{"id":619733,"date":"2023-09-29T22:44:53","date_gmt":"2023-09-29T20:44:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=619733"},"modified":"2023-09-29T23:02:35","modified_gmt":"2023-09-29T21:02:35","slug":"rregulli-i-treshit-problem-per-ekipet-e-shkencetareve-ne-cmimet-nobel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/09\/29\/rregulli-i-treshit-problem-per-ekipet-e-shkencetareve-ne-cmimet-nobel\/","title":{"rendered":"\u201cRregulli i treshit\u201d problem p\u00ebr ekipet e shkenc\u00ebtar\u00ebve n\u00eb \u00e7mimet Nobel","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-29-223139.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-619734\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-29-223139.png\" alt=\"\" width=\"767\" height=\"457\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-29-223139.png 767w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-29-223139-300x179.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 100vw, 767px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa nga mendjet m\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyera n\u00eb shkenc\u00eb do t\u00eb katapultohen nga err\u00ebsira akademike jav\u00ebn e ardhshme kur t\u00eb shpallen \u00e7mimet Nobel n\u00eb fizik\u00eb, kimi dhe mjek\u00ebsi ose fiziologji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nderimet, t\u00eb vendosura nga industrialisti suedez Alfred Nobel m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb kulmin e arritjeve shkencore, duke festuar p\u00ebrparime transformuese q\u00eb shpesh jan\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb me dekada.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrve\u00e7 publicitetit t\u00eb madh, \u00e7mimet gjithashtu t\u00ebrheqin pjes\u00ebn e tyre t\u00eb flak\u00ebve, ndonj\u00ebher\u00eb duke shkaktuar polemika dhe pak\u00ebnaq\u00ebsi se kush zgjidhet dhe kush lihet jasht\u00eb, tha Martin Rees, kozmolog dhe fizikant britanik dhe ish-president i Shoq\u00ebris\u00eb Mbret\u00ebrore, m\u00eb i vjetri n\u00eb bot\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rees tha se nj\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr komitetet e Nobelit \u00ebsht\u00eb natyra gjithnj\u00eb e m\u00eb bashk\u00ebpunuese e shumic\u00ebs s\u00eb k\u00ebrkimeve shkencore. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, zbulimet mund t\u00eb b\u00ebhen nj\u00ebkoh\u00ebsisht nga ekipe t\u00eb ndryshme, sipas <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/2023\/09\/29\/world\/nobel-prize-rule-of-three-diversity-scn\/index.html\">CNN.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, komitetet e p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb Nobelit, sipas rregullave t\u00eb p\u00ebrcaktuara nga Alfred Nobel n\u00eb 1895, mund t\u00eb nderojn\u00eb vet\u00ebm deri n\u00eb tre persona p\u00ebr \u00e7mim. Kjo k\u00ebrkes\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb dhimbje koke, tha Rees.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cMund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb projekt ku disa persona kan\u00eb b\u00ebr\u00eb pun\u00eb paralelisht dhe ve\u00e7ojn\u00eb disa e disa jo. Mund t\u00eb jet\u00eb se ka nj\u00eb ekip dhe nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se ata q\u00eb kan\u00eb ve\u00e7uar nga ekipi jan\u00eb figurat dominuese,<\/em> &#8220;tha Rees, i cili \u00ebsht\u00eb astronomi mbret\u00ebror i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar dhe autor i &#8220;<em>N\u00ebse Shkenca \u00ebsht\u00eb, t\u00eb na shp\u00ebtoj\u00eb&#8221;.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr shembull, Nobeli i 2017-\u00ebs n\u00eb fizik\u00eb njohu zbulimin e val\u00ebve gravitacionale &#8211; &#8220;gullime&#8221; n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb krijuara nga p\u00ebrplasja e vrimave t\u00eb zeza 1 miliard ose m\u00eb shum\u00eb vite drit\u00eb larg. Dokumentet kryesore q\u00eb raportojn\u00eb k\u00ebt\u00eb zbulim kishin pothuajse 1000 autor\u00eb, vuri n\u00eb dukje Rees. Megjithat\u00eb, vet\u00ebm tre u shp\u00ebrblyen me \u00e7mimin &#8211; Rainer Weiss, Barry Barish dhe Kip Thorne.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, nj\u00eb kandidat i diskutuar shpesh p\u00ebr \u00e7mimin Nobel p\u00ebr mjek\u00ebsi ose kimi \u00ebsht\u00eb hartimi i gjenomit njer\u00ebzor, nj\u00eb projekt transformues q\u00eb u p\u00ebrfundua plot\u00ebsisht vet\u00ebm n\u00eb 2022 dhe p\u00ebrfshiu qindra njer\u00ebz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">David Pendlebury, kreu i analiz\u00ebs k\u00ebrkimore n\u00eb Institutin p\u00ebr Informacionin Shkencor t\u00eb Clarivate, i cili identifikon individ\u00eb &#8220;t\u00eb denj\u00eb p\u00ebr Nobel&#8221; duke analizuar se sa shpesh koleg\u00ebt shkenc\u00ebtar\u00eb citojn\u00eb punimet e tyre kryesore shkencore gjat\u00eb viteve, pajtohet se rregulli i tre personave \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kufizim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201c\u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb transformim i madh n\u00eb shkenc\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb shkenc\u00eb ekipore \u2013 grupe t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb trajtojn\u00eb probleme m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, rrjete bashk\u00ebpunuese nd\u00ebrkomb\u00ebtare,\u201d<\/em> tha Pendlebury. <em>\u201cKy rregull i treshave duket t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb penges\u00eb n\u00ebse ata donin t\u00eb njihnin nj\u00eb ekip.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rregulli q\u00eb nj\u00eb \u00e7mim mund t&#8217;u jepet vet\u00ebm tre personave vjen nga statuti i Fondacionit Nobel, i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrmbushjen e synimeve t\u00eb vullnetit t\u00eb Nobelit, sipas faqes s\u00eb internetit t\u00eb \u00c7mimit Nobel. Peter Brzezinski, sekretari i komitetit p\u00ebr \u00e7mimin Nobel p\u00ebr kimin\u00eb, tha se nuk kishte plane p\u00ebr t\u00eb ndryshuar rregullin. Megjithat\u00eb, ai tha se komisioni ndjek nj\u00eb proces t\u00eb detajuar pasi t\u00eb jen\u00eb b\u00ebr\u00eb nominimet deri n\u00eb fund t\u00eb janarit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cNe e fillojm\u00eb procesin duke k\u00ebrkuar nga nj\u00eb num\u00ebr ekspert\u00ebsh nga e gjith\u00eb bota t\u00eb shkruajn\u00eb raporte q\u00eb p\u00ebrshkruajn\u00eb fush\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zbulimi, t\u00eb p\u00ebrvijojn\u00eb zbulimet kryesore n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb dhe gjithashtu t\u00eb p\u00ebrmendin individ\u00ebt q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb kontributin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, \u201d,<\/em> shpjegoi ai me email.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cNe lexojm\u00eb t\u00eb gjith\u00eb literatur\u00ebn p\u00ebrkat\u00ebse, marrim pjes\u00eb n\u00eb konferenca dhe shkruajm\u00eb raporte gjithashtu brenda komitetit,\u201d<\/em> shtoi Brzezinski. <em>\u201cMe kalimin e koh\u00ebs, ne shpesh arrijm\u00eb t\u00eb identifikojm\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb kufizuar shkenc\u00ebtar\u00ebsh q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb zbulimin. N\u00ebse kjo nuk \u00ebsht\u00eb e mundur, ne nuk jemi n\u00eb gjendje t&#8217;i propozojm\u00eb nj\u00eb \u00e7mim Akademis\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Disa nga mendjet m\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyera n\u00eb shkenc\u00eb do t\u00eb katapultohen nga err\u00ebsira akademike jav\u00ebn e ardhshme kur t\u00eb shpallen \u00e7mimet Nobel n\u00eb fizik\u00eb, kimi dhe mjek\u00ebsi ose fiziologji. Nderimet, t\u00eb vendosura nga industrialisti suedez Alfred Nobel m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb kulmin e arritjeve shkencore, duke festuar p\u00ebrparime transformuese q\u00eb shpesh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":619734,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-619733","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/619733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=619733"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/619733\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/619734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=619733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=619733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=619733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}