![\"\"](\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/samiti.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Presidenti i samitit t\u00eb klim\u00ebs COP28, Sulltan Al Jaber, pretendoi se nuk ka “asnj\u00eb argument shkencor” q\u00eb thot\u00eb se heqja e dal\u00ebngadalt\u00eb e karburanteve fosile \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr t\u00eb kufizuar ngrohjen globale n\u00eb 1.5 grad\u00eb Celsius mbi nivelet paraindustriale, n\u00eb komente q\u00eb kan\u00eb alarmuar shkenc\u00ebtar\u00ebt e avokat\u00ebt e klim\u00ebs.<\/span><\/p>\n Roli i ardhsh\u00ebm i l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse fosile \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet m\u00eb t\u00eb diskutueshme me t\u00eb cilat vendet po p\u00ebrballen n\u00eb samitin e klim\u00ebs COP28. Nd\u00ebrsa disa po shtyjn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb “shkurtim me faza”, t\u00eb tjer\u00eb po b\u00ebjn\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb gjuh\u00eb m\u00eb t\u00eb moderuar lidhur m\u00eb \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb fjal\u00eb. <\/span><\/p>\n Disa raporte shkencore kan\u00eb treguar se l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile duhet t\u00eb shkurtohen me shpejt\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb mbajtur ngrohjen globale n\u00ebn 1.5 grad\u00eb – q\u00ebllimi i marr\u00ebveshjes s\u00eb klim\u00ebs s\u00eb Parisit dhe nj\u00eb prag mbi t\u00eb cilin shkenc\u00ebtar\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se do jet\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit dhe ekosistemet t\u00eb p\u00ebrshtaten.<\/span><\/p>\n Al Jaber i b\u00ebri komentet gjat\u00eb ngjarjes s\u00eb panelit “Ajo ndryshon klim\u00ebn” m\u00eb 21 n\u00ebntor, e cila doli n\u00eb drit\u00eb t\u00eb diel\u00ebn n\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb publikuar nga “Guardian” dhe n\u00eb videon q\u00eb CNN e ka shqyrtuar. Al Jaber u pyet nga Mary Robinson, ish-presidente e Irland\u00ebs dhe kryetare n\u00eb fuqi e Grupit t\u00eb t\u00eb Urt\u00ebve, nj\u00eb grup i pavarur krer\u00ebsh bot\u00ebror\u00eb, n\u00ebse ai do udh\u00ebhiqte n\u00eb heqjen e p\u00ebrshkall\u00ebzuar t\u00eb karburanteve fosile.<\/span><\/p>\n N\u00eb p\u00ebrgjigjen e tij, Al Jaber i tha Robinson-it, “nuk ka asnj\u00eb shkenc\u00eb atje, apo asnj\u00eb skenar atje, q\u00eb thot\u00eb se heqja e p\u00ebrshkall\u00ebzuar e karburanteve fosile \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb do frenoj\u00eb ngrohjen globale n\u00ebn \u00a01.5 grad\u00eb”. Ai tha se kishte pritur q\u00eb t\u00eb vinte n\u00eb takimin \u201cAjo Ndryshon Klim\u00ebn\u201d p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb “bised\u00eb t\u00eb matur dhe t\u00eb pjekur” dhe nuk “po regjistrohej n\u00eb asnj\u00eb diskutim q\u00eb \u00ebsht\u00eb alarmant”.<\/span><\/p>\n Ai vazhdoi se q\u00ebllimi 1.5 grad\u00eb ishte “edhe objektivi i tij” dhe nj\u00eb ulje dhe heqje e p\u00ebrshkall\u00ebzuar e karburanteve fosile ishte “e pashmangshme”, por “ne duhet t\u00eb jemi t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, serioz\u00eb dhe pragmatik\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb”.<\/span><\/p>\n N\u00eb nj\u00eb seri p\u00ebrgjigjesh ndaj Robinson-it, Al Jaber e pyeti at\u00eb: “Ju lutem, m\u00eb ndihmoni, m\u00eb tregoni nj\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyes p\u00ebr heqjen e dal\u00ebngadalt\u00eb t\u00eb karburanteve fosile q\u00eb do lejoj\u00eb nj\u00eb zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm socio-ekonomik, p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse d\u00ebshironi ta ktheni bot\u00ebn n\u00eb shpella.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n Presidenca e Al Jaber n\u00eb samitin COP28 ka qen\u00eb e diskutueshme nga disa grupe. Biznesmeni i Emirateve \u00ebsht\u00eb i d\u00ebrguari i Emirateve t\u00eb Bashkuara Arabe p\u00ebr klim\u00ebn dhe kryeson bordin e drejtor\u00ebve t\u00eb kompanis\u00eb s\u00eb saj t\u00eb burimeve t\u00eb rinovueshme, por ai gjithashtu drejton kompanin\u00eb shtet\u00ebrore t\u00eb Naft\u00ebs Abu Dhabi (ADNOC).<\/span><\/p>\n Nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i ekipit COP28 i tha CNN n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb se “kjo histori \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrpjekje tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb minuar axhend\u00ebn e Presidenc\u00ebs, e cila ka qen\u00eb e qart\u00eb dhe transparente dhe e mb\u00ebshtetur nga arritje t\u00eb prekshme nga Presidenti i COP dhe ekipi i tij”.<\/span><\/p>\n \u201cPresidenti i COP \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb se heqja graduale dhe heqja dor\u00eb nga karburantet fosile \u00ebsht\u00eb e pashmangshme dhe se ne duhet t\u00eb mbajm\u00eb 1.5C brenda mund\u00ebsive\u201d<\/em>, duke shtuar, \u201cne jemi t\u00eb ngaz\u00ebllyer me p\u00ebrparimin q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb deri m\u00eb tani dhe p\u00ebr ofrimin e nj\u00eb synimi ambicioz. P\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb minuar k\u00ebt\u00eb nuk do ta zbusin vendosm\u00ebrin\u00eb ton\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n Prodhimi i karburanteve fosile n\u00eb vitin 2030 pritet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i asaj q\u00eb do ishte e nevojshme p\u00ebr t\u00eb mbajtur ngrohjen globale n\u00ebn 1.5 grad\u00eb, zbuloi nj\u00eb raport i fundit nga disa institucione shkencore, duke p\u00ebrfshir\u00eb Programin e Mjedisit t\u00eb OKB-s\u00eb. Ai raport p\u00ebrdori skenar\u00eb t\u00eb paraqitur nga Paneli Nd\u00ebrqeveritar p\u00ebr Ndryshimet Klimatike (IPCC) dhe Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Energjis\u00eb (IEA) p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb p\u00ebrfundimin e tij.<\/span><\/p>\n Kapja e karbonit i referohet nj\u00eb grupi teknikash q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb largojn\u00eb ndotjen e karbonit nga ajri dhe t\u00eb kapin at\u00eb q\u00eb prodhohet nga termocentralet dhe objektet e tjera ndot\u00ebse. Nd\u00ebrsa disa argumentojn\u00eb se kapja e karbonit do jet\u00eb nj\u00eb mjet i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr zvog\u00eblimin e ndotjes nga ngrohja e planetit, t\u00eb tjer\u00eb argumentojn\u00eb se k\u00ebto teknologji jan\u00eb t\u00eb shtrenjta, t\u00eb paprovuara n\u00eb shkall\u00eb dhe nj\u00eb shp\u00ebrqendrim nga politikat p\u00ebr t\u00eb ulur p\u00ebrdorimin e karburanteve fosile.<\/span><\/p>\n Shkenc\u00ebtar\u00ebt dhe grupet klimatike kritikuan ashp\u00ebr komentet e Al Jaber.<\/span><\/p>\n Romain Ioualalen, udh\u00ebheq\u00ebs i politik\u00ebs globale n\u00eb Oil Change International jofitimprur\u00ebs, tha n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb se deklaratat e Al Jaber gjat\u00eb diskutimit n\u00eb panel ishin “alarmante”, “mohuese p\u00ebr shkenc\u00ebn” dhe “ngren\u00eb shqet\u00ebsime t\u00eb thella rreth kapacitetit t\u00eb Presidenc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr bisedimet e OKB-s\u00eb p\u00ebr klim\u00ebn.\u201d<\/span><\/p>\n Joeri Rogelj, nj\u00eb profesor i klim\u00ebs n\u00eb Imperial College London, tha se ai rekomandoi fuqimisht Al Jaber t\u00eb rishikonte raportin e fundit nga Paneli Nd\u00ebrqeveritar p\u00ebr Ndryshimet Klimatike.<\/span><\/p>\n \u201cAi raport, i miratuar unanimisht nga 195 vende, duke p\u00ebrfshir\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe, tregon nj\u00eb s\u00ebr\u00eb m\u00ebnyrash p\u00ebr t\u00eb kufizuar ngrohjen n\u00eb 1.5\u00b0C \u2013 t\u00eb gjitha k\u00ebto tregojn\u00eb nj\u00eb faz\u00eb de facto t\u00eb largimit t\u00eb karburanteve fosile n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit. A do ta kthej\u00eb kjo bot\u00ebn n\u00eb shpella? Absolutisht jo\u201d<\/em>, tha ai n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb.<\/span><\/p>\n Mohamed Ado\u00eb, drejtor i institutit k\u00ebrkimor p\u00ebr klim\u00ebn Power Shift Africa, tha se v\u00ebrejtjet e Al Jaber ishin nj\u00eb “thirrje zgjimi” p\u00ebr bot\u00ebn dhe negociator\u00ebt e COP28.<\/span><\/p>\n “Ata nuk do marrin asnj\u00eb ndihm\u00eb nga Presidenca e COP p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb rezultat t\u00eb fort\u00eb n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb heqjes nga karburantet fosile,”<\/em> tha ai n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb.<\/span><\/p>\n Ky samit i COP do p\u00ebrmbyll\u00eb matjen e par\u00eb globale, ku vendet do vler\u00ebsojn\u00eb ecurin\u00eb e tyre n\u00eb p\u00ebrparimin e veprimit t\u00eb klim\u00ebs dhe do p\u00ebrpunojn\u00eb t\u00eb dh\u00eb\u00ebnat dhe m\u00ebnyrat se si ta \u00e7ojn\u00eb bot\u00ebn n\u00eb rrug\u00ebn e duhur p\u00ebr t\u00eb kufizuar ngrohjen globale,<\/span><\/p>\n VINI RE<\/strong><\/span>: Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e CNN<\/span><\/a><\/span><\/p>\n