{"id":679433,"date":"2024-06-05T09:34:22","date_gmt":"2024-06-05T07:34:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=679433"},"modified":"2024-06-05T09:34:22","modified_gmt":"2024-06-05T07:34:22","slug":"analiza-zgjedhjet-ne-evrope-ne-kohen-e-krizes-demografike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/06\/05\/analiza-zgjedhjet-ne-evrope-ne-kohen-e-krizes-demografike\/","title":{"rendered":"Analiza: Zgjedhjet n\u00eb Evrop\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e kriz\u00ebs demografike","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-679434 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/be-1.jpg\" alt=\"\" width=\"867\" height=\"496\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/be-1.jpg 867w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/be-1-300x172.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/be-1-768x439.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 867px) 100vw, 867px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Mungesa e entuziazmit dhe pjes\u00ebmarrja e ul\u00ebt n\u00eb votime i p\u00ebrcoll\u00ebn zgjedhjet p\u00ebr Parlamentin Evropian prej vitesh, dhe frika se e nj\u00ebjta gj\u00eb do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet, \u00ebsht\u00eb e pranishme edhe p\u00ebrpara votimeve q\u00eb do t\u00eb mbahen k\u00ebt\u00eb jav\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">P\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e ul\u00ebt, p\u00ebrkat\u00ebsisht nevoj\u00ebn q\u00eb n\u00eb procese zgjedhore t\u00eb p\u00ebrfshihen edhe ata q\u00eb do t\u00eb krijojn\u00eb t\u00eb ardhmen e kontinentit evropian, paralajm\u00ebroi m\u00eb her\u00ebt edhe Konferenca p\u00ebr t\u00eb Ardhmen e Evrop\u00ebs &#8211; nj\u00eb nism\u00eb kjo e Komisionit Evropian dhe Parlamentit Evropian, q\u00eb p\u00ebr synim ka t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb t\u00eb ardhmen afatmesme dhe afatgjate t\u00eb BE-s\u00eb, si dhe reformat q\u00eb duhet t\u2019i zbatojn\u00eb institucionet e saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sfida b\u00ebhet edhe m\u00eb e madhe n\u00eb koh\u00ebn kur Evropa p\u00ebrballet me r\u00ebnie demografike dhe t\u00eb rinjt\u00eb jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Zyr\u00ebs s\u00eb Statistikave t\u00eb BE-s\u00eb, Eurostat, popullsia e BE-s\u00eb m\u00eb 1 janar, 2023, num\u00ebronte 448.8 milion\u00eb banor\u00eb, dhe m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e pesta e tyre, pra 21.3%, ishin mbi 65 vje\u00e7.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Po n\u00eb at\u00eb periudh\u00eb, mosha mesatare e popullsis\u00eb s\u00eb BE-s\u00eb arriti n\u00eb 44.5 vje\u00e7. Sipas Eurostat-it, kjo do t\u00eb thot\u00eb se gjysma e popullsis\u00eb s\u00eb BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vjet\u00ebr se 44.5 vje\u00e7.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Pjes\u00ebmarrja n\u00eb zgjedhjet evropiane \u00ebsht\u00eb vazhdimisht n\u00eb r\u00ebnie dhe ishte gjith\u00eb koh\u00ebn m\u00eb e ul\u00ebt se n\u00eb zgjedhjet komb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Me k\u00ebt\u00eb fenomen, BE-ja ka gjasa t\u00eb p\u00ebrballet edhe n\u00eb zgjedhjet q\u00eb do t\u00eb mbahen mes 6 dhe 9 qershorit t\u00eb k\u00ebtij viti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Si u votua deri m\u00eb tani?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">N\u00eb zgjedhjet e para evropiane t\u00eb vitit 1979, kur Komuniteti i at\u00ebhersh\u00ebm Evropian kishte n\u00ebnt\u00eb shtete an\u00ebtare, pjes\u00ebmarrja ishte 61.9%, nd\u00ebrsa n\u00eb zgjedhjet e 2014-\u00ebs kjo ra n\u00eb 42.61%.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Rritja e vetme deri m\u00eb tani u sh\u00ebnua n\u00eb zgjedhjet e vitit 2019, kur pjes\u00ebmarrja arriti n\u00eb 50.6% &#8211; pra 8% m\u00eb shum\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Analizat treguan se kjo rritje ishte kryesisht rezultat i pjes\u00ebmarrjes m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb t\u00eb rinjve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Forumit Rinor Evropian, pjes\u00ebmarrja e t\u00eb rinjve m\u00eb 2019 ishte m\u00eb e lart\u00eb p\u00ebr 14 p\u00ebr qind.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja edhe p\u00ebrse u imponua nevoja p\u00ebr uljen e mosh\u00ebs p\u00ebr pjes\u00ebmarrje aktive n\u00eb politik\u00eb, ndon\u00ebse jo t\u00eb gjitha shtetet an\u00ebtare jan\u00eb t\u00eb gatshme t\u00eb marrin masa konkrete p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb rinjve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Jan\u00eb vet\u00ebm 5 nga 27 shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb q\u00eb i lejuan qytetar\u00ebt e tyre n\u00ebn mosh\u00ebn 18-vje\u00e7are t\u00eb votojn\u00eb. Belgjika, Gjermania, Malta dhe Austria e ul\u00ebn pragun e mosh\u00ebs n\u00eb 16 vje\u00e7, nd\u00ebrsa Greqia n\u00eb 17 vje\u00e7.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr votuesit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, sipas Eurostat-it, numri m\u00eb i madh i tyre \u00ebsht\u00eb n\u00eb Gjermani (5.1 milion\u00eb), n\u00eb Franc\u00eb (4 milion\u00eb) dhe n\u00eb Itali (2.8 milion\u00eb). Numri m\u00eb i vog\u00ebl, nd\u00ebrkaq, \u00ebsht\u00eb n\u00eb Malt\u00eb (20.000), n\u00eb Qipro (37.000) dhe n\u00eb Estoni (70.000).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Numri m\u00eb i madh i votuesve q\u00eb do t\u00eb votojn\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, pritet n\u00eb Belgjik\u00eb, Franc\u00eb dhe Gjermani &#8211; me 9.7%, 8.0% dhe 7.9% t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb votuesve me t\u00eb drejt\u00eb vote &#8211; pra, pik\u00ebrisht n\u00eb vendet q\u00eb e ul\u00ebn pragun p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Instituti i politikave i Parlamentit Evropian thekson se ulja e mosh\u00ebs s\u00eb votimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb rinjve n\u00eb zgjedhje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">N\u00eb mesin e metodave t\u00eb tjera, ai p\u00ebrmend edhe vendosjen e kuot\u00ebs p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb; mund\u00ebsimin e votimit online ose me post\u00eb; uljen e mosh\u00ebs p\u00ebr kandidim, apo promovimin e edukimit qytetar n\u00eb programet shkollore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">\u201cDisa argumentojn\u00eb, gjithashtu, se kufiri m\u00eb i lart\u00eb i mosh\u00ebs p\u00ebr kandidim, mund t\u00eb jet\u00eb pengesa kryesore p\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb rinjve. Demokracia evropiane \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sesa thjesht votimi &#8211; \u00ebsht\u00eb gjithashtu angazhim qytetar dhe pjes\u00ebmarrje n\u00eb procese demokratike. Me kalimin e viteve, duket se pjes\u00ebmarrja politike ka evoluar, ve\u00e7an\u00ebrisht te t\u00eb rinjt\u00eb\u201d, thot\u00eb Instituti i politikave i Parlamentit Evropian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><b>R\u00ebnd\u00ebsia e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb votuesve t\u00eb rinj<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, k\u00ebt\u00eb vit do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 20 milion\u00eb votues p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb BE-n\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Gjermania ka nj\u00eb num\u00ebr ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb lart\u00eb t\u00eb votuesve p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb &#8211; m\u00eb shum\u00eb se 5 milion\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Luise Quaritsch, nga Qendra Jaques Delor n\u00eb Berlin, vler\u00ebson se nuk ka gjasa q\u00eb vota e t\u00eb rinjve t\u2019i ndryshoj\u00eb ndjesh\u00ebm rezultatet e p\u00ebrgjithshme t\u00eb zgjedhjeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas saj, votuesit e rinj n\u00eb BE, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ndihen pesimist\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre dhe mendojn\u00eb se politikan\u00ebt nuk i p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb adekuate.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Megjithat\u00eb, ajo shton se pik\u00ebrisht mospjes\u00ebmarrja e t\u00eb rinjve do t\u00eb ndikonte n\u00eb parandalimin e nj\u00eb skenari t\u00eb pritur, p\u00ebrkat\u00ebsisht rritjen e rrymave ekstreme n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen e re t\u00eb Parlamentit Evropian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Partit\u00eb e tilla, sipas saj, din\u00eb se si t\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb te brezat e rinj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cPartit\u00eb populiste dhe ekstremiste mund t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga kjo gjendje. Fushatat n\u00eb mediat sociale, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb TikTok, mund t\u00eb jen\u00eb gjithashtu nj\u00eb faktor ndikues, sepse arrijn\u00eb te t\u00eb rinjt\u00eb\u201d, <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">thot\u00eb Quaritsch p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Ajo \u00ebsht\u00eb e mendimit se edhe vendet e tjera an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb duhet ta ndjekin shembullin e pes\u00eb vendeve t\u00eb bllokut dhe ta ulin mosh\u00ebn e votimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas saj, kjo do t\u00eb ndikonte q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen t\u00eb kishte pjes\u00ebmarrje m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb votuesve t\u00eb rinj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cKjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb ku rregullat e votimit duhet t\u00eb harmonizohen n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb BE-n\u00eb. Rregullat e ndryshme t\u00eb mosh\u00ebs s\u00eb votimit midis shteteve an\u00ebtare, i l\u00ebn\u00eb qytetar\u00ebt e BE-s\u00eb me mund\u00ebsi t\u00eb pabarabarta p\u00ebr pjes\u00ebmarrje\u201d,<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> thot\u00eb Quartisch.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><b>Vet\u00ebm 6% e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve evropian\u00eb jan\u00eb n\u00ebn 35 vje\u00e7<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Sipas Forumit Rinor Evropian, i cili mblodhi t\u00eb dh\u00ebna publike, t\u00eb rinjt\u00eb jan\u00eb grup-mosha m\u00eb e pap\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb Parlamentin Evropian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">Nd\u00ebrsa nj\u00eb n\u00eb pes\u00eb evropian\u00eb \u00ebsht\u00eb midis 18 dhe 35 vje\u00e7, vet\u00ebm nj\u00eb n\u00eb pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb &#8211; ose vet\u00ebm 6% e deputet\u00ebve &#8211; \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn grup-mosh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400; color: #000000;\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, nj\u00eb n\u00eb pes\u00eb evropian\u00eb \u00ebsht\u00eb midis 51 dhe 65 vje\u00e7, por numri i deputet\u00ebve q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb k\u00ebt\u00eb grup-mosh\u00eb n\u00eb Parlamentin Evropian, \u00ebsht\u00eb dy her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht 42 p\u00ebr qind.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span> Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <\/span><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/zgjedhjet-ne-evrope-ne-kohe-krize-demografike-\/32978599.html\"><span style=\"font-weight: 400;\">REL<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Mungesa e entuziazmit dhe pjes\u00ebmarrja e ul\u00ebt n\u00eb votime i p\u00ebrcoll\u00ebn zgjedhjet p\u00ebr Parlamentin Evropian prej vitesh, dhe frika se e nj\u00ebjta gj\u00eb do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet, \u00ebsht\u00eb e pranishme edhe p\u00ebrpara votimeve q\u00eb do t\u00eb mbahen k\u00ebt\u00eb jav\u00eb. P\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e ul\u00ebt, p\u00ebrkat\u00ebsisht nevoj\u00ebn q\u00eb n\u00eb procese zgjedhore t\u00eb p\u00ebrfshihen edhe ata q\u00eb do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":4,"featured_media":679434,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-679433","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=679433"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679433\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/679434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=679433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=679433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=679433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}