{"id":652508,"date":"2024-02-07T20:21:04","date_gmt":"2024-02-07T19:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=652508"},"modified":"2024-02-07T20:21:04","modified_gmt":"2024-02-07T19:21:04","slug":"voa-shqetesues-niveli-i-larte-i-popullsise-se-paraburgimit-ne-shqiperi-30-mbi-mesataren-europiane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/02\/07\/voa-shqetesues-niveli-i-larte-i-popullsise-se-paraburgimit-ne-shqiperi-30-mbi-mesataren-europiane\/","title":{"rendered":"VOA – Shqet\u00ebsues niveli i lart\u00eb i popullsis\u00eb s\u00eb paraburgimit n\u00eb Shqip\u00ebri, 30% mbi mesataren europiane","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/span><\/p>\n

N\u00eb Shqip\u00ebri, mbingarkesa n\u00eb sistemin e paraburgimit \u00ebsht\u00eb kritikuar nga K\u00ebshilli i Europ\u00ebs si dhe nga p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb institucioneve dhe organizatave q\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut n\u00eb vend. Sipas statistikave zyrtare, popullsia e paraburgimit ka qen\u00eb e lart\u00eb prej dy dekadash dhe sot \u00ebsht\u00eb rreth 30% mbi mesataren europiane. Autoritetet shtet\u00ebrore, Avokatja e Popullit dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb fush\u00ebs juridike, v\u00ebn\u00eb theksin tek zbatimi i legjislacionit penal, duke argumentuar se masa e siguris\u00eb, \u201carrest me burg\u201d duhet t\u00eb jet\u00eb e fundit q\u00eb duhet aplikuar nga prokuror\u00ebt dhe gjykat\u00ebsit, nd\u00ebr masat e tjera shtr\u00ebnguese.<\/span><\/p>\n

N\u00eb Shqip\u00ebri grupime shoq\u00ebrore q\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut dhe Avokati i Popullit po ngren\u00eb shqet\u00ebsim lidhur me rritjen e vazhdueshme t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb institucionet e paraburgimit. S\u00eb fundi edhe K\u00ebshilli i Europ\u00ebs e ve\u00e7oi k\u00ebt\u00eb problem dhe u rekomandoi autoriteteve marrjen e masave p\u00ebr ta zgjidhur. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare n\u00eb institucionet e vuajtjes s\u00eb d\u00ebnimit, ndodhen mbi 5 mij\u00eb e 670 shtetas, 59% e t\u00eb cil\u00ebve t\u00eb paraburgosur, nj\u00eb shif\u00ebr kjo mbi 30% mbi mesataren europiane.<\/span><\/p>\n

P\u00ebr njoh\u00ebs t\u00eb k\u00ebtyre zhvillimeve k\u00ebto statistika e vendosin Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb fund t\u00eb vendeve n\u00eb rajon dhe Europ\u00eb p\u00ebr numrin e lart\u00eb t\u00eb personave t\u00eb paraburgosur, n\u00eb raport me popullsin\u00eb e burgjeve n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, si dhe pasqyrojn\u00eb n\u00eb mjaft raste probleme n\u00eb c\u00ebnimin e liris\u00eb s\u00eb personit, pasi ai prezumohet i pafajsh\u00ebm por praktikisht \u00ebsht\u00eb n\u00eb burg. Mjaft jurist\u00eb mendojn\u00eb se masa e siguris\u00eb \u201carres me burg\u201d \u00ebsht\u00eb e fundit q\u00eb duhet aplikuar dhe se kjo situat\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar nga keqzbatimi i ligjit.<\/span><\/p>\n

\u201cShtrohet pyetja-p\u00ebrse kemi nevoj\u00eb t\u00eb fusim kaq shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb burg? B\u00ebj hetimin mir\u00eb, \u00e7oj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen p\u00ebr gjykim dhe jo gjithmon\u00eb arrest me burg. E v\u00eb prokurori k\u00ebt\u00eb mas\u00eb, gjykata e miraton, dhe personat q\u00eb e shohin t\u00eb pavend mas\u00ebn shkojn\u00eb n\u00eb apel, pastaj n\u00eb gjykat\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe ngarkohet sistemi. P\u00ebrse vjen kjo? Nga keqzbatimi i ligjit\u201d-<\/em> u shpreh p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs Blerta Kraja, avokate.<\/span><\/p>\n

Masa e siguris\u00eb \u201carrest me burg\u201d n\u00eb Kodin e Pro\u00e7edures Penale, renditet e parafundit n\u00eb llojin e 7 masave shtr\u00ebnguese q\u00eb parashikon legjislacioni penal, mes t\u00eb cilave ndalimi i daljes jasht\u00eb shtetit, detyrim paraqitje n\u00eb policin\u00eb gjyq\u00ebsore, garancia pasurore, apo arresti n\u00eb sht\u00ebpi. Numri i t\u00eb paraburgosurve n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb raport me popullsin\u00eb e burgjeve n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi ka qen\u00eb i lart\u00eb n\u00eb dy dekadat e fundit. N\u00eb vitin 2001 ai ishte 47.8 %, e totalit, n\u00eb vitin 2015 u ul n\u00eb rreth 30%, nd\u00ebrsa pas k\u00ebtij viti q\u00eb p\u00ebrkon dhe me nisjen e reform\u00ebs n\u00eb drejt\u00ebsi, ka ardhur duke u rritur ndjesh\u00ebm dhe sot \u00ebsht\u00eb \u00ebsht\u00eb rreth 59%.<\/span><\/p>\n

Sipas analist\u00ebve Reforma n\u00eb Drejt\u00ebsi, q\u00eb nisi 7 vjet m\u00eb par\u00eb, krijoi boshll\u00ebqe t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb sistem me largimin e gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve nga pro\u00e7esi i Vettingut, duke sjell\u00eb tejzgjatje t\u00eb afateve t\u00eb hetimit dhe gjykimit dhe p\u00ebr pasoj\u00eb dhe t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb paraburgimit p\u00ebr personat n\u00ebn k\u00ebt\u00eb mas\u00eb sigurie.<\/span><\/p>\n

Avokatja e Popullit Erinda Ballanca, lidhur me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, argumeton se ka nj\u00eb frym\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme popullore t\u00eb gabuar n\u00eb Shqip\u00ebri, se gjithkush q\u00eb akuzohet p\u00ebr nj\u00eb vep\u00ebr penale duhet t\u00eb burgoset menj\u00ebher\u00eb.<\/span><\/p>\n

\u201c Burgu duhet t\u00eb jet\u00eb mjeti i fundit, kjo \u00ebsht\u00eb fryma. Masat e siguris\u00eb duhet t\u00eb trajtohen drejt dhe nga ana e gjykat\u00ebs. Gjykata duhet t\u00eb marr\u00eb marr\u00eb pron\u00ebsin\u00eb e reform\u00ebs n\u00eb drejt\u00ebsi, sepse q\u00ebllimi nuk ishte q\u00eb t\u00eb ishin burgjet plot, por vet\u00ebm ata persona sipas kritereve ligjore\u201d-<\/em> u shpreh Erinda Ballanca, Avokate e Popullit.<\/span><\/p>\n

Shqip\u00ebria gjithashtu ka nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb lart\u00eb edhe t\u00eb t\u00eb d\u00ebnuarve me vendim t\u00eb form\u00ebs s\u00eb prer\u00eb, rreth 180-190 t\u00eb d\u00ebnuar p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb krahasuar me mesataren europiane prej 140.<\/span><\/p>\n

Disa statistika t\u00eb Drejtoris\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme t\u00eb Burgjeve, q\u00eb siguroi Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, krijojn\u00eb nj\u00eb panoram\u00eb m\u00eb t\u00eb qart\u00eb mbi disa element\u00eb q\u00eb mendohet se e kan\u00eb shtuar popullsin\u00eb e t\u00eb paraburgosurve. Ato kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me rritjen e numrit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve penale, t\u00eb cilat n\u00eb vitin 2015 thuajse jan\u00eb trefishuar krahasuar me fillimin e viteve 2000, nd\u00ebrsa gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit kan\u00eb r\u00ebn\u00eb me 25%, por s\u00ebrish referuar dy dekadave m\u00eb par\u00eb mbeten dy her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta.<\/span><\/p>\n

Autoritetet rendisin nd\u00ebr arsyet kryesore t\u00eb shtimit t\u00eb numrit t\u00eb t\u00eb paraburgosurve rritjen e efektivititet t\u00eb institucioneve t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb penale, (vet\u00ebm n\u00eb burgun 313 nga 400 t\u00eb paraburgosur 200 jan\u00eb subjekte t\u00eb SPAK) si dhe v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb q\u00eb hasin prokuror\u00ebt n\u00eb mbledhjen e provave. S\u00eb fundi k\u00ebtyre v\u00ebshtir\u00ebsive u jan\u00eb shtuar dhe boshll\u00ebqet n\u00eb sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb si pasoj\u00eb e vetting-ut.<\/span><\/p>\n

\u201cProkuror\u00ebt duhet t\u00eb marrin vler\u00ebsim nga mjek\u00ebsia ligjore, toksikologu, policia shkencore krimi kibernetik dhe institucione t\u00eb tjera. Ka shum\u00eb vonesa nga ekspertiza shtet\u00ebrore, por megjithat\u00eb, prokuror\u00ebt dhe gjyqtar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb prirur t\u00eb japin masa sigurie \u201carrest me burg\u201d kundrejt masave t\u00eb tjera. P\u00ebrse ndodh kjo sipas mendimit tim. Mund t\u00eb ndodh\u00eb dhe p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb presioni q\u00eb ka ndaj organeve t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, kryesisht ndaj prokuroris\u00eb, si dhe p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb provave dhe shpesh jan\u00eb t\u00eb prirur duke harruar at\u00eb konceptin q\u00eb burgu \u00ebsht\u00eb masa e fundit\u201d-<\/em> u shpreh p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs Fehmi SufaJ, Zv. Drejtor i Drejtoris\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme t\u00eb Burgjeve.<\/span><\/p>\n

Por jursit\u00ebt kan\u00eb dhe nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim tjet\u00ebr social, duke kthyer n\u00eb v\u00ebmendje ashp\u00ebrsimin e d\u00ebnimeve n\u00eb lidhje me vjedhjen e energjis\u00eb elektrike, apo nd\u00ebrtimet pa leje disa vite m\u00eb par\u00eb. Blerta Kraja, avokate mendon se \u00e7\u00ebshtjet sociale nuk zgjidhen duke ofruar burgun si alternativ\u00eb.<\/span><\/p>\n

\u201cNuk rregullohet varf\u00ebria me burg. N\u00eb lidhje me vjedhjen e energjis\u00eb elektrike, jam dakort q\u00eb nj\u00eb drejtor fabrike t\u00eb d\u00ebnohet kur vjedh energjin\u00eb n\u00eb bashk\u00ebpunim me nj\u00eb drejtor n\u00eb OSHE. Por jo nj\u00eb i varf\u00ebr, kur s\u2019kemi p\u00ebrcaktuar minimunimin jetik, ai ndoshta s\u2019ka buk\u00eb, duhe t\u2019i cosh drit\u00eb t\u00eb shoh\u00eb TVSH-n\u00eb, dhe t\u00eb b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt detyrat. Pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb arrestuan ca banor\u00eb n\u00eb Theth p\u00ebr nd\u00ebrtim pa leje. P\u00ebr kull\u00ebn n\u00eb Theth ne d\u00ebnojm\u00eb penalisht, kurse p\u00ebr kull\u00ebn n\u00eb Tiran\u00eb konfiskohet dhe b\u00ebhen aktet ligjore. U jepet e drejta e parablerjes nd\u00ebrtuesve. Ky shtet si i sheh qytetar\u00ebt, a ka barazi k\u00ebtu? N\u00eb si komunitet avokat\u00ebsh do t\u2019i ngrem\u00eb k\u00ebto shqet\u00ebsime p\u00ebr k\u00ebto dispozita ligjore q\u00eb jan\u00eb gati \u00e7\u2019njer\u00ebzore\u201d-<\/em> u shpreh p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs Blerta Kraja, avokate.<\/span><\/p>\n

Avokati i popullit mendon se kjo \u00e7\u00ebshtje merr nj\u00eb p\u00ebrmas\u00eb tjet\u00ebr n\u00ebse p\u00ebrve\u00e7 parametrave t\u00eb KE, dhe respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut vler\u00ebsohen dhe kostot e larta financiare n\u00eb dit\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb d\u00ebnuar. N\u00eb Shqip\u00ebri, sipas autoriteteve zyrtare kjo kosto \u00ebsht\u00eb 24 euro.<\/span><\/p>\n

\u201cShpenzohen n\u00eb muaj 5 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb paraburgosur se sa p\u00ebr nj\u00eb familje n\u00eb nevoj\u00eb. N\u00ebse llgarisim dhe d\u00ebmshp\u00ebrblimet p\u00ebr masat e padrejta, kostot rriten dhe m\u00eb shum\u00eb<\/em>\u201d- vijoi Erinda Ballanca Avokate e Popullit.<\/span><\/p>\n

Prokuroria e p\u00ebrgjithshme i tha Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs se vendet bosh n\u00eb organet e hetimit si pasoj\u00eb e largimit t\u00eb prokuror\u00ebve nga pro\u00e7esi i vetting-ut e kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar pun\u00ebn e prokuror\u00ebve.<\/span><\/p>\n

Pranvera Pustina, prokurore dhe drejtore e kabinetit t\u00eb Prokurorit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm, u shpreh se masat e siguris\u00eb arrest me burg, n\u00eb raport me masat e tjera shtr\u00ebnguese, kan\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb me rreth 50% dhe se gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit kan\u00eb r\u00ebn\u00eb me disa p\u00ebrqind. Ajo ve\u00e7on r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb ka p\u00ebr prokuror\u00ebt zbatimi i ligjit, ku p\u00ebrfshihen kushtet dhe kriteret n\u00eb dh\u00ebnien e k\u00ebtyre masave.<\/span><\/p>\n

\u201cProkurori \u00ebsht\u00eb zbatues i ligjit, kushtet dhe kriteret, t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb Kodin e Pro\u00e7edur\u00ebs Penale, jan\u00eb mjaft t\u00eb qarta. K\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb arsyetim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb nga ana e prokuror\u00ebve dhe nga ana e gjykat\u00ebs dhe jo k\u00ebrkesa dhe vendime deklarative. Ato duhet t\u00eb shihen n\u00eb p\u00ebrputhshm\u00ebri me vepr\u00ebn penale p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn akuzohet personi, rrethanat e kryerjes s\u00eb k\u00ebsaj vepre penale dhe personalitetin e personit n\u00ebn hetim. N\u00ebse kushtet dhe kriteret arsyetohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar qoft\u00eb nga prokurori dhe kontrollohen nga gjykata n\u00eb vendimin e saj t\u00eb par\u00eb dhe m\u00eb pas nga informacionet q\u00eb i d\u00ebrgon prokurori \u00e7do dy muaj, patjet\u00ebr q\u00eb do kemi rezultate ndoshta m\u00eb t\u00eb mira qoft\u00eb dhe n\u00eb uljen e numrit t\u00eb k\u00ebtyre masave t\u00eb sigurimit\u201d-<\/em> argumentoi p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs Pranvera Pustina, prokurore dhe drejtore e kabinetit t\u00eb Prokurorit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n

Sipas statistikave zyrtare, gjat\u00eb 5 viteve t\u00eb fundit gjykata ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb fuqi mesatarisht rreth 84% t\u00eb masave t\u00eb siguris\u00eb arrest me burg, t\u00eb vendosura nga prokuroria. Shqet\u00ebsimet mbi nivelin e lart\u00eb t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb paraburgimit n\u00eb Shqip\u00ebri, jan\u00eb n\u00ebnvizuar thuajse n\u00eb t\u00eb gjitha raportet e Komitetit Antitortur\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Europ\u00ebs dhe grupimet q\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut n\u00eb vend. Problematikat q\u00eb kan\u00eb lindur prej k\u00ebtij fenomemi lidhen n\u00eb mjaft raste me privimin e padrejt\u00eb t\u00eb liris\u00eb s\u00eb personit, si dhe kostot financiare q\u00eb pasojn\u00eb vendimet gjyq\u00ebsore p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblimin e personave ndaj t\u00eb cil\u00ebve \u00ebsht\u00eb aplikuar masa e padrejt\u00eb e siguris\u00eb \u201carrest me burg\u201d. Nj\u00eb prej tyre u dha s\u00eb fundi nga Gjykata e t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut n\u00eb Strasburg.\/VOA<\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"

N\u00eb Shqip\u00ebri, mbingarkesa n\u00eb sistemin e paraburgimit \u00ebsht\u00eb kritikuar nga K\u00ebshilli i Europ\u00ebs si dhe nga p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb institucioneve dhe organizatave q\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut n\u00eb vend. Sipas statistikave zyrtare, popullsia e paraburgimit ka qen\u00eb e lart\u00eb prej dy dekadash dhe sot \u00ebsht\u00eb rreth 30% mbi mesataren europiane. Autoritetet shtet\u00ebrore, Avokatja e Popullit […]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":652514,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[],"class_list":["post-652508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=652508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652508\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/652514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=652508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=652508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=652508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}