![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/kim.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Koreja e Veriut \u00ebsht\u00eb deri tani shteti socialist m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb, duke ia kaluar Bashkimit Sovjetik n\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi. Ajo i mbijetoi Luft\u00ebs Koreane t\u00eb viteve 1950-1953, “Marshit t\u00eb mundimsh\u00ebm” t\u00eb fundit t\u00eb viteve 1990, kur deri n\u00eb 600,000 njer\u00ebz vdiq\u00ebn nga uria dhe s\u00ebmundjet, dhe tet\u00eb vjet embargo t\u00eb shkaktuar nga sanksionet e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb.<\/span><\/p>\n Sekreti i mbijetes\u00ebs s\u00eb regjimit \u00ebsht\u00eb i debatuar, por \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se sistemi administrativ ka luajtur nj\u00eb rol dhe nj\u00eb element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i k\u00ebtij sistemi \u00ebsht\u00eb Partia e Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Kores\u00eb (WPK), e cila, ashtu si Partia Komuniste e Bashkimit Sovjetik, nd\u00ebrthur aft\u00ebsit\u00eb e nj\u00eb elite politike dhe nj\u00eb pararoj\u00eb morale. Neni 4 i Kushtetut\u00ebs komb\u00ebtare p\u00ebrcakton se aktivitetet e KPRK-s\u00eb do t\u00eb udh\u00ebhiqen nga ideologjia e WPK-s\u00eb.<\/span><\/p>\n Partia Komuniste e Kores\u00eb u themelua n\u00eb vitin 1925, kur Koreja ishte nj\u00eb territor i vet\u00ebm n\u00ebn sundimin japonez, por vet\u00ebm tre vjet m\u00eb von\u00eb u shp\u00ebrb\u00eb praktikisht. <\/span><\/p>\n Gjat\u00eb k\u00ebtyre tre viteve, kat\u00ebr komitete qendrore u z\u00ebvend\u00ebsuan, me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb angazhuar kryesisht n\u00eb skema dhe veprimtari q\u00eb sot do t\u00eb konsideroheshin si grante bujq\u00ebsore.<\/span><\/p>\n Rrjedhimisht, Comintern (Internacionalja Komuniste, nj\u00eb organizat\u00eb komuniste mbar\u00ebbot\u00ebrore e udh\u00ebhequr nga Partia Komuniste Sovjetike) deklaroi se asnj\u00eb nga fraksionet q\u00eb pretendonin t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonin komunist\u00ebt korean\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ishin m\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr nj\u00ebri-tjetrit sesa pushtuesit japonez\u00eb, me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb konsiderohej parti n\u00eb kuptimin klasik t\u00eb fjal\u00ebs.<\/span><\/p>\n P\u00ebrvoja e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb luftimin e japonez\u00ebve u pretendua kryesisht nga komunist\u00ebt korean\u00eb me baz\u00eb n\u00eb Kin\u00ebn e Veriut dhe Man\u00e7uri. <\/span><\/p>\n Nj\u00eb nga komandant\u00ebt e rinj t\u00eb grupeve t\u00eb tilla ishte nj\u00eb burr\u00eb i quajtur Kim Sung-ju, i cili mori pseudonimin Kim Il-sung n\u00eb mesin e viteve 1930. <\/span><\/p>\n Megjithat\u00eb, n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1940, Man\u00e7uria ishte pastruar gjithashtu nga t\u00eb gjith\u00eb luft\u00ebtar\u00ebt gueril\u00eb, dhe ata q\u00eb mbijetuan kaluan n\u00eb Bashkimin Sovjetik dhe u internuan. M\u00eb pas, ata u b\u00ebn\u00eb shtylla kurrizore e Brigad\u00ebs 88 ku Kim Il-sung komandonte nj\u00eb batalion korean.<\/span><\/p>\n Kjo foto pa dat\u00eb tregon liderin e Kores\u00eb s\u00eb Veriut Kim Il-sung (L) teksa n\u00ebnshkruan nj\u00eb dokument n\u00eb Seul, Kore. Trupat e Kores\u00eb s\u00eb Veriut pushtuan Koren\u00eb e Jugut m\u00eb 25 qershor 1950, duke sh\u00ebnuar fillimin e Luft\u00ebs Koreane<\/span><\/em><\/p><\/div>\n Dokumentet ekzistuese tregojn\u00eb se megjith\u00ebse Kim ishte nj\u00eb komandant i mir\u00eb, posedonte kariz\u00ebm dhe mund t\u00eb mblidhte njer\u00ebzit rreth tij, ai ishte shum\u00eb m\u00eb i interesuar p\u00ebr st\u00ebrvitjen luftarake sesa p\u00ebr veprimtarit\u00eb politike.<\/span><\/p>\n Pas \u00e7lirimit t\u00eb Kores\u00eb, kat\u00ebr grupe fraksionale u shfaq\u00ebn brenda l\u00ebvizjes komuniste:<\/span><\/p>\n N\u00eb Rusi, tradicionalisht besohet se Kim Il-sung u zgjodh si udh\u00ebheq\u00ebs i vendit, sepse ai ishte m\u00eb pro-sovjetik. Madje ekziston nj\u00eb legjend\u00eb q\u00eb Stalini e sh\u00ebnoi personalisht emrin e tij n\u00eb list\u00ebn e kandidat\u00ebve me nj\u00eb laps me ngjyra. <\/span><\/p>\n Megjithat\u00eb, historia e v\u00ebrtet\u00eb e ngritjes s\u00eb Kim na tregon se ai p\u00ebrparoi jo p\u00ebrmes radh\u00ebve t\u00eb partis\u00eb, por p\u00ebrmes sektor\u00ebve administrativ\u00eb dhe ekonomik\u00eb, duke e ngritur veten jo si udh\u00ebheq\u00ebs partie, por si kreu i pushtetit ekzekutiv. Ai kishte merita t\u00eb v\u00ebrteta dhe aft\u00ebsi organizative dhe ishte shum\u00eb larg grindjeve fraksionale.<\/span><\/p>\n P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00ebse lexoni cop\u00ebza nga dosjet personale t\u00eb krer\u00ebve korean\u00eb t\u00eb p\u00ebrpiluar nga Nikolai Lebedev, kreu i Administrat\u00ebs Sovjetike n\u00eb Kore (i cili qeveriste gjysm\u00ebn veriore t\u00eb gadishullit korean t\u00eb sapondar\u00eb pasi pushtimi japonez u hoq n\u00eb 1945 dhe deri n\u00eb shpalljen e Republik\u00ebs Demokratike t\u00eb Kores\u00eb n\u00eb vitin 1948), mund t\u00eb duket se fraksioni q\u00eb anonte mjaft fort drejt Bashkimit Sovjetik ishte i Pak Hon-yong. <\/span><\/p>\n Sa i p\u00ebrket Kim, dosja e tij thoshte se ai ishte \u201cmodest dhe pun\u00ebtor\u201d, i aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr njer\u00ebzit drejt vetes, por edhe \u201cambicioz dhe me vet\u00ebbesim\u201d, dhe \u201ci p\u00ebrgatitur teorikisht, por nuk punon sistematikisht p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar nivelin e tij marksist-leninist\u201d.<\/span><\/p>\n Sidoqoft\u00eb, Pak Hon-yong fillimisht q\u00ebndroi n\u00eb pjes\u00ebn jugore t\u00eb vendit, ku shpejt “rind\u00ebrtoi” Partin\u00eb Komuniste nga mb\u00ebshtet\u00ebsit e tij, duke u zhvendosur n\u00eb veri vet\u00ebm n\u00eb tetor 1946, kur komunist\u00ebt u shpall\u00ebn t\u00eb jasht\u00ebligjsh\u00ebm. <\/span><\/p>\n N\u00eb Veri, m\u00eb 13 tetor 1945, Byroja e Deg\u00ebs s\u00eb Kores\u00eb s\u00eb Veriut (NKBB) e Partis\u00eb Komuniste t\u00eb Kores\u00eb u krijua nga komunist\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb, t\u00eb njohur si partia e Pak Hon-yong. Kim Yong-bom, i cili ishte d\u00ebrguar n\u00eb Kore nga Kominterni n\u00eb vitet 1930, u zgjodh si kryetar i Byros\u00eb dhe koreani sovjetik Ho Ka-i u em\u00ebrua Sekretar Organizativ. Pas vdekjes s\u00eb Kim Yong-bom m\u00eb 18 dhjetor 1945, Kim Il-sung u b\u00eb lider.<\/span><\/p>\n M\u00eb 16 shkurt 1946, fraksioni Yan’an i udh\u00ebhequr nga Kim Tu-bong formoi Partin\u00eb e Re Popullore, e cila ishte ideologjikisht e af\u00ebrt me komunist\u00ebt, por m\u00eb e moderuar. P\u00ebr t\u00eb shmangur p\u00ebrplasjet, m\u00eb 29 korrik 1946, Partia e Re Popullore dhe Partia Komuniste u bashkuan, ku Kim Tu-bong u b\u00eb kryetari i partis\u00eb s\u00eb sapoformuar n\u00eb Koren\u00eb e Veriut, jo Kim Il-sung.<\/span><\/p>\n Partia e re u quajt Partia e Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Kores\u00eb (WPK). Fjala “pun\u00ebtor\u00eb” n\u00eb emrin e partis\u00eb u zgjodh q\u00ebllimisht – n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur \u00e7do organizat\u00eb q\u00eb e quante veten hapur komuniste mund t\u00eb shkat\u00ebrrohej menj\u00ebher\u00eb, ajo lejoi forcat e majta n\u00eb Jug t\u00eb vijonin veprimtarit\u00eb e tyre.<\/span><\/p>\n M\u00eb 23 n\u00ebntor 1946, Partia e Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Kores\u00eb s\u00eb Jugut lindi nga nj\u00eb bashkim i ngjash\u00ebm, i udh\u00ebhequr nga Pak Hon-yong. Bashkimi n\u00eb nj\u00eb WPK t\u00eb vetme ndodhi pas formimit t\u00eb Republik\u00ebs Popullore Demokratike t\u00eb Kores\u00eb (DPRK, e njohur m\u00eb shpesh si Koreja e Veriut) dhe Republik\u00ebs s\u00eb Kores\u00eb (ROK, Koreja e Jugut), me Kim Il-sung q\u00eb u b\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsi i unifikuar partis\u00eb. An\u00ebtar\u00ebsia e p\u00ebrgjithshme e Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebtor\u00ebve si n\u00eb Veri ashtu edhe n\u00eb Jug e kaloi nj\u00eb milion njer\u00ebz.<\/span><\/p>\n Kim Il-sung duke folur gjat\u00eb Kongresit t\u00eb gjasht\u00eb t\u00eb Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Kores\u00eb (WPK) n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Kultur\u00ebs t\u00eb 25 Prillit, e quajtur fillimisht “Sht\u00ebpia e Kultur\u00ebs e 8 Shkurtit” n\u00eb Phenian, midis 10 dhe 14 tetorit 1980<\/span><\/em><\/p><\/div>\n Megjithat\u00eb, do ishte e gabuar t\u00eb mendohej se Kim Il-sung ishte nj\u00eb sundimtar aq autokratik at\u00ebher\u00eb sa u b\u00eb m\u00eb von\u00eb. Si nj\u00eb nga udh\u00ebheq\u00ebsit politik\u00eb m\u00eb t\u00eb rinj n\u00eb krahasim me krer\u00ebt e fraksioneve t\u00eb tjera, ai ishte m\u00eb shum\u00eb si Stalini n\u00eb fund t\u00eb viteve 1920. <\/span><\/p>\n Pak Hon-yong mbeti “i dyti midis t\u00eb barabart\u00ebve” dhe kishte \u00e7do mund\u00ebsi p\u00ebr t’u b\u00ebr\u00eb i pari n\u00ebse Lufta Koreane e 1950-1953 do kishte p\u00ebrfunduar me fitoren e Republik\u00ebs Demokratike t\u00eb Kores\u00eb. Me nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb shtuar mb\u00ebshtet\u00ebsish, Pak do ta kishte rr\u00ebzuar Kim nga pushteti n\u00eb kongresin e ardhsh\u00ebm. <\/span><\/p>\n Ishte Pak, si “udh\u00ebheq\u00ebsi i komunist\u00ebve t\u00eb jugut”, ai q\u00eb bindi Kim Il-sung dhe m\u00eb pas Stalinin dhe Maon q\u00eb t’i jepnin “drit\u00ebn jeshile” luft\u00ebs me arsyetimin se gjoja kishte lindur nj\u00eb situat\u00eb revolucionare n\u00eb Jug dhe Syngman. Regjimi i Rhee do binte kur 200,000 komunist\u00eb u ngrit\u00ebn me sinjalin e tij. Por kjo nuk ndodhi.<\/span><\/p>\n P\u00ebrfundimi i luft\u00ebs dhe rind\u00ebrtimi i m\u00ebvonsh\u00ebm i ekonomis\u00eb komb\u00ebtare u shoq\u00ebruan me nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb caktuar fraksionale, shpesh t\u00eb maskuar si beteja politike ose ekonomike, e cila ishte mjaft e zakonshme p\u00ebr konfliktet fraksionale n\u00eb koh\u00ebn feudale, kur ambiciet dhe armiq\u00ebsit\u00eb personale shpesh maskoheshin si mosmarr\u00ebveshjet filozofike.<\/span><\/p>\n Vala e par\u00eb e spastrimeve ndodhi gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Kores\u00eb, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk ishte gjithmon\u00eb e qart\u00eb n\u00ebse represionet kund\u00ebr disa zyrtar\u00ebve partiak\u00eb ishin thjesht t\u00eb motivuara politikisht ose ishin t\u00eb lidhura me gabime serioze n\u00eb politikat administrative dhe ekonomike nga ana e tyre.<\/span><\/p>\n Megjithat\u00eb, nuk ka asnj\u00eb paqart\u00ebsi rreth shkat\u00ebrrimit t\u00eb Pak Hon-yong dhe mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb tij. Ata, para s\u00eb gjithash, konsideroheshin v\u00ebrtet p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr luft\u00ebn dhe s\u00eb dyti, duket se me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb po p\u00ebrgatitnin nj\u00eb grusht shteti p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pushtetin kur u b\u00eb e qart\u00eb se Kim Il-sung kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb n\u00ebnshkruante nj\u00eb traktat paqeje. Ata u akuzuan gjithashtu p\u00ebr spiunazh n\u00eb favor t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe Japonis\u00eb, nj\u00eb akuz\u00eb mjaft e zakonshme n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/span><\/p>\n Kur interesat e sovjetik\u00ebve u p\u00ebrplas\u00ebn me ato t\u00eb kinez\u00ebve, Kim Il-sung filloi nj\u00eb fushat\u00eb kund\u00ebr “dominimitizmit” dhe, m\u00eb 28 dhjetor 1955, foli p\u00ebr nevoj\u00ebn “p\u00ebr t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosur dogmatizmin dhe formalizmin n\u00eb pun\u00ebn ideologjike dhe p\u00ebr t\u00eb vendosur ideologjin\u00eb Juche”.<\/span><\/p>\n Ai tha: “Megjith\u00ebse disa argumentojn\u00eb se m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar \u00ebsht\u00eb rruga sovjetike ose kineze, a nuk kemi arritur n\u00eb pik\u00ebn ku mund t\u00eb krijojm\u00eb rrug\u00ebn ton\u00eb?”<\/em><\/span><\/p>\n Kongresi i 20-t\u00eb i Partis\u00eb Komuniste t\u00eb Bashkimit Sovjetik n\u00eb 1956 dhe fushata e gjer\u00eb pasuese e de-stalinizimit nxit\u00ebn nj\u00eb raund t\u00eb ri t\u00eb luft\u00ebs fraksionale: opozita nga fraksionet e mbetura shpresonte p\u00ebr nj\u00eb “revolucion kadife” t\u00eb ngjash\u00ebm me ato q\u00eb ndodhnin n\u00eb Lindje t\u00eb Evrop\u00ebs, por Kim Il-sung kishte nj\u00eb mb\u00ebshtetje shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe dhe organizator\u00ebt e “shmangies antiparti” u t\u00ebrhoq\u00ebn zvarr\u00eb nga podiumi dhe u hoq\u00ebn nga postet e larta.<\/span><\/p>\n Duke mos dashur t\u00eb prisnin represione m\u00eb serioze, krer\u00ebt e opozit\u00ebs ik\u00ebn n\u00eb Kin\u00eb dhe u k\u00ebrkuan ndihm\u00eb autoriteteve atje. Pas k\u00ebsaj, nj\u00eb delegacion sovjeto-kinez i kryesuar nga Anastas Mikoyan dhe Peng Dehuai fluturoi n\u00eb Phenian p\u00ebr t\u00eb korrigjuar situat\u00ebn. <\/span><\/p>\n Megjithat\u00eb, Kim Il-sung arriti t\u00eb shmang\u00eb hetimet p\u00ebr paaft\u00ebsin\u00eb e tij dhe m\u00eb pas, p\u00ebrpjekja e revolucionit t\u00eb vitit 1956 n\u00eb Hungari i provoi Mosk\u00ebs dhe Pekinit rreziqet e flirtimit me idet\u00eb liberale dhe q\u00ebndrimi i tyre p\u00ebr gjendje koreane u rishqyrtua. <\/span><\/p>\n Si rezultat, Kim Il-sung arriti t\u00eb “shtr\u00ebngoj\u00eb vidhat” mbi regjimin e tij, duke eliminuar ose anashkaluar politikisht edhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit relativisht t\u00eb pad\u00ebmsh\u00ebm t\u00eb fraksioneve t\u00eb tjera n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1960.<\/span><\/p>\n Deri koh\u00ebt e fundit, procesi i eliminimit t\u00eb fraksioneve shihej mjaft pa m\u00ebdyshje: tirani Kim Il-sung shkat\u00ebrroi metodikisht t\u00eb gjith\u00eb konkurrent\u00ebt e mundsh\u00ebm. Megjithat\u00eb, nuk duhet b\u00ebr\u00eb “gabimi klasik i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut” i shfaj\u00ebsimit automatik t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb politikan\u00ebve t\u00eb prekur thjesht sepse ata jan\u00eb “viktima t\u00eb regjimeve totalitare t\u00eb persekutuar p\u00ebr bindjet e tyre” dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, nuk mund t\u00eb jen\u00eb fajtor\u00eb. Nuk mund t\u00eb anashkalohet fakti se, po t\u00eb vinin n\u00eb pushtet, ata ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb kishin vepruar nj\u00ebsoj duke shtypur kund\u00ebrshtar\u00ebt e tyre.<\/span><\/p>\n \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb thuhet se si do kishte dal\u00eb historia e Kores\u00eb s\u00eb\u00a0 Veriut n\u00ebse nj\u00eb tjet\u00ebr fraksion i WPK do kishte ardhur n\u00eb pushtet n\u00eb vend t\u00eb Kim Il-sung dhe pasuesve t\u00eb tij. Megjithat\u00eb, regjimi i Kim Il-sung nuk ishte sigurisht skenari m\u00eb i keq i mundsh\u00ebm. <\/span><\/p>\n P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e fraksionit “lokal” kishin m\u00eb pak mb\u00ebshtetje n\u00eb mesin e popullat\u00ebs dhe ishin m\u00eb aventurier\u00eb dhe jokritik\u00eb n\u00eb vler\u00ebsimet e tyre, gj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kishte \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb Luft\u00eb t\u00eb dyt\u00eb Koreane. Fraksioni Yan’an, me strumbullarin e tij t\u00eb pakusht\u00ebzuar drejt Kin\u00ebs, mund ta kishte zhytur vendin n\u00eb di\u00e7ka t\u00eb ngjashme me ‘Revolucionin Kulturor’ Kinez dhe t\u00eb nd\u00ebrlikonte ndjesh\u00ebm gjendjen gjeopolitike n\u00eb mes t\u00eb p\u00ebrplasjes n\u00eb rritje sovjeto-kineze. <\/span><\/p>\n Dhe kreu i fraksionit sovjetik ishte p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr ‘arroganc\u00ebn komuniste’, e cila, e p\u00ebrzier me mb\u00ebshtetjen e dob\u00ebt publike, mund t\u00eb kishte \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb skenar hungarez, polak ose \u00e7ekosllovak, dhe – me r\u00ebnien e Bashkimit Sovjetik – n\u00eb asimilimin e Veriut e Jugu n\u00eb dekad\u00ebn e fundit t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb, me t\u00eb gjitha problemet q\u00eb pasuan.<\/span><\/p>\n Si duket sot WPK? Ndryshe nga besimi popullor, WPK nuk \u00ebsht\u00eb e vetmja parti politike funksionale n\u00eb vend. N\u00eb periudh\u00ebn para themelimit t\u00eb DPRK-s\u00eb, u krijuan dy parti t\u00eb tjera, Partia Demokratike dhe Partia Chondoiste Chongu; megjithat\u00eb, ata aktualisht sh\u00ebrbejn\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb rol ceremonial, nd\u00ebrsa propaganda e jashtme pretendon se lidershipi i k\u00ebtyre partive \u00ebsht\u00eb rekrutuar n\u00eb baz\u00eb t\u00eb sugjerimeve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb WPK-s\u00eb.<\/span><\/p>\n P\u00ebr sa i p\u00ebrket struktur\u00ebs partiake, WPK \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ngjashme me Partin\u00eb Komuniste t\u00eb Bashkimit Sovjetik, megjith\u00ebse p\u00ebrqindja e komunist\u00ebve dhe jopartizan\u00ebve n\u00eb DPRK \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe n\u00eb krahasim me Kin\u00ebn ose Bashkimin Sovjetik. Aktualisht, an\u00ebtar\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht n\u00eb 2.5 milion\u00eb, ose 10% e popullsis\u00eb.<\/span><\/p>\n P\u00ebrpara Kim Jong-un, kongreset e partis\u00eb mbaheshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb parregullt dhe p\u00ebrdoreshin kryesisht p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar raste ceremoniale – edhe pse, zyrtarisht, k\u00ebrkohej q\u00eb ato t\u00eb mbaheshin \u00e7do pes\u00eb vjet. <\/span><\/p>\n P\u00ebr shembull, Kongresi i 5-t\u00eb i WPK-s\u00eb u zhvillua n\u00eb n\u00ebntor 1970, 9 vjet pas kongresit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm: Kim Il-sung, pasi kishte siguruar pushtetin absolut, nuk e ndjeu nevoj\u00ebn p\u00ebr ta \u2018sbukuruar\u2019 at\u00eb me procedura t\u00eb tep\u00ebrta.<\/span><\/p>\n Kongresi i 6-t\u00eb u mbajt 10 vjet m\u00eb von\u00eb, n\u00eb tetor 1980, dhe \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm kryesisht p\u00ebr propozimin e konceptit t\u00eb nj\u00eb konfederate si nj\u00eb rrug\u00eb drejt bashkimit t\u00eb Kores\u00eb dhe p\u00ebr p\u00ebrcaktimin zyrtarisht t\u00eb Kim Jong-il si pasues t\u00eb babait t\u00eb tij, Kim Il-sung, duke i dh\u00ebn\u00eb titullin “trash\u00ebgimtar i kauz\u00ebs s\u00eb madhe revolucionare Jucheane”. <\/span><\/p>\n Pas k\u00ebsaj, kongreset e partis\u00eb WPK u duk se pushuan fare, deri n\u00eb Kongresin e 7-t\u00eb n\u00eb maj 2016, i cili njoftoi se kishte mb\u00ebrritur zyrtarisht \u201cepoka e Kim Jong-un\u201d dhe kongresi pasues n\u00eb vitin 2021, i cili do diskutohet m\u00eb tej n\u00eb holl\u00ebsi.<\/span><\/p>\n Kjo foto pa dat\u00eb tregon liderin e Kores\u00eb s\u00eb Veriut Kim Il-sung (majtasL) teksa n\u00ebnshkruan nj\u00eb dokument n\u00eb Seul, Kore. Trupat e Kores\u00eb s\u00eb Veriut pushtuan Koren\u00eb e Jugut m\u00eb 25 qershor 1950, duke sh\u00ebnuar fillimin e Luft\u00ebs Koreane<\/span><\/em><\/p><\/div>\n Q\u00eb nga fillimi i viteve 1990, ka pasur nj\u00eb fokus n\u00eb rritje n\u00eb formulimin e metodave efektive t\u00eb pun\u00ebs politike, si dhe n\u00eb luftimin e ‘pretenciozitetit’ midis zyrtar\u00ebve dhe burokracis\u00eb s\u00eb tepruar. Kjo tregon nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar nga p\u00ebrvoja e Evrop\u00ebs Lindore, ku r\u00ebnia e regjimeve komuniste i atribuohej faktit se nivelet e larta t\u00eb partis\u00eb kishin humbur kontaktet me masat.<\/span><\/p>\n Pas ndryshimeve kushtetuese t\u00eb vitit 1998, t\u00eb cilat zyrtarisht fut\u00ebn n\u00eb sistemin e qeverisjes s\u00eb Kim Jong-il, ai u zgjodh Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Kores\u00eb (dhe jo i Komitetit Qendror t\u00eb WPK, si m\u00eb par\u00eb). P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00ebn politik\u00ebn e Kim Jong-il ‘ushtarak-i pari’ (Songun), roli i ‘pararojave’ t\u00eb kombit u zhvendos nga partia n\u00eb forcat e armatosura. Aparati i Komitetit Qendror u b\u00eb stafi personal i Kim Jong-il, duke ndihmuar udh\u00ebheqjen n\u00eb vendimmarrje.<\/span><\/p>\n N\u00ebn Kim Jong-un, megjithat\u00eb, organet e partis\u00eb u rrit\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb ndikim, duke l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije ushtrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb m\u00ebnyrash; disa zyrtar\u00eb partiak\u00eb u em\u00ebruan n\u00eb pozita t\u00eb fuqishme n\u00eb ushtri p\u00ebr t\u00eb siguruar kontrollin e WPK-s\u00eb mbi ushtrin\u00eb. <\/span><\/p>\n Ka rifilluar praktika e mbajtjes s\u00eb kongreseve dhe mbledhjeve t\u00eb tjera t\u00eb ndryshme t\u00eb strukturave partiake, p\u00ebrfshir\u00eb ato t\u00eb nivelit m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Ndryshimet n\u00eb statutin e partis\u00eb dhe kushtetut\u00ebn e DPRK-s\u00eb t\u00eb miratuara gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb Byros\u00eb Politike kompetenca t\u00eb reja.<\/span><\/p>\n Nj\u00eb mori ndryshimesh synonin p\u00ebrmir\u00ebsimin e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb kandidat\u00ebve dhe forcimin e disiplin\u00ebs partiake. Kualifikimet p\u00ebr kandidat\u00ebt u rrit\u00ebn nga nj\u00eb n\u00eb dy vjet sh\u00ebrbim; nj\u00eb person tani mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga partia n\u00ebse nuk ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb veprimtari partiake p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se tre vjet; u shtua nj\u00eb dispozit\u00eb q\u00eb mban p\u00ebrgjegj\u00ebs an\u00ebtar\u00ebt e partis\u00eb dhe organet e partis\u00eb p\u00ebr indiferenc\u00ebn ndaj shkeljeve t\u00eb disiplin\u00ebs. P\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb konsiderueshme t\u00eb numrit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Partis\u00eb gjat\u00eb 40 viteve t\u00eb fundit, jan\u00eb forcuar edhe celulat e nivelit m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb partis\u00eb.<\/span><\/p>\n Udh\u00ebheq\u00ebsi i Kores\u00eb s\u00eb Veriut Kim Jong-il takohet me personelin e Ushtris\u00eb Popullore Koreane n\u00eb shtator 1988<\/span><\/em><\/p><\/div>\n Komisioni Qendror i Kontrollit i Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebtor\u00ebve ka fituar ndikim t\u00eb madh. Nd\u00ebrsa modeli i vjet\u00ebr i k\u00ebtij organi trajtonte vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtjet financiare, tani ai merret edhe me \u201cmbik\u00ebqyrjen dhe hetimin e shkeljeve t\u00eb disiplin\u00ebs partiake q\u00eb pengojn\u00eb zbatimin e vendimeve t\u00eb marra nga udh\u00ebheqja e partis\u00eb, si dhe hetimin e holl\u00ebsish\u00ebm t\u00eb disiplin\u00ebs partiake dhe shqyrtimin e ankesave dhe ankesave\u201d.<\/span><\/p>\n Shtrirja e tij e tejkalon qart\u00eb at\u00eb t\u00eb Komisionit t\u00eb Kontrollit t\u00eb Partis\u00eb n\u00eb Bashkimin Sovjetik dhe m\u00eb tep\u00ebr i ngjan Komisionit Qendror t\u00eb Kin\u00ebs p\u00ebr Inspektimin e Disiplin\u00ebs. <\/span><\/p>\n Ve\u00e7an\u00ebrisht, nuk \u00ebsht\u00eb sistemi p\u00ebr p\u00ebrpunimin e letrave dhe apelimeve ai q\u00eb b\u00ebn ndryshimin m\u00eb t\u00eb madh k\u00ebtu, por nj\u00eb rrjet i posa\u00e7\u00ebm i deg\u00ebve lokale i krijuar p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb kontroll shtes\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb partis\u00eb dhe veprimtarive t\u00eb tyre; letrat dhe ankesat e dor\u00ebzuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb organ t\u00eb ri me sa duket do p\u00ebrdoren si baz\u00eb p\u00ebr hetim.<\/span><\/p>\n Kim Jong-un vijon pun\u00ebn e tij p\u00ebr konsolidimin dhe forcimin e WPK-s\u00eb, duke k\u00ebrkuar vazhdimisht q\u00eb zyrtar\u00ebt e partis\u00eb \u201ct\u00eb ndryshojn\u00eb fytyr\u00ebn e partis\u00eb\u201d, duke e ditur shum\u00eb mir\u00eb se besimi i njer\u00ebzve n\u00eb qeveri bazohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e saj veprojn\u00eb n\u00eb terren. <\/span><\/p>\n N\u00eb nj\u00eb rast, kjo shkaktoi nj\u00eb episod kurioz: teksa fliste me an\u00ebtar\u00ebt e partis\u00eb, Kim Jong-un u tha atyre se i priste nj\u00eb \u2018marsh\u2019 i ri dhe i v\u00ebshtir\u00eb, ku do duhej t\u00eb punonin shum\u00eb dhe heroikisht p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e atdheut. Duke mos ditur kontekstin e fjalimit, komentuesit per\u00ebndimor\u00eb e shnd\u00ebrruan at\u00eb n\u00eb “Kim Jong-un tha se vendi do p\u00ebrballet me nj\u00eb zi t\u00eb re buke”.<\/span><\/p>\n N\u00eb p\u00ebrmbledhje, WPK mbetet themeli i sistemit administrativ t\u00eb DPRK-s\u00eb.<\/span><\/p>\n *<\/span>Nga Konstantin Asmolov, nj\u00eb studiues kryesor n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Studime Koreane n\u00eb Institutin e Kin\u00ebs dhe Azis\u00eb Bashk\u00ebkohore t\u00eb Akademis\u00eb Ruse t\u00eb Shkencave<\/em><\/span><\/p>\n *<\/span>Juche: N\u00eb diskursin politik bashk\u00ebkohor mbi Koren\u00eb e Veriut, Juche ka nj\u00eb konotacion t\u00eb “mb\u00ebshtetjes te vetja”, “autonomis\u00eb” dhe “pavar\u00ebsis\u00eb”. Shpesh p\u00ebrkufizohet n\u00eb kund\u00ebrshtim me konceptin korean t\u00eb Sadae, ose mb\u00ebshtetjen te fuqit\u00eb e m\u00ebdha.<\/em><\/span><\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/6681563585f540121d3b8595.jpg\")
\n
\n
![\"Kim](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/6681569320302773a727bd0c.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/668156e185f540121d3b8598.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/6681576385f54013804342b5.jpg\")