{"id":641179,"date":"2023-12-21T08:39:06","date_gmt":"2023-12-21T07:39:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=641179"},"modified":"2023-12-21T08:39:06","modified_gmt":"2023-12-21T07:39:06","slug":"gati-superkompjuteri-shkencetaret-thone-se-228-trilione-operacione-ne-sekonde-njesoj-si-truri-i-njeriut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/12\/21\/gati-superkompjuteri-shkencetaret-thone-se-228-trilione-operacione-ne-sekonde-njesoj-si-truri-i-njeriut\/","title":{"rendered":"Gati superkompjuteri, shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se 228 trilion\u00eb operacione n\u00eb sekond\u00eb nj\u00ebsoj si truri i njeriut","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-641180\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.png\" alt=\"\" width=\"1172\" height=\"557\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.png 1172w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter-300x143.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter-1024x487.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter-768x365.png 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter-1170x557.png 1170w\" sizes=\"auto, (max-width: 1172px) 100vw, 1172px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Truri i njeriut ka aft\u00ebsi tejet mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse. Aq mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse, n\u00eb fakt, saq\u00eb edhe kompjuter\u00ebt m\u00eb t\u00eb sofistikuar nuk mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin ende t\u00eb gjitha funksionet e tij. Por kjo mund t\u00eb jet\u00eb duke ndryshuar. Shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb \u201cUniversitetin Western Sydney\u201d sapo zbuluan superkompjuterin e tyre t\u00eb ri t\u00eb quajtur \u201cDeepSouth\u201d, i pari q\u00eb do jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb simuloj\u00eb nj\u00eb tru njeriu n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur t\u00eb jet\u00eb funksional, \u201cDeepSouth\u201d do jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb kryej\u00eb 228 trilion\u00eb operacione sinaptike n\u00eb sekond\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb e krahasueshme me nivelin e veprimtaris\u00eb n\u00eb gjith\u00eb neuronet e shumta t\u00eb nd\u00ebrlidhura brenda trurit, dhe kjo \u00ebsht\u00eb e gjitha fal\u00eb dizajnit t\u00eb tij inovativ neuromorfik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cProgresi n\u00eb t\u00eb kuptuarit ton\u00eb se si truri llogarit duke p\u00ebrdorur neuronet pengohet nga paaft\u00ebsia jon\u00eb p\u00ebr t\u00eb simuluar rrjete t\u00eb ngjashme me trurin n\u00eb shkall\u00eb\u201d<\/em>, tha profesor Andr\u00e9 van Schaik, drejtor i Qendr\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Sistemet Neuromorfike (ICNS) n\u00eb \u201cWestern Sydney\u201d, n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cSimulimi i rrjeteve nervore t\u00eb mprehta n\u00eb kompjuter\u00eb standard\u00eb duke p\u00ebrdorur Nj\u00ebsit\u00eb e P\u00ebrpunimit Grafik (GPU) dhe Nj\u00ebsit\u00eb Qendrore t\u00eb P\u00ebrpunimit me shum\u00eb b\u00ebrthama (CPU) \u00ebsht\u00eb thjesht shum\u00eb i ngadalsh\u00ebm dhe me energji intensive. Sistemi yn\u00eb do ta ndryshoj\u00eb k\u00ebt\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Truri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem me efikasitet t\u00eb lart\u00eb t\u00eb energjis\u00eb, dhe shkenc\u00ebtar\u00ebt deri m\u00eb tani kan\u00eb luftuar p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur k\u00ebt\u00eb efikasitet n\u00eb nj\u00eb kompjuter sintetik. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Superkompjuteri \u201cFrontier\u201d i Laboratorit Komb\u00ebtar Oak Ridge, i konsideruar nga shum\u00eb si kompjuteri m\u00eb i shpejt\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr momentin, k\u00ebrkon 22.7 megavat p\u00ebr t\u00eb funksionuar, si\u00e7 shpjegoi p\u00ebr The Conversation Domenico Vicinanza, profesor i asociuar i sistemeve inteligjente dhe shkenc\u00ebs s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb Universitetin Anglia Ruskin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, truri i njeriut mund t\u00eb funksionoj\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shpejt\u00ebsi &#8211; nj\u00eb miliard\u00eb miliard\u00eb llogaritje n\u00eb sekond\u00eb, t\u00eb njohura edhe si nj\u00eb ekzaflop &#8211; me vet\u00ebm 20 vat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prandaj, \u201cDeepSouth\u201d do t&#8217;i lejoj\u00eb studiuesit t\u00eb eksplorojn\u00eb kompjuterin n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00eb pak i etur p\u00ebr energji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-641181\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.PNG2_.png\" alt=\"\" width=\"1098\" height=\"677\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.PNG2_.png 1098w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.PNG2_-300x185.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.PNG2_-1024x631.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/kompjyter.PNG2_-768x474.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1098px) 100vw, 1098px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dizajni neuromorfik \u00ebsht\u00eb gjithashtu thelb\u00ebsisht i ndrysh\u00ebm nga ai i kompjuter\u00ebve elektronik\u00eb tradicional\u00eb, i cili n\u00eb thelb ka mbetur i pandryshuar p\u00ebr shum\u00eb dekada. Deri m\u00eb tani, kompjuter\u00ebt jan\u00eb karakterizuar nga nj\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebrpunimi dhe memorie &#8211; t\u00eb dh\u00ebnat ruhen n\u00eb nj\u00eb vend dhe manipulohen n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa ne mund t\u00eb kemi ende shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar rreth m\u00ebnyr\u00ebs se si funksionon memoria n\u00eb trurin e njeriut, ne jemi shum\u00eb t\u00eb sigurt se ajo nuk funksionon plot\u00ebsisht k\u00ebshtu, k\u00ebshtu q\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt po k\u00ebrkojn\u00eb nga kompjuter\u00ebt brenda kok\u00ebs son\u00eb p\u00ebr frym\u00ebzim nd\u00ebrsa projektojn\u00eb makinat e s\u00eb ardhmes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Qarku neuromorfik i \u201cDeepSouth\u201d bazohet n\u00eb rrjetet e procesor\u00ebve t\u00eb thjesht\u00eb q\u00eb mund t\u00eb punojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb paralelisht. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ai imiton m\u00ebnyr\u00ebn se si neuronet e ndryshme n\u00eb tru, t\u00eb lidhur n\u00ebp\u00ebrmjet sinapseve, mund t\u00eb ndizen nj\u00ebkoh\u00ebsisht. Sistemi do jet\u00eb i shkall\u00ebzuesh\u00ebm dhe leht\u00ebsisht i riprogramuesh\u00ebm nga pjesa e p\u00ebrparme duke p\u00ebrdorur gjuh\u00ebn e programimit t\u00eb njohur \u201cPython\u201d, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se studiuesit do jen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrdorin teknologjin\u00eb pa nj\u00eb kuptim intim t\u00eb vet\u00eb harduerit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Kjo platform\u00eb do t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb t\u00eb kuptuarit ton\u00eb t\u00eb trurit dhe do t\u00eb zhvilloj\u00eb aplikacione kompjuterike n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb trurit n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme duke p\u00ebrfshir\u00eb sensorin, fush\u00ebn biomjek\u00ebsore, robotik\u00ebn, hap\u00ebsir\u00ebn dhe aplikime t\u00eb AI (Inteligjen\u00ebs Artificiale) n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb,&#8221;<\/em> shpjegoi profesori van Schaik.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Truri i njeriut ka aft\u00ebsi tejet mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse. Aq mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse, n\u00eb fakt, saq\u00eb edhe kompjuter\u00ebt m\u00eb t\u00eb sofistikuar nuk mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin ende t\u00eb gjitha funksionet e tij. Por kjo mund t\u00eb jet\u00eb duke ndryshuar. Shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb \u201cUniversitetin Western Sydney\u201d sapo zbuluan superkompjuterin e tyre t\u00eb ri t\u00eb quajtur \u201cDeepSouth\u201d, i pari q\u00eb do jet\u00eb n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":641180,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-641179","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/641179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=641179"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/641179\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/641180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=641179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=641179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=641179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}