{"id":643776,"date":"2024-01-03T12:30:45","date_gmt":"2024-01-03T11:30:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=643776"},"modified":"2024-01-03T12:30:45","modified_gmt":"2024-01-03T11:30:45","slug":"pse-termeti-ne-japoni-shkaktoi-vetem-01-te-viktimave-te-atij-ne-turqi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2024\/01\/03\/pse-termeti-ne-japoni-shkaktoi-vetem-01-te-viktimave-te-atij-ne-turqi\/","title":{"rendered":"Pse t\u00ebrmeti n\u00eb Japoni shkaktoi vet\u00ebm 0,1% t\u00eb viktimave t\u00eb atij n\u00eb Turqi?","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-643777 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-03-at-10.47.34.jpeg\" alt=\"\" width=\"551\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-03-at-10.47.34.jpeg 551w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-03-at-10.47.34-300x191.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 551px) 100vw, 551px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Shkurtin e kaluar, t\u00ebrmeti i Turqis\u00eb me magnitud\u00eb 7,8 ball\u00eb Rihter vrau m\u00eb shum\u00eb se 59 000 persona, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb t\u00ebrmeti me magnitud\u00eb 7,6, q\u00eb goditi Japonin\u00eb Per\u00ebndimore t\u00eb h\u00ebn\u00ebn, ka shkaktuar deri tani vet\u00ebm 65 viktima. Pra, pse nj\u00eb komb p\u00ebrjetoi vet\u00ebm 0,1% t\u00eb vdekjeve t\u00eb tjetrit? N\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra, vendet jan\u00eb t\u00eb ngjashme.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Turqia dhe Japonia kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb ngjashme katastrofash dhe tronditjesh gjeologjike t\u00eb m\u00ebdha dhe t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura. Por, nj\u00eb krahasim tregon se p\u00ebrvojat e tyre jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ndryshme. Sfida p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb se si t\u00eb jemi m\u00eb shum\u00eb si Japonia dhe m\u00eb pak si Turqia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa nuk ka asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb parandaluar nj\u00eb t\u00ebrmet t\u00eb ndodh\u00eb, ajo q\u00eb mund t\u00eb parandalohet ose t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb kufizohet \u00ebsht\u00eb shkalla e fatkeq\u00ebsis\u00eb s\u00eb shkaktuar nga k\u00ebto l\u00ebkundje t\u00eb pashmangshme.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Madh\u00ebsia<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb dy t\u00ebrmetet ishin t\u00eb m\u00ebdhenj. Dhe numerikisht, 7,6 nuk duket shum\u00eb m\u00eb pak se 7,8 ball\u00eb. Por, t\u00ebrmetet maten n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb logaritmike. Nj\u00eb t\u00ebrmet me magnitud\u00eb 7,8 \u00ebsht\u00eb 1,5 her\u00eb m\u00eb i madh se nj\u00eb t\u00ebrmet me magnitud\u00eb 7,6 dhe dy her\u00eb m\u00eb i fort\u00eb, sipas Sh\u00ebrbimit Gjeologjik t\u00eb SHBA. \u00cbsht\u00eb forca ose \u00e7lirimi i energjis\u00eb, q\u00eb rr\u00ebzon nd\u00ebrtesat.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb Turqi, pasoi nj\u00eb pasgoditje e fuqishme me magnitud\u00eb 7,5 ball\u00eb duke shkat\u00ebrruar nd\u00ebrtesa q\u00eb tashm\u00eb ishin b\u00ebr\u00eb t\u00eb paq\u00ebndrueshme.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, Japonia ka p\u00ebrjetuar t\u00ebrmete t\u00eb m\u00ebparshme q\u00eb tejkalojn\u00eb at\u00eb t\u00eb Turqis\u00eb, dhe gjithashtu ka performuar shum\u00eb m\u00eb mir\u00eb. T\u00ebrmeti i tij i madh i vitit 2011, p\u00ebr shembull, kishte nj\u00eb magnitud\u00eb prej 9,1 ball\u00ebsh. Ai t\u00ebrmet mori rreth 15 000 jet\u00eb, shum\u00eb m\u00eb pak se ai i Turqis\u00eb. Dhe shumica e njer\u00ebzve u vran\u00eb nga nj\u00eb cunami i fuqish\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Gjeografia<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Japonia, me 125 milion\u00eb banor\u00eb, ka nj\u00eb popullsi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se Turqia, me 85 milion\u00eb banor\u00eb.Por, t\u00ebrmeti i s\u00eb h\u00ebn\u00ebs goditi nj\u00eb gadishull, t\u00eb rrethuar me uj\u00eb nga nj\u00ebra an\u00eb. Gadishulli Noto i Japonis\u00eb \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr peizazhet e tij rurale, peizazhet bregdetare dhe tregjet e m\u00ebngjesit. T\u00ebrmeti i Turqis\u00eb goditi nj\u00eb rajon pa dalje n\u00eb det dhe t\u00eb populluar n\u00eb kufirin me Sirin\u00eb. M\u00eb i godituri ishte qyteti i Gaziantepit, ku miliona refugjat\u00eb t\u00eb luft\u00ebs civile t\u00eb Siris\u00eb kishin k\u00ebrkuar strehim nga lufta civile e atij vendi. T\u00ebrmeti theksoi nj\u00eb peizazh tashm\u00eb t\u00eb stresuar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Konflikti politik<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Ndryshe nga Japonia, p\u00ebrpjekjet globale t\u00eb shp\u00ebtimit t\u00eb Turqis\u00eb u p\u00ebrball\u00ebn me sfida t\u00eb thella. Kjo vonoi ndihm\u00ebn p\u00ebr t\u00eb l\u00ebnduarit, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt dhe q\u00eb po vdisnin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Qyteti turk i Gaziantepit ishte <em>\u201cnj\u00eb rajon fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjigjes humanitare\u201d<\/em>, sipas Erol Yayboke, ish-drejtor i Projektit mbi Brisht\u00ebsin\u00eb dhe L\u00ebvizshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb Qendr\u00ebn kryesore p\u00ebr Studime Strategjike dhe Nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201dP\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb gj\u00ebrat m\u00eb keq, shum\u00eb nga grupet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb ndihm\u00ebs q\u00eb do t\u00eb kishin ndihmuar ishin tashm\u00eb n\u00eb Gaziantep k\u00ebshtu q\u00eb p\u00ebsuan d\u00ebmet e tyre t\u00eb r\u00ebnda\u201d,<\/em> shkroi ai. Menj\u00ebher\u00eb pas t\u00ebrmetit, i vetmi vendkalim i miratuar nga Kombet e Bashkuara p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb ndihma nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Sirin\u00eb veriper\u00ebndimore, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb nuk funksionoi p\u00ebr shkak t\u00eb d\u00ebmtimeve n\u00eb zon\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201dMarrja e ndihm\u00ebs p\u00ebr rajonin u nd\u00ebrlikua m\u00eb tej nga lufta civile e Siris\u00eb, ndarja e territorit n\u00eb rajon dhe dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e ashpra midis presidentit Bashar al-Assad dhe shum\u00eb vendeve per\u00ebndimore\u201d,<\/em> sipas \u201dNew York Times\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, Japonia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb model i stabilitetit ekonomik dhe social, sipas Forumit Ekonomik Bot\u00ebror. E nj\u00ebjta natyr\u00eb kolektive q\u00eb e ndihmoi at\u00eb t\u00eb p\u00ebrballonte me sukses pandemin\u00eb Covid-19 me maska t\u00eb p\u00ebrhapura, pushime t\u00eb kufizuara nga puna dhe norma t\u00eb larta pun\u00ebsimi e ndihmon at\u00eb t\u2019i p\u00ebrgjigjet menj\u00ebher\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive t\u00ebrmeteve.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb mart\u00ebn, vet\u00ebm nj\u00eb dit\u00eb pas katastrof\u00ebs, Japonia organizoi dhe d\u00ebrgoi 10 000 nga forcat e saj ushtarake p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb p\u00ebrpjekjet e shp\u00ebtimit dhe ndihm\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Gatishm\u00ebria<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Por, ndryshimi kryesor \u00ebsht\u00eb gatishm\u00ebria. T\u00ebrmetet nuk vrasin, nd\u00ebrtesat e k\u00ebqija e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb. Japonia e ka b\u00ebr\u00eb sigurin\u00eb sizmike nj\u00eb prioritet komb\u00ebtar \u2013 duke krijuar nj\u00eb kod nd\u00ebrtimi sizmik q\u00eb konsiderohet m\u00eb i rrepti n\u00eb bot\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Mediet japoneze tregojn\u00eb nj\u00eb seri rr\u00ebshqitjesh t\u00eb m\u00ebdha dheu, rrug\u00eb bregdetare t\u00eb shembur, pem\u00eb t\u00eb rr\u00ebzuara dhe nj\u00eb mur detar mbrojt\u00ebs t\u00eb r\u00ebn\u00eb. Foto t\u00eb tjera tregojn\u00eb rrug\u00eb t\u00eb rrafshuara t\u00eb p\u00ebrmbytura dhe dhjet\u00ebra varka t\u00eb p\u00ebrmbysura. Nd\u00ebrtesat u shemb\u00ebn. Por, shum\u00eb nga vdekjet duket se jan\u00eb shkaktuar nga zjarri, jo nga rr\u00ebzimi i strukturave. Rreth 24 t\u00eb vdekur u raportuan n\u00eb qytetin Wajima, ku nj\u00eb zjarr i madh shp\u00ebrtheu n\u00eb nj\u00eb treg t\u00eb njohur p\u00ebr turist\u00ebt. M\u00eb shum\u00eb se 100 sht\u00ebpi mor\u00ebn flak\u00eb pas t\u00ebrmetit.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Val\u00ebt ishin t\u00eb m\u00ebdha, por p\u00ebr t\u00eb paralajm\u00ebruar banor\u00ebt p\u00ebr rrezikun e cunamit, nj\u00eb paralajm\u00ebrim i verdh\u00eb i ndezur \u2013 \u201cVrapo!\u201d \u2013 shp\u00ebrtheu n\u00eb ekranet e televizionit japonez duke k\u00ebshilluar banor\u00ebt n\u00eb zona t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb bregdetit q\u00eb t\u00eb evakuohen menj\u00ebher\u00eb. P\u00ebr njer\u00ebzit n\u00eb trenat me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb, sh\u00ebrbimi u pezullua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb sigurt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Japonia i ka m\u00ebsuar m\u00ebsimet e saj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 1923, qyteti i famsh\u00ebm i Tokios u shkat\u00ebrrua nga nj\u00eb t\u00ebrmet 7,9 ball\u00eb, duke vrar\u00eb 105 000 njer\u00ebz. Brenda nj\u00eb viti, qeveria japoneze kishte filluar tashm\u00eb krijimin e kodit t\u00eb saj t\u00eb par\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtimit p\u00ebr nd\u00ebrtime rezistente ndaj t\u00ebrmeteve, duke sh\u00ebnuar agimin e dizajnit strukturor sizmik t\u00eb bot\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb t\u00ebrmetit t\u00eb tij t\u00eb madh t\u00eb vitit 2011, d\u00ebmi n\u00eb Toyko t\u00eb mbushur me njer\u00ebz ishte i kufizuar, pasi kullat e larta u l\u00ebkund\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb alarmante p\u00ebr disa minuta, por nuk u rr\u00ebzuan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Japonia p\u00ebrjeton kaq shum\u00eb t\u00ebrmete sa jan\u00eb zhvilluar tre metoda specifike t\u00eb stabilizimit t\u00eb nd\u00ebrtesave, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb integruara n\u00eb kodet e nd\u00ebrtimit t\u00eb vendit dhe zbatohen rrept\u00ebsisht. N\u00eb minimum, trar\u00ebt, shtyllat dhe muret duhet t\u00eb jen\u00eb me trash\u00ebsi minimale p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar l\u00ebkundjet. Nd\u00ebrtesat m\u00eb t\u00eb larta p\u00ebrdorin amortizues p\u00ebr t\u00eb thithur energji. Nd\u00ebrtesat m\u00eb t\u00eb larta jan\u00eb t\u00eb izoluara nga toka me shtresa plumbi, \u00e7eliku dhe gome.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Kombet e tjera e kan\u00eb v\u00ebn\u00eb re k\u00ebt\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">Kili, i cili p\u00ebrjetoi t\u00ebrmetin m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb regjistruar ndonj\u00ebher\u00eb nga USGS t\u00ebrmeti n\u00eb Valdivia me magnitud\u00eb 9,5 ball\u00eb i vitit 1960 ka b\u00ebr\u00eb gjithashtu investime t\u00eb konsiderueshme n\u00eb projektimin sizmik dhe rregullimin e kodeve strikte t\u00eb nd\u00ebrtimit.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">T\u00ebrmetet e fundit n\u00eb Kili kan\u00eb shkaktuar pak vdekje.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201dN\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, shum\u00eb nga viktimat e Turqis\u00eb ndodh\u00ebn n\u00eb strukturat e nd\u00ebrtuara me materiale n\u00ebn standarde dhe t\u00eb lejuara t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb pran\u00eb zyrtar\u00ebve qeveritar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt nuk arrit\u00ebn t\u00eb zbatonin kodet e nd\u00ebrtimit q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb rezistenc\u00eb ndaj t\u00ebrmetit\u201d,<\/em> tha p\u00ebr BBC Unioni i Dhomave t\u00eb Inxhinier\u00ebve Turq dhe Arkitekt\u00ebve Dhoma e Planifikuesve t\u00eb Qytetit.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201dQeveria ka ofruar amnisti nd\u00ebrtimi periodike p\u00ebrjashtime ligjore p\u00ebr pages\u00ebn e nj\u00eb tarife p\u00ebr strukturat e nd\u00ebrtuara pa certifikatat e k\u00ebrkuara t\u00eb siguris\u00eb<\/em>\u201d, raportoi gjithashtu BBC.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00ebrmetin e radh\u00ebs t\u00eb Turqis\u00eb, gjeologu turk Naci Gorur i tha \u201dNew York Times\u201d vitin e kaluar, se nd\u00ebrtesat e shembura mund t\u00eb l\u00ebn\u00eb dhjet\u00ebra mij\u00ebra njer\u00ebz t\u00eb varrosur n\u00ebn rr\u00ebnoja dhe t\u00eb bllokojn\u00eb rrug\u00ebt e ngushta t\u00eb qytetit duke penguar pun\u00ebn e shp\u00ebtimit dhe d\u00ebrgimin e ndihmave, shkruan<strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/ata.gov.al\/2024\/01\/03\/analize-pse-termeti-ne-japoni-shkaktoi-vetem-01-te-viktimave-te-atij-ne-turqi\/\"> ATSH.<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkurtin e kaluar, t\u00ebrmeti i Turqis\u00eb me magnitud\u00eb 7,8 ball\u00eb Rihter vrau m\u00eb shum\u00eb se 59 000 persona, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb t\u00ebrmeti me magnitud\u00eb 7,6, q\u00eb goditi Japonin\u00eb Per\u00ebndimore t\u00eb h\u00ebn\u00ebn, ka shkaktuar deri tani vet\u00ebm 65 viktima. Pra, pse nj\u00eb komb p\u00ebrjetoi vet\u00ebm 0,1% t\u00eb vdekjeve t\u00eb tjetrit? N\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra, vendet jan\u00eb t\u00eb ngjashme. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":4,"featured_media":643777,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-643776","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/643776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=643776"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/643776\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/643777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=643776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=643776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=643776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}