{"id":623522,"date":"2023-10-15T16:56:48","date_gmt":"2023-10-15T14:56:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=623522"},"modified":"2023-10-15T16:58:22","modified_gmt":"2023-10-15T14:58:22","slug":"teksa-i-ikte-luftes-perqafoi-misticizmin-njihuni-me-piktoren-e-veprave-magjike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/10\/15\/teksa-i-ikte-luftes-perqafoi-misticizmin-njihuni-me-piktoren-e-veprave-magjike\/","title":{"rendered":"Teksa i ikte luft\u00ebs, p\u00ebrqafoi misticizmin, njihuni me piktoren e veprave magjike","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-623523\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-gif-maker-6.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"1007\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ndonj\u00ebher\u00eb pyes veten,&#8221;<\/em> shkroi Graham Greene, <em>&#8220;si t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb nuk shkruajn\u00eb, kompozojn\u00eb ose pikturojn\u00eb mund t\u00eb arrijn\u00eb t&#8217;i shp\u00ebtojn\u00eb \u00e7menduris\u00eb, melankolis\u00eb, frik\u00ebs s\u00eb panikut q\u00eb \u00ebsht\u00eb e natyrshme n\u00eb gjendjen njer\u00ebzore&#8221;<\/em>.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Greene po zbulonte nj\u00ebanshm\u00ebrin\u00eb e krijueshmir\u00eb s\u00eb tij. Ka shum\u00eb m\u00ebnyra, p\u00ebrve\u00e7 shkrimit dhe artit, p\u00ebr t&#8217;i shp\u00ebtuar asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb njeri. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por n\u00ebse t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrpiqemi t&#8217;i shp\u00ebtojm\u00eb di\u00e7kaje, \u00ebsht\u00eb gjithashtu e v\u00ebrtet\u00eb, si\u00e7 shkroi psikanalisti Michael Balint, se sa her\u00eb q\u00eb ikim nga di\u00e7ka, ne po vrapojm\u00eb drejt di\u00e7kaje tjet\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Remedios Varo, si shum\u00eb artist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, iku nga Evropa gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. E lindur n\u00eb Spanj\u00eb, ajo p\u00ebrfundoi n\u00eb Meksik\u00eb. Por ka nj\u00eb ndjenj\u00eb nga e cila ajo nuk iku kurr\u00eb, p\u00ebrkundrazi rendi drejt saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nga veprat e saj m\u00eb t\u00eb njohura, \u2018Krijimi i zogjve\u2019 nga viti 1957, p\u00ebrshkruan nj\u00eb alkimist n\u00eb pun\u00eb. Alkimisti i Varos \u00ebsht\u00eb nj\u00eb piktore fem\u00ebr me fytyr\u00ebn e nj\u00eb bufi dhe nj\u00eb trup me pend\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-623524\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/varo1.jpg\" alt=\"\" width=\"1500\" height=\"1210\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/varo1.jpg 1500w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/varo1-300x242.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/varo1-1024x826.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/varo1-768x620.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">E ulur n\u00eb nj\u00eb tavolin\u00eb tet\u00ebk\u00ebnd\u00ebshe, ajo mban nj\u00eb priz\u00ebm trek\u00ebnd\u00ebsh q\u00eb thyen drit\u00ebn e yjeve q\u00eb hyn p\u00ebrmes dritares s\u00eb harkuar n\u00eb faqen p\u00ebrpara saj. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me dor\u00ebn tjet\u00ebr, ajo mban nj\u00eb penel t\u00eb lidhur me nj\u00eb tub me vrim\u00ebn e z\u00ebrit t\u00eb nj\u00eb instrumenti t\u00eb vog\u00ebl me tela, i cili varet nga nj\u00eb kordon rreth qaf\u00ebs s\u00eb saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rrezet e p\u00ebrthyera t\u00eb drit\u00ebs, dhe ndoshta edhe muzika nga instrumenti, duket se i japin hije tredimensionale dhe jet\u00eb asaj q\u00eb po p\u00ebrshkruan alkimisti me pend\u00eb: zogjt\u00eb e vegj\u00ebl. Nj\u00ebri fluturon nga dritarja. Dy t\u00eb tjera fluturojn\u00eb nga faqja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, nj\u00eb palet\u00eb me boj\u00ebra me ngjyra lidhet me nj\u00eb aparat shkencor q\u00eb i ngjan di\u00e7kaje nga nj\u00eb piktur\u00eb e Hieronymus Bosch.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"> Tubat e qelqit futen p\u00ebrmes nj\u00eb dritareje n\u00eb form\u00eb ovale, duke e lidhur nat\u00ebn jasht\u00eb me nj\u00eb rruzull kristali, dy en\u00eb n\u00eb form\u00eb veze dhe dh\u00ebmb\u00ebza si pirun q\u00eb derdhin ngjyrat kryesore n\u00eb palet\u00ebn e nj\u00eb piktori.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nd\u00ebrsa pikturat e Varos jan\u00eb magjeps\u00ebse, procesi pas pikturave t\u00eb saj \u00ebsht\u00eb po aq t\u00ebrheq\u00ebs. Katalogu i ekspozit\u00ebs p\u00ebrfshin nj\u00eb taksonomi t\u00eb teknikave t\u00eb saj. Ai jep nj\u00eb kujtes\u00eb se Varo nuk ilustroi vet\u00ebm alkimin\u00eb. Ajo po p\u00ebrpiqej ta zbatonte at\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Varo pikturoi me fur\u00e7a shum\u00eb t\u00eb imta, duke vendosur holl\u00ebsi mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse kundrejt atyre efekteve t\u00eb sfondit q\u00eb varen nga rast\u00ebsia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-623525\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-webp-to-jpg-23.jpg\" alt=\"\" width=\"910\" height=\"733\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-webp-to-jpg-23.jpg 910w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-webp-to-jpg-23-300x242.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-webp-to-jpg-23-768x619.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-webp-to-jpg-23-250x200.jpg 250w\" sizes=\"auto, (max-width: 910px) 100vw, 910px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Piktura ishte kazani n\u00eb t\u00eb cilin Varo krijonte barnat e saj. Ajo hodhi gjith\u00e7ka brenda. Ajo ishte nj\u00eb nga tre grat\u00eb &#8211; t\u00eb tjerat ishin Leonora Carrington dhe Kati Horna &#8211; t\u00eb cilat u b\u00ebn\u00eb t\u00eb njohura si &#8220;tre shtrigat&#8221;, p\u00ebr shkak t\u00eb interesit t\u00eb tyre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr magjin\u00eb dhe okultizmin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb treja u gjend\u00ebn n\u00eb Mexico City pasi u larguan, nj\u00eb nga nj\u00eb, nga qytetet e m\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs, t\u00eb tronditur n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nga fashizmi, lufta dhe Holokausti. Horna ishte hebreje. Carrington, e cila ishte angleze, dhe Varo u rrit\u00ebn t\u00eb dyja si katolike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb treja grat\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb l\u00ebvizjen surrealiste. Por surrealizmi kishte humbur shum\u00eb nga \u00e7asti i tij pas luft\u00ebs, dhe nga fundi i viteve 1950, Varo po thoshte: <em>&#8220;Un\u00eb nuk i p\u00ebrkas asnj\u00eb grupi, pikturoj gjith\u00e7ka q\u00eb m\u00eb vjen n\u00eb mendje, dhe kaq.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Varo kishte studiuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shkoll\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb me Salvador Dali-n\u00eb. Ajo u interesua p\u00ebr filozofin dhe mistikun ruso-armen George Gurdjieff dhe p\u00ebr Tarot. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Artistja besonte se kozmosi ishte organizuar nga nj\u00eb sistem universal q\u00eb manifestohet n\u00eb muzik\u00eb, arkitektur\u00eb, matematik\u00eb dhe l\u00ebvizjet e planet\u00ebve dhe yjeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fillimisht i frym\u00ebzuar nga teorit\u00eb e Sigmund Frojdit, surrealizmi ishte p\u00ebrhapur n\u00eb Meksik\u00eb pasi shkrimtari guatemalan Luis Arag\u00f3n u zhvendos atje n\u00eb vitet 1930.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-623527\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-gif-maker-8.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"823\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-gif-maker-8.jpg 1280w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-gif-maker-8-300x193.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-gif-maker-8-1024x658.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ezgif.com-gif-maker-8-768x494.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shum\u00eb nga nocionet e Varos ndihen si fantazi t\u00eb dob\u00ebta, mendime t\u00eb d\u00ebshirueshme, rr\u00ebfime t\u00eb \u00e7mendura q\u00eb rrotullohen nga nj\u00eb rrot\u00eb e kthyer nga nj\u00eb k\u00ebmb\u00eb kompulsive dhe paniku n\u00eb pedale. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ajo dukej se kishte nevoj\u00eb t&#8217;i shtonte mister ashp\u00ebrsis\u00eb s\u00eb realitetit, n\u00eb nj\u00eb far\u00eb kuptimi, duke u fshehur prej tij, duke ikur drejt okultizmit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por \u00ebsht\u00eb gjithashtu e qart\u00eb se nj\u00eb impuls riparues ushqeu bindjen e saj n\u00eb rritje se pas kaq shum\u00eb kaosi dhe shkat\u00ebrrimi duhej t\u00eb kishte nj\u00eb harmoni t\u00eb padukshme, n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb tjet\u00ebr, me parametra t\u00eb ndrysh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Varo, me p\u00ebrkushtimin e saj ndaj teknik\u00ebs, mjesht\u00ebrin\u00eb e saj t\u00eb shk\u00eblqyeshme n\u00eb hartim, shfryt\u00ebzimin e rolit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb piktur\u00ebs si nj\u00eb portal p\u00ebr mend\u00ebsit\u00eb fetare dhe mistike, p\u00ebrkujton se arti kurr\u00eb nuk duhet t\u00eb ndjek\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb. Ai gjithmon\u00eb mund t\u2019u shp\u00ebtoj\u00eb kufijtve t\u00eb tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>VINI RE<\/strong><\/span>: Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektualee <a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.washingtonpost.com\/entertainment\/2023\/10\/11\/remedios-varo-surrealism-chicago\/\"><span style=\"color: #0000ff;\">Washington Post<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrgatiti p\u00ebr <span style=\"color: #0000ff;\">Hashtag.al,<\/span> Klodian Manjani<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Ndonj\u00ebher\u00eb pyes veten,&#8221; shkroi Graham Greene, &#8220;si t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb nuk shkruajn\u00eb, kompozojn\u00eb ose pikturojn\u00eb mund t\u00eb arrijn\u00eb t&#8217;i shp\u00ebtojn\u00eb \u00e7menduris\u00eb, melankolis\u00eb, frik\u00ebs s\u00eb panikut q\u00eb \u00ebsht\u00eb e natyrshme n\u00eb gjendjen njer\u00ebzore&#8221;. Greene po zbulonte nj\u00ebanshm\u00ebrin\u00eb e krijueshmir\u00eb s\u00eb tij. Ka shum\u00eb m\u00ebnyra, p\u00ebrve\u00e7 shkrimit dhe artit, p\u00ebr t&#8217;i shp\u00ebtuar asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":623523,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-623522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/623522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=623522"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/623522\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/623523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=623522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=623522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=623522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}