{"id":679298,"date":"2024-06-04T15:29:07","date_gmt":"2024-06-04T13:29:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=679298"},"modified":"2024-06-04T15:29:07","modified_gmt":"2024-06-04T13:29:07","slug":"arkitektja-e-marreveshjes-se-parisit-te-pasurit-boterore-duhet-te-paguajne-me-shume-per-te-trajtuar-krizen-klimatike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/06\/04\/arkitektja-e-marreveshjes-se-parisit-te-pasurit-boterore-duhet-te-paguajne-me-shume-per-te-trajtuar-krizen-klimatike\/","title":{"rendered":"Arkitektja e marr\u00ebveshjes s\u00eb Parisit: T\u00eb pasurit bot\u00ebror\u00eb duhet t\u00eb paguajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb trajtuar kriz\u00ebn klimatike","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Screenshot-2024-06-04-144150.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-679299\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Screenshot-2024-06-04-144150.png\" alt=\"\" width=\"763\" height=\"453\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Screenshot-2024-06-04-144150.png 763w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Screenshot-2024-06-04-144150-300x178.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 763px) 100vw, 763px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Individ\u00ebt e pasur n\u00eb t\u00eb gjitha vendet duhet t\u00eb paguajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb trajtuar kriz\u00ebn klimatike, qoft\u00eb p\u00ebrmes taksave apo tarifave mbi konsumin, ka th\u00ebn\u00eb Laurence Tubiana, nj\u00eb nga arkitekt\u00ebt e marr\u00ebveshjes s\u00eb Parisit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekziston nj\u00eb konsensus n\u00eb rritje p\u00ebr nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb lloj takse globale t\u00eb pasuris\u00eb, me Brazilin, i cili do t\u00eb pres\u00eb samitin e klim\u00ebs s\u00eb Cop-it vitin e ardhsh\u00ebm, nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs entuziast.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, vendet e varfra po p\u00ebrpiqen t\u00eb mbledhin 1 trilion dollar\u00eb (785 miliard\u00eb \u00a3) n\u00eb vit t\u00eb financave t\u00eb jashtme t\u00eb nevojshme p\u00ebr t&#8217;i ndihmuar ata t\u00eb ulin emetimet dhe t\u00eb p\u00ebrballen me ndikimet e kriz\u00ebs klimatike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb propozim tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb tarif\u00eb p\u00ebr fluturues t\u00eb shpesht\u00eb, pasi njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb pasur priren t\u00eb marrin shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb fluturime &#8211; p\u00ebr shembull, n\u00eb \u00e7do vit rreth gjysma e njer\u00ebzve n\u00eb MB nuk fluturojn\u00eb. Laurence Tubiana, shefi ekzekutiv i Fondacionit Evropian p\u00ebr Klim\u00ebn, tha se nj\u00eb taks\u00eb mund t\u00eb synohet n\u00eb vendet e klas\u00ebs s\u00eb biznesit dhe t\u00eb klasit t\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Burime t\u00eb tjera t\u00eb mundshme t\u00eb t\u00eb ardhurave p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb taks\u00eb karboni p\u00ebr transportin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, i cili mund t\u00eb mbledh\u00eb miliarda pa nd\u00ebrprer\u00eb tregtin\u00eb globale, sipas nj\u00eb studimi nga Banka Bot\u00ebrore. Taksat p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile gjithashtu mund t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">1% e njer\u00ebzve m\u00eb t\u00eb pasur n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb emetime t\u00eb gazeve serr\u00eb sesa 66% n\u00eb skajin tjet\u00ebr t\u00eb shkall\u00ebs, megjithat\u00eb ata p\u00ebrjetojn\u00eb pak ndjeshm\u00ebri ndaj goditjeve klimatike q\u00eb po shkaktojn\u00eb vuajtje dhe vdekje, kryesisht tek njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb varf\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tubiana tha: \u201c<em>Kjo pabarazi \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb jo vet\u00ebm midis vendeve t\u00eb zhvilluara dhe atyre n\u00eb zhvillim, por brenda secilit vend \u2013 1% e kinez\u00ebve t\u00eb pasur, ose 1% e indian\u00ebve shum\u00eb t\u00eb pasur, ose shtetasve amerikan\u00eb \u2013 ata kan\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb , shum\u00eb e ngjashme, p\u00ebr sa i p\u00ebrket mbikonsumit. K\u00ebtu hyn gjurma juaj e karbonit.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">D\u00ebshtimi p\u00ebr t\u00eb adresuar k\u00ebto pabarazi mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb pranimin publik t\u00eb masave t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb trajtuar kriz\u00ebn klimatike, tha ajo n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/global-development\/article\/2024\/jun\/04\/global-rich-pay-more-climate-crisis-architect-paris-deal\">Guardian.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u00a0\u201cN\u00ebse doni t\u00eb shmangni nj\u00eb konflikt t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ne duhet t\u00eb vendosim elementin e drejt\u00ebsis\u00eb sociale n\u00eb krye. \u00cbsht\u00eb legjitime t\u00eb flasim p\u00ebr taksat, me element\u00ebt e jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb ndikimit klimatik dhe nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb mobilizuar m\u00eb shum\u00eb fonde p\u00ebr t&#8217;iu p\u00ebrgjigjur tranzicionit [n\u00eb nj\u00eb ekonomi me karbon t\u00eb ul\u00ebt] dhe p\u00ebrshtatjes [p\u00ebr ndikimet e motit ekstrem].\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tubiana \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebkryetare e Task Forc\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Taksave (ITTF), nj\u00eb iniciativ\u00eb e udh\u00ebhequr nga qeverit\u00eb e Barbados, Franc\u00ebs dhe Kenias dhe e ngritur n\u00eb samitin e OKB-s\u00eb p\u00ebr klim\u00ebn vitin e kaluar, p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar idet\u00eb p\u00ebr rritjen e shumave t\u00eb nevojshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Financimi i klim\u00ebs do t\u00eb jet\u00eb fokusi kryesor i samitit t\u00eb klim\u00ebs t\u00eb OKB-s\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti, Cop29, n\u00eb Azerbajxhan. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e qeveris\u00eb u mblodh\u00ebn t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb Bon, Gjermani, ku bazohet konventa kuad\u00ebr e OKB-s\u00eb p\u00ebr sekretariatin e ndryshimeve klimatike, p\u00ebr nj\u00eb dy jav\u00eb bisedimesh paraprake, ku zyrtar\u00ebt do t\u00eb testojn\u00eb uj\u00ebrat p\u00ebr disa nga propozimet kryesore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse nuk ka nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr rrug\u00ebn p\u00ebrpara, Tubiana tha se kishte nj\u00eb pranim t\u00eb gjer\u00eb midis qeverive se duhet t\u00eb gjenden rrug\u00eb t\u00eb reja<em>. <\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;N\u00eb takimet e G20, pati nj\u00eb konsensus t\u00eb plot\u00eb mbi, po, ne duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb m\u00eb mir\u00eb, ne duhet t\u00eb reformojm\u00eb sistemin ton\u00eb tatimor,&#8221;<\/em> tha ajo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, diskutimi i rritjes s\u00eb t\u00eb ardhurave sipas marr\u00ebveshjes s\u00eb Parisit p\u00ebr klim\u00ebn do t\u00eb jet\u00eb i nd\u00ebrlikuar. Qeverit\u00eb jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb prekshme p\u00ebr sovranitetin komb\u00ebtar kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr taksat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Historit\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb planetit. Merrni t\u00eb gjitha lajmet mjedisore t\u00eb jav\u00ebs &#8211; t\u00eb mirat, t\u00eb k\u00ebqijat dhe thelb\u00ebsore<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nga detyrat e para t\u00eb ITTF do t\u00eb jet\u00eb t\u00eb dal\u00eb me nj\u00eb em\u00ebr t\u00eb ri. Termi taks\u00eb \u00ebsht\u00eb i pasakt\u00eb p\u00ebr disa nga idet\u00eb n\u00eb diskutim dhe mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb penges\u00eb, pasi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i ngarkuar dhe ka nj\u00eb rezonanc\u00eb specifike ligjore n\u00eb disa vende &#8211; SHBA, p\u00ebr shembull, ka rregulla mbi negociatat tatimore n\u00eb nj\u00eb kontekst nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tubiana tha se shpresonte se shum\u00eb t\u00eb pasurit do t\u00eb bashk\u00ebpunonin me qeverit\u00eb p\u00ebr t\u00eb paguar p\u00ebr kriz\u00ebn klimatike. \u201c<em>Un\u00eb jam optimiste q\u00eb disa prej tyre mund t\u00eb flasin, ve\u00e7an\u00ebrisht brezi i ri,\u201d<\/em> tha ajo. <em>&#8220;Por ne duhet t&#8217;i bindim ata gjithashtu.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa pjesa m\u00eb e madhe e diskutimit n\u00eb Cop29, dhe n\u00eb Bon, do t\u00eb fokusohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si t\u00eb mblidhen parat\u00eb e nevojshme, por pyetjet se si duhet t\u00eb shpenzohen ato.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Individ\u00ebt e pasur n\u00eb t\u00eb gjitha vendet duhet t\u00eb paguajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb trajtuar kriz\u00ebn klimatike, qoft\u00eb p\u00ebrmes taksave apo tarifave mbi konsumin, ka th\u00ebn\u00eb Laurence Tubiana, nj\u00eb nga arkitekt\u00ebt e marr\u00ebveshjes s\u00eb Parisit. Ekziston nj\u00eb konsensus n\u00eb rritje p\u00ebr nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb lloj takse globale t\u00eb pasuris\u00eb, me Brazilin, i cili do t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":679299,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-679298","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=679298"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679298\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/679299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=679298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=679298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=679298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}