"id":688351,"date":"2024-07-16T11:12:12","date_gmt":"2024-07-16T09:12:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=688351"},"modified":"2024-07-16T11:35:51","modified_gmt":"2024-07-16T09:35:51","slug":"studimi-kriza-klimatike-po-i-ben-ditet-me-te-gjata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/07\/16\/studimi-kriza-klimatike-po-i-ben-ditet-me-te-gjata\/","title":{"rendered":"Studimi &#8211; Kriza klimatike po i b\u00ebn dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb gjata","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot-2024-07-16-110542.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-688352\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot-2024-07-16-110542.png\" alt=\"\" width=\"772\" height=\"453\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot-2024-07-16-110542.png 772w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot-2024-07-16-110542-300x176.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Screenshot-2024-07-16-110542-768x451.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 772px) 100vw, 772px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kriza klimatike po b\u00ebn q\u00eb gjat\u00ebsia e \u00e7do dite t\u00eb zgjatet, tregon analiza, pasi shkrirja masive e akullit polar po riform\u00ebson planetin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fenomeni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb demonstrim i mrekulluesh\u00ebm se si veprimet e njer\u00ebzimit po transformojn\u00eb Tok\u00ebn, than\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt, duke rivalizuar proceset natyrore q\u00eb kan\u00eb ekzistuar p\u00ebr miliarda vjet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndryshimi n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb e dit\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb shkall\u00ebn e milisekondave, por kjo \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb penguar potencialisht trafikun e internetit, transaksionet financiare dhe navigimin GPS, t\u00eb cilat t\u00eb gjitha mb\u00ebshteten n\u00eb matjen e sakt\u00eb t\u00eb koh\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00ebsia e dit\u00ebs s\u00eb Tok\u00ebs \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme gjat\u00eb koh\u00ebs gjeologjike p\u00ebr shkak t\u00eb t\u00ebrheqjes gravitacionale t\u00eb h\u00ebn\u00ebs n\u00eb oqeanet dhe tok\u00ebn e planetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, shkrirja e shtresave t\u00eb akullit t\u00eb Grenland\u00ebs dhe Antarktid\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb ngrohjes globale t\u00eb shkaktuar nga njeriu ka rishp\u00ebrndar\u00eb ujin e ruajtur n\u00eb gjer\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha gjeografike n\u00eb oqeanet e bot\u00ebs, duke \u00e7uar n\u00eb m\u00eb shum\u00eb uj\u00eb n\u00eb detet m\u00eb af\u00ebr ekuatorit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo e b\u00ebn Tok\u00ebn m\u00eb t\u00eb shtrir\u00eb , ose m\u00eb t\u00eb trash\u00eb, duke ngadal\u00ebsuar rrotullimin e planetit dhe duke e zgjatur edhe m\u00eb tej dit\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndikimi planetar i njer\u00ebzimit u demonstrua gjithashtu koh\u00ebt e fundit nga k\u00ebrkimet q\u00eb treguan se rishp\u00ebrndarja e ujit kishte shkaktuar l\u00ebvizjen e boshtit t\u00eb rrotullimit t\u00eb Tok\u00ebs, polit verior dhe jugor. Nj\u00eb pun\u00eb tjet\u00ebr hulumtuese ka zbuluar se emetimet e karbonit t\u00eb njer\u00ebzimit po tkurrin stratosfer\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cNe mund t\u00eb shohim ndikimin ton\u00eb si njer\u00ebz n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sistemin e Tok\u00ebs, jo vet\u00ebm n\u00eb nivel lokal, si rritja e temperatur\u00ebs \u00ebsht\u00eb duke ndryshuar m\u00ebnyr\u00ebn se si l\u00ebviz n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bdhe rrotullohet ajo\u201d,<\/em> tha Prof Benedikt Soja i ETH Cyrih n\u00eb Zvic\u00ebr, shkruan <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/article\/2024\/jul\/15\/climate-crisis-making-days-longer-study\">The Guardian.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Koha e njeriut bazohet n\u00eb or\u00ebt atomike, t\u00eb cilat jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb sakta. Megjithat\u00eb, koha e sakt\u00eb e nj\u00eb dite, nj\u00eb rrotullim i Tok\u00ebs, ndryshon p\u00ebr shkak t\u00eb baticave h\u00ebnore, ndikimeve klimatike dhe disa faktor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rikthimi i ngadalt\u00eb i kores s\u00eb Tok\u00ebs pas t\u00ebrheqjes s\u00eb flet\u00ebve t\u00eb akullit t\u00eb formuara n\u00eb epok\u00ebn e fundit t\u00eb akullit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebto dallime duhen llogaritur, tha Soja:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cT\u00eb gjitha qendrat e t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb drejtojn\u00eb internetin, komunikimet dhe transaksionet financiare, ato bazohen n\u00eb koh\u00ebn e sakt\u00eb. Ne gjithashtu kemi nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb njohuri t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb koh\u00ebs p\u00ebr navigimin, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr satelit\u00ebt dhe anijet kozmike.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Kjo norm\u00eb e sotme ka t\u00eb ngjar\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se n\u00eb \u00e7do koh\u00eb n\u00eb mij\u00ebra vitet e fundit,&#8221;<\/em> than\u00eb studiuesit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201c<em>Parashikohet t\u00eb mbetet p\u00ebraf\u00ebrsisht n\u00eb nj\u00eb nivel prej 1.0 ms\/cy p\u00ebr disa dekadat e ardhshme, edhe n\u00ebse emetimet e gazeve serr\u00eb frenohen.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse emetimet nuk reduktohen, shkalla e ngadal\u00ebsimit do t\u00eb rritet n\u00eb 2.6 ms\/cy deri n\u00eb vitin 2100, duke kap\u00ebrcyer baticat h\u00ebnore si kontribuesi i vet\u00ebm m\u00eb i madh n\u00eb variacionet afatgjata n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb e dit\u00ebve, than\u00eb ata.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dr Santiago Belda i Universitetit t\u00eb Alicante n\u00eb Spanj\u00eb, i cili nuk ishte pjes\u00eb e ekipit hulumtues, tha: <em>&#8220;Ky studim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrparim i madh sepse konfirmon se humbja shqet\u00ebsuese e akullit q\u00eb po ndodh n\u00eb Groenland\u00eb dhe Antarktid\u00eb ka nj\u00eb ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb dit\u00ebt tona t\u00eb zgjasin. Ky ndryshim n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb e dit\u00ebs ka implikime kritike jo vet\u00ebm p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si matim koh\u00ebn, por edhe p\u00ebr GPS dhe teknologjit\u00eb e tjera q\u00eb rregullojn\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb moderne.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Kriza klimatike po b\u00ebn q\u00eb gjat\u00ebsia e \u00e7do dite t\u00eb zgjatet, tregon analiza, pasi shkrirja masive e akullit polar po riform\u00ebson planetin. Fenomeni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb demonstrim i mrekulluesh\u00ebm se si veprimet e njer\u00ebzimit po transformojn\u00eb Tok\u00ebn, than\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt, duke rivalizuar proceset natyrore q\u00eb kan\u00eb ekzistuar p\u00ebr miliarda vjet. Ndryshimi n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb e dit\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":688352,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-688351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=688351"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688351\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/688352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=688351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=688351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=688351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}