{"id":616579,"date":"2023-09-16T10:53:20","date_gmt":"2023-09-16T08:53:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=616579"},"modified":"2023-09-16T10:53:20","modified_gmt":"2023-09-16T08:53:20","slug":"shkencetaret-zbulojne-se-si-qelizat-e-trurit-vdesin-ne-semundjen-e-alzheimerit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/09\/16\/shkencetaret-zbulojne-se-si-qelizat-e-trurit-vdesin-ne-semundjen-e-alzheimerit\/","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt zbulojn\u00eb se si qelizat e trurit vdesin n\u00eb s\u00ebmundjen e Alzheimerit","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-092551.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-616580\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-092551.png\" alt=\"\" width=\"993\" height=\"536\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-092551.png 993w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-092551-300x162.png 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot-2023-09-16-092551-768x415.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 993px) 100vw, 993px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe Belgjik\u00eb mendojn\u00eb se kan\u00eb kuptuar se si qelizat e trurit vdesin n\u00eb s\u00ebmundjen e Alzheimerit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ka qen\u00eb nj\u00eb mister dhe nj\u00eb burim debati shkencor p\u00ebr dekada.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por ekipi, duke shkruar n\u00eb revist\u00ebn Science, lidh proteinat anormale q\u00eb krijohen n\u00eb tru me &#8220;nekroptoz\u00ebn&#8221; &#8211; nj\u00eb form\u00eb e vet\u00ebvrasjes qelizore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjetjet jan\u00eb cil\u00ebsuar si \u201ct\u00eb<em> lezetshme<\/em>\u201d dhe <em>\u201ceksituese<\/em>\u201d, pasi ato japin ide t\u00eb reja p\u00ebr trajtimin e s\u00ebmundjes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb dh\u00ebna t\u00eb shum\u00ebpritura<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00cbsht\u00eb humbja e qelizave t\u00eb trurit, t\u00eb quajtura neurone, q\u00eb \u00e7on n\u00eb simptomat e Alzheimerit, duke p\u00ebrfshir\u00eb humbjen e kujtes\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe n\u00ebse shikoni brenda trurit t\u00eb njer\u00ebzve me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje, do t\u00eb shihni akumulimin e proteinave jonormale t\u00eb quajtura amiloid dhe tau.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb bashkojn\u00eb pikat midis k\u00ebtyre tipareve kryesore t\u00eb s\u00ebmundjes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb studiuesit &#8211; n\u00eb Institutin e K\u00ebrkimit t\u00eb Dementis\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar n\u00eb University College London dhe KU Leuven n\u00eb Belgjik\u00eb &#8211; mendojn\u00eb tani se po ndodh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ata thon\u00eb se amiloidi anormal fillon t\u00eb krijohet n\u00eb hap\u00ebsirat midis neuroneve, duke \u00e7uar n\u00eb inflamacion t\u00eb trurit, gj\u00eb q\u00eb neuronet nuk e p\u00eblqejn\u00eb. Kjo fillon t\u00eb ndryshoj\u00eb kimin\u00eb e tyre t\u00eb brendshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shfaqen ngat\u00ebrresa tau dhe qelizat e trurit fillojn\u00eb t\u00eb prodhojn\u00eb nj\u00eb molekul\u00eb specifike (quhet MEG3) q\u00eb shkakton vdekjen nga nekroptoza. Nekroptoza \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga metodat q\u00eb trupi yn\u00eb p\u00ebrdor normalisht p\u00ebr t\u00eb pastruar qelizat e pad\u00ebshiruara nd\u00ebrsa prodhohen ato t\u00eb fresk\u00ebta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Qelizat e trurit mbijetuan kur ekipi ishte n\u00eb gjendje t\u00eb bllokonte MEG3.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zbulim shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe interesant,&#8221;<\/em> i tha <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/health-66816268\">BBC<\/a><\/span>-s\u00eb studiuesi Prof Bart De Strooper, nga Instituti i K\u00ebrkimeve t\u00eb Demenc\u00ebs n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;<em>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ne kemi nj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb se si dhe pse neuronet vdesin n\u00eb s\u00ebmundjen e Alzheimerit. Ka pasur shum\u00eb spekulime p\u00ebr 30-40 vjet, por askush nuk ka qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb mekanizmat.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Kjo v\u00ebrtet ofron prova t\u00eb forta se \u00ebsht\u00eb kjo rrug\u00eb specifike vet\u00ebvrasjeje.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrgjigjet erdh\u00ebn nga eksperimentet ku qelizat e trurit t\u00eb njeriut u transplantuan n\u00eb trurin e minjve t\u00eb modifikuar gjenetikisht. Kafsh\u00ebt u programuan p\u00ebr t\u00eb prodhuar sasi t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb amiloidit jonormal.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Koh\u00ebt e fundit ka pasur sukses n\u00eb zhvillimin e barnave q\u00eb heqin amiloidin nga truri dhe ato sh\u00ebnojn\u00eb trajtimet e para p\u00ebr t\u00eb ngadal\u00ebsuar shkat\u00ebrrimin e qelizave t\u00eb trurit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prof De Strooper thot\u00eb se zbulimi se bllokimi i molekul\u00ebs MEG3 mund t\u00eb pengoj\u00eb vdekjen e qelizave t\u00eb trurit mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb &#8220;<em>linj\u00eb t\u00eb re t\u00eb zhvillimit t\u00eb barnave&#8221;.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, kjo do t\u00eb marr\u00eb vite t\u00eb t\u00ebra k\u00ebrkimi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>Dr Susan Kohlhaas, nga Alzheimer&#8217;s Research UK, tha se gjetjet ishin &#8220;eksituese<\/em>&#8220;, por ende n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb hershme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ky zbulim \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sepse tregon p\u00ebr mekanizma t\u00eb rinj t\u00eb vdekjes s\u00eb qelizave n\u00eb s\u00ebmundjen Alzheimer q\u00eb ne nuk i kuptonim m\u00eb par\u00eb dhe mund t\u00eb hap\u00eb rrug\u00ebn p\u00ebr trajtime t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb ngadal\u00ebsuar, apo edhe p\u00ebr t\u00eb ndaluar p\u00ebrparimin e s\u00ebmundjes n\u00eb t\u00eb ardhmen.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe Belgjik\u00eb mendojn\u00eb se kan\u00eb kuptuar se si qelizat e trurit vdesin n\u00eb s\u00ebmundjen e Alzheimerit. Ka qen\u00eb nj\u00eb mister dhe nj\u00eb burim debati shkencor p\u00ebr dekada. Por ekipi, duke shkruar n\u00eb revist\u00ebn Science, lidh proteinat anormale q\u00eb krijohen n\u00eb tru me &#8220;nekroptoz\u00ebn&#8221; &#8211; nj\u00eb form\u00eb e vet\u00ebvrasjes qelizore. Gjetjet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":616580,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-616579","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=616579"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616579\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/616580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=616579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=616579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=616579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}