{"id":620584,"date":"2023-10-03T14:26:09","date_gmt":"2023-10-03T12:26:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=620584"},"modified":"2023-10-03T23:27:43","modified_gmt":"2023-10-03T21:27:43","slug":"nobel-i-fizikes-fitohet-per-studimin-e-impulseve-te-shkurtra-te-drites-mes-tre-shkencetareve-nje-grua","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/10\/03\/nobel-i-fizikes-fitohet-per-studimin-e-impulseve-te-shkurtra-te-drites-mes-tre-shkencetareve-nje-grua\/","title":{"rendered":"Nobel i Fizik\u00ebs fitohet p\u00ebr studimin e impulseve t\u00eb shkurtra t\u00eb drit\u00ebs, mes tre shkenc\u00ebtar\u00ebve nj\u00eb grua","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/651beca3e76a9Capture.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-620586\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/651beca3e76a9Capture.jpeg\" alt=\"\" width=\"1256\" height=\"713\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/651beca3e76a9Capture.jpeg 1256w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/651beca3e76a9Capture-300x170.jpeg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/651beca3e76a9Capture-1024x581.jpeg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/651beca3e76a9Capture-768x436.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1256px) 100vw, 1256px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7mimi Nobel i k\u00ebtij viti n\u00eb Fizik\u00eb shkoi p\u00ebr eksperimentet me drit\u00ebn q\u00eb kapin &#8220;momentet m\u00eb t\u00eb shkurtra&#8221; dhe hapin nj\u00eb dritare n\u00eb bot\u00ebn e elektroneve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Konkretisht \u00e7mimi shkoi p\u00ebr shkenc\u00ebtar\u00ebt Pierre Agostini, Ferenc Krausz dhe Anne L&#8217;Huillier.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Puna e tyre tregoi nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar impulse jasht\u00ebzakonisht t\u00eb shkurtra drite q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb kapur dhe studiuar procese t\u00eb shpejta brenda atomeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fituesit do t\u00eb ndajn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb \u00e7mimin prej 11 milion\u00eb kronash suedeze (824,000 \u00a3), sipas <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/science-environment-66964430\">BBC.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Akademia Mbret\u00ebrore Suedeze e Shkencave tha se eksperimentet e tre laureat\u00ebve prodhuan &#8220;<em>pulse drite aq t\u00eb shkurtra sa ato maten n\u00eb attosekonda&#8221;.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb attosekond \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kuintiliont\u00eb e sekond\u00ebs &#8211; \u00ebsht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb sekond\u00eb sa \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sekond\u00eb p\u00ebr mosh\u00ebn e Universit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo pun\u00eb tregoi se k\u00ebto impulse t\u00eb shkurtra pothuajse t\u00eb paimagjinueshme &#8211; si nj\u00eb gril\u00eb me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb &#8211; mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb studiuar se si sillen elektronet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Elektronet jan\u00eb grimca brenda atomeve dhe ato l\u00ebvizin jasht\u00ebzakonisht shpejt &#8211; n\u00eb t\u00eb miliardat e sekond\u00ebs. P\u00ebrpara zbulimeve t\u00eb laureat\u00ebve, ata n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive dukeshin si turbullira n\u00ebn mikroskop\u00ebt m\u00eb t\u00eb avancuar &#8211; l\u00ebvizja dhe sjellja e tyre ishte shum\u00eb e shpejt\u00eb p\u00ebr t&#8217;u ndjekur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Eva Olsson, kryetare e Komitetit Nobel p\u00ebr Fizik\u00eb, tha: &#8220;<em>Tani mund t\u00eb hapim der\u00ebn p\u00ebr bot\u00ebn e elektroneve. Fizika Attosecond na jep mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb mekanizmat q\u00eb drejtohen nga elektronet.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;Fizika Attosecond&#8221; po sjell procese t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme brenda atomeve dhe molekulave n\u00eb fokus m\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb. Zhvillimi ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb mikroskop elektronik edhe m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb, elektronik\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe teste t\u00eb reja n\u00eb gjendje t\u00eb diagnostikojn\u00eb s\u00ebmundjet n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb hershme.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7mimi Nobel i k\u00ebtij viti n\u00eb Fizik\u00eb shkoi p\u00ebr eksperimentet me drit\u00ebn q\u00eb kapin &#8220;momentet m\u00eb t\u00eb shkurtra&#8221; dhe hapin nj\u00eb dritare n\u00eb bot\u00ebn e elektroneve. Konkretisht \u00e7mimi shkoi p\u00ebr shkenc\u00ebtar\u00ebt Pierre Agostini, Ferenc Krausz dhe Anne L&#8217;Huillier. Puna e tyre tregoi nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar impulse jasht\u00ebzakonisht t\u00eb shkurtra drite q\u00eb mund t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":620586,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,13],"tags":[],"class_list":["post-620584","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nderkombetare","category-te-fundit"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/620584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=620584"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/620584\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/620586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=620584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=620584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=620584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}