{"id":686524,"date":"2024-07-08T10:23:59","date_gmt":"2024-07-08T08:23:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=686524"},"modified":"2024-07-08T10:23:59","modified_gmt":"2024-07-08T08:23:59","slug":"75-vjet-nato-nga-nje-mburoje-ne-luften-e-ftohte-ne-force-te-sigurise-globale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/07\/08\/75-vjet-nato-nga-nje-mburoje-ne-luften-e-ftohte-ne-force-te-sigurise-globale\/","title":{"rendered":"75 vjet NATO: Nga nj\u00eb &#8220;mburoj\u00eb&#8221; n\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb, n\u00eb forc\u00eb t\u00eb siguris\u00eb globale","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-686525 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/NATO-Council-Meeting.jpg\" alt=\"\" width=\"1023\" height=\"681\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/NATO-Council-Meeting.jpg 1023w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/NATO-Council-Meeting-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/NATO-Council-Meeting-768x511.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1023px) 100vw, 1023px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">N\u00eb fjalimin e tij t\u00eb vitit 1949, gjat\u00eb n\u00ebnshkrimit t\u00eb Traktatit t\u00eb Atlantikut Verior, n\u00eb Uashington, presidenti i Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Harry Truman, u shpreh me fjal\u00eb t\u00eb thjeshta p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb mesazh t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cP\u00ebr ne, lufta nuk \u00ebsht\u00eb e pashmangshme\u201d, tha Truman. \u201cBurrat me guxim dhe me vizion mund t\u2019ia p\u00ebrcaktojn\u00eb fatin vetes. Ata mund ta zgjedhin rob\u00ebrin\u00eb apo lirin\u00eb, luft\u00ebn ose paqen. Un\u00eb nuk kam dyshim se \u00e7far\u00eb do t\u00eb zgjedhin ata\u201d.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/gdb.rferl.org\/D95F767C-5ECF-4CA6-8BDA-CBCF0658BC48_cx0_cy15_cw100_w650_r0_s.jpg\" alt=\"\n\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Shtat\u00ebdhjet\u00eb e pes\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb, k\u00ebt\u00eb jav\u00eb, organizata q\u00eb u themelua nga Traktati, NATO-ja, do ta sh\u00ebnoj\u00eb momentin kur 12 aleat\u00ebt firmos\u00ebn zotimin p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie transatlantike dhe p\u00ebr adresimin e k\u00ebrc\u00ebnimit sovjetik ndaj paqes dhe siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Pasi pan\u00eb p\u00ebr\u00e7arjen e kontinentit nga Perdja e Hekurt, 12 vende \u2013 Belgjika, Kanadaja, Danimarka, Franca, Islanda, Italia, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Portugalia, Mbret\u00ebria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara \u2013 ran\u00eb dakord p\u00ebr mbrojtje kolektive, nj\u00eb parim q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn thelbin e NATO-s sot.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">I p\u00ebrcaktuar n\u00eb Nenin 5 t\u00eb Traktatit t\u00eb NATO-s, parimi thekson se n\u00ebse nj\u00ebri nga vendet n\u00ebnshkruese sulmohet, ai do t\u00eb konsiderohet sulm ndaj t\u00eb gjith\u00eb n\u00ebnshkruesve tjer\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sigurisht se gjat\u00eb konferenc\u00ebs do t\u00eb theksohet se Neni 5 \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb \u2013 pas sulmeve terroriste t\u00eb 11 shtatorit t\u00eb vitit 2001 ndaj Shteteve t\u00eb Bashkuara.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">P\u00ebr ironi, gjat\u00eb themelimit t\u00eb NATO-s, Shtetet e Bashkuara qen\u00eb nd\u00ebr m\u00eb skeptiket e Traktatit dhe t\u00eb Nenit 5.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">P\u00ebr SHBA-n\u00eb, garancia b\u00ebrthamore e s\u00eb cil\u00ebs do t\u2019i jepte m\u00eb pas Traktatit pesh\u00eb, shpallja automatike e luft\u00ebs p\u00ebrb\u00ebnte shqet\u00ebsim, sepse Kushtetuta amerikane i jep vet\u00ebm Kongresit kompetenc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb shpallur luft\u00eb, thot\u00eb John Deni, historian i NATO-s, nj\u00ebher\u00ebsh profesor n\u00eb Kolegjin e Luft\u00ebs t\u00eb Ushtris\u00eb amerikane, n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Por, Uashingtoni m\u00eb par\u00eb kishte n\u00ebnshkruar Paktin e Rios, m\u00eb 1947, i cili siguronte ndihm\u00eb reciproke p\u00ebrgjat\u00eb Hemisfer\u00ebs Per\u00ebndimore, por nuk p\u00ebrfshinte ndonj\u00eb zotim ushtarak. Deni thot\u00eb se kjo hapi der\u00ebn p\u00ebr pes\u00eb partner\u00eb evropian\u00eb \u2013 Belgjik\u00ebn, Franc\u00ebn, Luksemburgun, Holand\u00ebn dhe Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar \u2013 q\u00eb t\u00eb flisnin me SHBA-n\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e p\u00ebrbashk\u00ebt evropiane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\"><em>\u201cNe ishim partner\u00eb hezitues\u201d<\/em>, pohon Deni. <em>\u201cKy ishte krijim i britanik\u00ebve. SHBA-ja donte rilindje ekonomike nga Evropa\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Ndon\u00ebse publikut amerikan iu tha se Traktati ishte m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar komunizmin, Deni thot\u00eb se nj\u00eb \u201carsyetim i fsheht\u00eb\u201d p\u00ebr aleanc\u00ebn erdhi nga nevoja amerikane p\u00ebr stabilitet dhe sukses ekonomik n\u00eb Evrop\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas fjal\u00ebve t\u00eb Trumanit, NATO-ja do t\u00eb ishte \u201cmburoj\u00eb q\u00eb do t\u00eb na mund\u00ebsoj\u00eb&#8230; t\u00eb sigurojm\u00eb nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb plot\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb lumtur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt tan\u00eb\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Deni pohon se ngjarjet e 1948-t\u00ebs \u2013 nj\u00eb pu\u00e7 n\u00eb \u00c7ekosllovaki dhe bllokada sovjetike e Berlinit \u2013 kishin alarmuar SHBA-n\u00eb p\u00ebr ndikimin e paq\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb n\u00eb ekonomin\u00eb evropiane, dhe \u201cndryshuan mendjet n\u00eb Uashington\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Por, Traktati u shkrua \u201cn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn q\u00eb ne amerikan\u00ebt e k\u00ebrkuam\u201d, thot\u00eb Deni. Ai nuk parashikoi shpallje automatike t\u00eb luft\u00ebs, dhe rrjedhimisht siguroi mb\u00ebshtetje dypartiake n\u00eb Kongres.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">N\u00eb fillim t\u00eb 1949-t\u00ebs u b\u00eb gati nj\u00eb projekttraktat, i cili do t\u00eb n\u00ebnshkruhej m\u00eb 4 prill, n\u00eb Uashington, n\u00eb nj\u00eb takim t\u00eb krer\u00ebve t\u00eb shteteve t\u00eb 12 vendeve themeluese. Bashkimi Sovjetik u njoftua se Organizata e Traktatit t\u00eb Atlantikut Verior n\u00ebnkuptonte reagimin e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr mbrojtje t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Teksa Uashingtoni po b\u00ebhet gati t\u00eb jet\u00eb mikprit\u00ebs i Samitit t\u00eb NATO-s, nga 9 deri m\u00eb 11 korrik, dhe t\u00eb sh\u00ebnoj\u00eb 75-vjetorin e aleanc\u00ebs, r\u00ebnd\u00ebsia e Nenit 5 dhe arritjet e NATO-s qen\u00eb n\u00eb agjend\u00ebn e disa organizimeve t\u00eb b\u00ebra nga organizatat joqeveritare n\u00eb kryeqendr\u00ebn amerikane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Disa fol\u00ebs theksuan se uniteti i NATO-s u testua n\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, kur aleanca m\u00eb nuk p\u00ebrballej me k\u00ebrc\u00ebnimin sovjetik q\u00eb Max Bergmann, drejtor i Programit t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb Qendr\u00ebs p\u00ebr Studime Strategjike dhe Nd\u00ebrkomb\u00ebtare (CSIS), thot\u00eb se ajo ishte \u201cthemeluar p\u00ebr ta adresuar\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Fol\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb kujtuan se disa politik\u00ebb\u00ebr\u00ebs dhe politikan\u00eb argumentuan asokohe se NATO-ja m\u00eb nuk ishte e nevojshme, p\u00ebrderisa t\u00eb tjer\u00eb parap\u00eblqenin adaptimin me rendin e ri bot\u00ebror.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Phillippe Dickinson, z\u00ebvend\u00ebsdrejtor i Iniciativ\u00ebs p\u00ebr Siguri Transatlantike n\u00eb K\u00ebshillin e Atlantikut, thot\u00eb se fundi i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb nxiti \u201cnj\u00eb ndryshim t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb q\u00ebndrimin dhe q\u00ebllimin e NATO-s n\u00eb bot\u00eb\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">NATO-ja krijoi programin e saj t\u00eb Partneritetit p\u00ebr Paqe gjat\u00eb asaj periudhe, duke ftuar Rusin\u00eb m\u00eb 1994 p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e tij, nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb zgjati 20 vjet, derisa Moska aneksoi ilegalisht Krimen\u00eb m\u00eb 2014. M\u00eb pas ndodh\u00ebn dy val\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb zgjerimit pas Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, m\u00eb 1999 dhe m\u00eb 2004, kur disa vende evropiane dhe t\u00eb Baltikut iu bashkuan organizat\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Aleanca m\u00eb von\u00eb zhvendosi fokusin n\u00eb operacionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, n\u00eb kund\u00ebrterroriz\u00ebm dhe n\u00eb menaxhim krizash. Aleat\u00ebt e NATO-s, po ashtu, nis\u00ebn misione paqeruajt\u00ebse p\u00ebrtej Atlantikut Verior, p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb Irak dhe n\u00eb Kosov\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 ruajtjes s\u00eb paqes, NATO-ja ka rritur bashk\u00ebpunimin me vendet p\u00ebrtej Atlantikut Verior, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb rajonin e Indo-Paq\u00ebsorit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Kat\u00ebr prej 35 vendeve partnere t\u00eb NATO-s \u2013 Australia, Japonia, Zelanda e Re dhe Koreja e Jugut \u2013 jan\u00eb ftuar n\u00eb diskutimet e aleanc\u00ebs rreth k\u00ebrc\u00ebnimeve n\u00eb Indo-Paq\u00ebsor, n\u00eb samitin e ardhsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">P\u00ebrve\u00e7 Indo-Paq\u00ebsorit, shumica e 31 vendeve tjera partnere t\u00eb NATO-s jan\u00eb nga Evropa Lindore, Mesdheu dhe Lindja e Mesme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">T\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebt dhe partner\u00ebt e NATO-s, me p\u00ebrjashtim t\u00eb Afganistanit, Bjellorusis\u00eb dhe Rusis\u00eb \u2013 t\u00eb pezulluar \u2013 jan\u00eb ftuar t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb samit. Ftes\u00eb kan\u00eb marr\u00eb edhe Gjeorgjia, pavar\u00ebsisht miratimit m\u00eb 28 maj t\u00eb atij q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz e quajn\u00eb \u201cLigj p\u00ebr agjent\u00ebt e huaj\u201d &#8211; t\u00eb frym\u00ebzuar nga Rusia \u2013 dhe Ukraina, e cila pritet t\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb zgjerimin e ardhsh\u00ebm t\u00eb NATO-s.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Pushtimi n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb i Ukrain\u00ebs nga Rusia dhe k\u00ebrc\u00ebnimet e reja rajonale ndaj NATO-s pritet t\u00eb jen\u00eb tema kryesore n\u00eb samit, por gjithashtu do t\u00eb b\u00ebhet e qart\u00eb se n\u00eb 75 vjet\u00ebt e ekzistimit, aleanca \u00ebsht\u00eb zhvilluar p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me m\u00eb shum\u00eb se vet\u00ebm k\u00ebrc\u00ebnimin sovjetik, parandalimi i t\u00eb cilit qe arsyeja pse ai u themelua.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Pavar\u00ebsisht evoluimit, fjal\u00ebt q\u00eb Truman tha m\u00eb 1949 ende q\u00ebndrojn\u00eb: \u201cMetoda jon\u00eb e arritjes s\u00eb unitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, p\u00ebrmes bashkimit vullnetar t\u00eb vendeve t\u00eb ndryshme, t\u00eb p\u00ebrkushtuara p\u00ebr nj\u00eb kauz\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap efektiv drejt v\u00ebnies s\u00eb rendit n\u00eb bot\u00ebn ton\u00eb t\u00eb trazuar\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span> Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <\/span><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/nato-mburoje-lufta-ftohte-force-sigurise-globale\/33023708.html\"><span style=\"font-weight: 400;\">REL<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb fjalimin e tij t\u00eb vitit 1949, gjat\u00eb n\u00ebnshkrimit t\u00eb Traktatit t\u00eb Atlantikut Verior, n\u00eb Uashington, presidenti i Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Harry Truman, u shpreh me fjal\u00eb t\u00eb thjeshta p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb mesazh t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. \u201cP\u00ebr ne, lufta nuk \u00ebsht\u00eb e pashmangshme\u201d, tha Truman. \u201cBurrat me guxim dhe me vizion mund t\u2019ia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":4,"featured_media":686525,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-686524","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/686524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=686524"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/686524\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/686525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=686524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=686524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=686524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}