{"id":620292,"date":"2023-10-02T12:15:05","date_gmt":"2023-10-02T10:15:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=620292"},"modified":"2023-10-02T17:56:10","modified_gmt":"2023-10-02T15:56:10","slug":"nobeli-shkon-per-shkencetaret-qe-qendrojne-pas-vaksinave-mrna-te-covid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/10\/02\/nobeli-shkon-per-shkencetaret-qe-qendrojne-pas-vaksinave-mrna-te-covid\/","title":{"rendered":"Cil\u00ebt jan\u00eb dy shkenc\u00ebtar\u00ebt q\u00eb fituan Nobelin p\u00ebr vaksinat kund\u00ebr Covidit","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-620293\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nobel2.png\" alt=\"\" width=\"1099\" height=\"741\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nobel2.png 1099w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nobel2-300x202.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nobel2-1024x690.png 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/nobel2-768x518.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1099px) 100vw, 1099px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shkenc\u00ebtar\u00ebt Katalin Kariko dhe Drew Weissman fituan \u00c7mimin Nobel 2023 n\u00eb Fiziologji ose Mjek\u00ebsi p\u00ebr zbulimet q\u00eb mund\u00ebsuan zhvillimin e vaksinave kund\u00ebr COVID-19, tha t\u00eb h\u00ebn\u00ebn organi q\u00eb jep \u00e7mimet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Katalin Kariko \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studente bioteknike emigrante e lindur n\u00eb Hungari, e cila \u00ebsht\u00eb diplomuar n\u00eb\u00a0 Universitetin e Pensilvanis\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjithashtu Kariko, ka q\u00ebn\u00eb nj\u00eb ish n\u00ebnkryetar e lart\u00eb dhe drejtuese e z\u00ebvend\u00ebsimit t\u00eb proteinave ARN n\u00eb firm\u00ebn gjermane t\u00eb bioteknologjis\u00eb BioNTech, dhe \u00ebsht\u00eb profesoresh\u00eb n\u00eb Universitetin e Szeged n\u00eb Hungari dhe profesoresh\u00eb ndihm\u00ebs n\u00eb Universitetin e Pensilvanis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Drew Weissman \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjek dhe studiues me fam\u00eb bot\u00ebrore n\u00eb Penn Medicine, m\u00eb i njohur p\u00ebr kontributin e tij n\u00eb biologjin\u00eb e ARN-s\u00eb dhe vaksinat e COVID-19. Ai dhe bashk\u00ebpun\u00ebtorja e tij Katalin Kariko shpik\u00ebn teknologjin\u00eb e modifikuar t\u00eb mRNA q\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb vaksinat e Pfizer-BioNTech dhe Moderna p\u00ebr t\u00eb parandaluar COVID-19.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb shum\u00eb se 15 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb Penn Medicine, Weissman dhe Kariko gjet\u00ebn nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb modifikuar mRNA dhe m\u00eb von\u00eb zhvilluan nj\u00eb teknik\u00eb shp\u00ebrndarjeje p\u00ebr t\u00eb paketuar mRNA n\u00eb pika yndyre t\u00eb quajtura nanogrimca lipide. Kjo siguroi q\u00eb ajo t\u00eb mund t\u00eb arrinte n\u00eb pjes\u00ebn e duhur t\u00eb trupit dhe t\u00eb nxiste sistemin imunitar p\u00ebr t\u00eb luftuar s\u00ebmundjen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Drew Weissman dhe Katalin Kairo t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb nga Universiteti i Pensilvanis\u00eb, revolucionarizua teknologjin\u00eb mRNA. Patenta e tyre thot\u00eb se thjesht modifikimi i pjes\u00ebs s\u00eb uridin\u00ebs n\u00eb mRNA nga nj\u00eb Pseudouridine mund t\u00eb zgjidh t\u00eb gjith\u00eb problemin e marrjes s\u00eb mRNA brenda nesh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebto zbulime laboratorike e b\u00ebn\u00eb mRNA t\u00eb sigurt, efektive dhe praktike p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrdorur si nj\u00eb vaksin\u00eb kund\u00ebr COVID. Vaksina Pfizer-BioNTech COVID-19 mori miratimin e FDA n\u00eb gusht 2021 dhe vaksina Moderna COVID-19 \u00ebsht\u00eb autorizuar nga FDA p\u00ebr p\u00ebrdorim urgjent.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7mimi, nd\u00ebr m\u00eb prestigjioz\u00ebt n\u00eb bot\u00ebn shkencore, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrzgjedhur nga Asambleja Nobel e Universitetit Mjek\u00ebsor t\u00eb Institutit Karolinska t\u00eb Suedis\u00eb dhe gjithashtu vjen me 11 milion\u00eb korona suedeze (rreth 1 milion dollar\u00eb).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201c\u00c7mimi Nobel i vitit 2023 n\u00eb Fiziologji ose Mjek\u00ebsi u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb Katalin Karik\u00f3 dhe Drew Weissman p\u00ebr zbulimet e tyre n\u00eb lidhje me modifikimet e baz\u00ebs nukleozide q\u00eb mund\u00ebsuan zhvillimin e vaksinave efektive mRNA kund\u00ebr COVID-19\u201d<\/em>, tha organi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7mimi i mjek\u00ebsis\u00eb nis \u00e7mimet e k\u00ebtij viti me pes\u00eb t\u00eb tjerat q\u00eb do zbulohen n\u00eb dit\u00ebt n\u00eb vijim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7mimet, t\u00eb shp\u00ebrndara p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1901, u krijuan nga shpik\u00ebsi suedez i dinamitit dhe biznesmeni i pasur Alfred Nobel, dhe jepen p\u00ebr arritjet n\u00eb shkenc\u00eb, let\u00ebrsi dhe paqe, dhe n\u00eb vitet e m\u00ebvonshme edhe p\u00ebr ekonomi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mbreti suedez do i dor\u00ebzoj\u00eb \u00e7mimet n\u00eb nj\u00eb ceremoni n\u00eb Stokholm m\u00eb 10 dhjetor, n\u00eb p\u00ebrvjetorin e vdekjes s\u00eb Nobelit, e ndjekur nga nj\u00eb banket luksoz n\u00eb bashkin\u00eb e qytetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7mimi i mjek\u00ebsis\u00eb i vitit t\u00eb kaluar shkoi p\u00ebr suedezin Svante Paabo p\u00ebr renditjen e gjenomit t\u00eb Neandertalit, nj\u00eb i af\u00ebrm i zhdukur i njer\u00ebzve t\u00eb sot\u00ebm, dhe p\u00ebr zbulimin e nj\u00eb t\u00eb af\u00ebrmi t\u00eb panjohur m\u00eb par\u00eb njer\u00ebzor, Denisovans.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt Katalin Kariko dhe Drew Weissman fituan \u00c7mimin Nobel 2023 n\u00eb Fiziologji ose Mjek\u00ebsi p\u00ebr zbulimet q\u00eb mund\u00ebsuan zhvillimin e vaksinave kund\u00ebr COVID-19, tha t\u00eb h\u00ebn\u00ebn organi q\u00eb jep \u00e7mimet. Katalin Kariko \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studente bioteknike emigrante e lindur n\u00eb Hungari, e cila \u00ebsht\u00eb diplomuar n\u00eb\u00a0 Universitetin e Pensilvanis\u00eb.\u00a0 Gjithashtu Kariko, ka q\u00ebn\u00eb nj\u00eb ish [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":620293,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-620292","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/620292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=620292"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/620292\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/620293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=620292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=620292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=620292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}